Adhyaya 16
Panchama SkandhaAdhyaya 1629 Verses

Adhyaya 16

Bhū-maṇḍala as a Lotus: Jambūdvīpa, Ilāvṛta, and the Meru System (Mountains, Rivers, Lakes, and Brahmapurī)

បន្តការពិភាក្សា​អំពី ភូ-មណ្ឌល (ជ្រោះ៧របស់ ព្រីយវ្រត បង្កើតសមុទ្រ និងកោះ៧) ព្រះបារីក្សិត សួរ ព្រះសុកទេវ ឲ្យពណ៌នាឲ្យបានវាស់វែងអំពី ទ្វីប និង វර්ษៈ ហើយសួរផងដែរអំពីរបៀបយល់ឃើញរូបសកលធំ (វិរាដ) របស់ព្រះអម្ចាស់ ដែលជាការធ្វើសមាធិលើវា នាំចិត្តទៅសុទ្ធសាត្វ និងចុងក្រោយទៅ វាសុទេវ លើសគុណៈ។ សុកទេវ ឆ្លើយដោយភាពទន់ភ្លន់ថា មនុស្សមានកំណត់ មិនអាចពណ៌នាថាមពលវត្ថុរបស់ព្រះបានអស់ទេ ប៉ុន្តែបង្ហាញតំបន់សំខាន់ៗនៃ ភូលោក។ គាត់ពណ៌នា ភូ-មណ្ឌល ដូចផ្កាឈូក មាន ជម្ពូទ្វីប នៅកណ្ដាល និង អិលាវ្រឹត-វර්ษៈ ជាផ្នែកកណ្ដាល មានភ្នំសុមេរុ (មេរុ) មាស និងវិមាត្រច្បាស់។ គាត់រៀបរាប់ភ្នំស៊ុមព្រំដែនបំបែកវර්ษៈ៩ ភ្នំជុំវិញមេរុ៤ ដើមឈើទេវតា បឹងមានរសជាតិពិសេស និងសួនដែល សិទ្ធៈ ចារណៈ និងគន្ធರ್ವៈ រីករាយ។ បន្ទាប់មកពន្យល់ដើមកំណើតទន្លេក្រអូប (អរុណោដា ជម្ពូ-នទী) ស្ទ្រីមទឹកឃ្មុំ និងលំហូរផ្តល់សម្បត្តិ បញ្ចប់ដោយទីក្រុងលើកំពូលមេរុ នៃ ព្រះប្រះម៉ា (ឝាតកោមភី) និងទីលំនៅជុំវិញរបស់ លោកបាលៈ ដើម្បីបើកផ្លូវទៅការពន្យល់បន្ថែមនៅជំពូកបន្ទាប់។

Shlokas

Verse 1

राजोवाच उक्तस्त्वया भूमण्डलायामविशेषो यावदादित्यस्तपति यत्र चासौ ज्योतिषां गणैश्चन्द्रमा वा सह द‍ृश्यते ॥ १ ॥

ព្រះបាទ បរិក្សិត មានព្រះបន្ទូលថា—ឱ ព្រាហ្មណ៍! អ្នកបានប្រាប់រួចហើយថា ព្រំដែននៃ ភូ-មណ្ឌល លាតសន្ធឹងដល់កន្លែងដែលព្រះអាទិត្យបញ្ចេញពន្លឺ និងកម្ដៅ ហើយដល់កន្លែងដែលអាចឃើញព្រះចន្ទ និងក្រុមផ្កាយ។

Verse 2

तत्रापि प्रियव्रतरथचरणपरिखातै: सप्तभि: सप्त सिन्धव उपक्‍ल‍ृप्ता यत एतस्या: सप्तद्वीपविशेषविकल्पस्त्वया भगवन् खलु सूचित एतदेवाखिलमहं मानतो लक्षणतश्च सर्वं विजिज्ञासामि ॥ २ ॥

ឱ ព្រះអម្ចាស់! កង់រទេះរបស់មហារាជ ព្រីយវ្រត បានកិនដីជារន្ធជ្រៅ ៧ កន្លែង ហើយក្នុងនោះបានកើតមានសមុទ្រ ៧; ដោយសមុទ្រទាំង ៧ នេះ ភូ-មណ្ឌល ត្រូវបានបែងចែកជា ៧ ទ្វីប។ អ្នកបានពណ៌នាទូទៅអំពីទំហំ ឈ្មោះ និងលក្ខណៈ; ឥឡូវខ្ញុំចង់ដឹងលម្អិត—សូមបំពេញបំណងខ្ញុំ។

Verse 3

भगवतो गुणमये स्थूलरूप आवेशितं मनो ह्यगुणेऽपि सूक्ष्मतम आत्मज्योतिषि परे ब्रह्मणि भगवति वासुदेवाख्ये क्षममावेशितुं तदु हैतद् गुरोऽर्हस्यनुवर्णयितुमिति ॥ ३ ॥

នៅពេលចិត្តត្រូវបានផ្តោតលើរូបខាងក្រៅដ៏ធំធេងរបស់ព្រះបគវាន ដែលកើតពីគុណៈ—គឺរូបសកលលោក—ចិត្តនោះត្រូវបានលើកឡើងទៅកម្រិតសត្ត្វសុទ្ធ។ ក្នុងស្ថានភាពលើសគុណៈនោះ អាចយល់ដឹងអំពីព្រះវាសុទេវៈ ព្រះបរព្រហ្ម ដែលភ្លឺដោយខ្លួនឯង។ ឱ គ្រូអើយ សូមពណ៌នាឲ្យច្បាស់ថា រូបដែលគ្របដណ្តប់សកលលោកទាំងមូល នោះត្រូវបានដឹងឃើញយ៉ាងដូចម្តេច។

Verse 4

ऋषिरुवाच न वै महाराज भगवतो मायागुणविभूते: काष्ठां मनसा वचसा वाधिगन्तुमलं विबुधायुषापि पुरुषस्तस्मात्प्राधान्येनैव भूगोलकविशेषं नामरूप मानलक्षणतो व्याख्यास्याम: ॥ ४ ॥

ឥសី សុកទេវ បានមានប្រសាសន៍ថា—ឱ មហារាជ! ការពង្រីកនៃអំណាចមាយារបស់ព្រះបគវាន ដែលកើតពីគុណៈ គ្មានព្រំដែន មិនអាចឈានដល់ដោយចិត្ត ឬពាក្យសម្តីបានទេ ទោះមានអាយុកាលដូចព្រះព្រហ្មក៏ដោយ។ ដូច្នេះ ខ្ញុំនឹងពន្យល់ជាចម្បងអំពីតំបន់សំខាន់ៗ ដូចជា ភូលោក ដោយបញ្ជាក់ឈ្មោះ រូបរាង ទំហំ និងលក្ខណៈ តាមសមត្ថភាព។

Verse 5

यो वायं द्वीप: कुवलयकमलकोशाभ्यन्तरकोशो नियुतयोजन विशाल: समवर्तुलो यथा पुष्करपत्रम् ॥ ५ ॥

ទ្វីបនេះ—ជម្ពូទ្វីប—ដូចជាផ្នែកខាងក្នុងនៃកោសកេសររបស់ផ្កាឈូក «កុវលយ»។ វាមានទំហំមួយលានយោជន៍ ហើយមានរាងមូលដូចស្លឹកផ្កាឈូក។

Verse 6

यस्मिन्नव वर्षाणि नवयोजनसहस्रायामान्यष्टभिर्मर्यादागिरिभि: सुविभक्तानि भवन्ति ॥ ६ ॥

នៅជម្ពូទ្វីប មានដែនដីចែកជា៩វស្សៈ មួយៗមានប្រវែង៩ពាន់យោជន៍; ភ្នំសីមា៨កំពូលកំណត់ព្រំដែន ហើយបែងចែកយ៉ាងល្អ។

Verse 7

एषां मध्ये इलावृतं नामाभ्यन्तरवर्षं यस्य नाभ्यामवस्थित: सर्वत: सौवर्ण: कुलगिरिराजो मेरुर्द्वीपायामसमुन्नाह: कर्णिकाभूत: कुवलयकमलस्य मूर्धनि द्वात्रिंशत् सहस्रयोजनविततो मूले षोडशसहस्रं तावतान्तर्भूम्यां प्रविष्ट: ॥ ७ ॥

នៅកណ្ដាលទាំងនេះ មានវស្សៈខាងក្នុងឈ្មោះ ‘អិលាវ្រឹត’; នៅទីនោះដូចជានាភី មានភ្នំសុមេរុ ព្រះរាជានៃភ្នំ ទាំងមូលជាមាស ដូចកណ្ដុរផ្កាឈូកនៃភូមណ្ឌល។ កំពូលវាទទឹង ៣២,០០០ យោជន៍ មូលវាទទឹង ១៦,០០០ យោជន៍ ហើយ ១៦,០០០ យោជន៍ចូលទៅក្នុងដី។

Verse 8

उत्तरोत्तरेणेलावृतं नील: श्‍वेत: श‍ृङ्गवानिति त्रयो रम्यकहिरण्मयकुरूणां वर्षाणां मर्यादागिरय: प्रागायता उभयत: क्षारोदावधयो द्विसहस्रपृथव एकैकश: पूर्वस्मात्पूर्वस्मादुत्तर उत्तरो दशांशाधिकांशेन दैर्घ्य एव ह्रसन्ति ॥ ८ ॥

នៅខាងជើងនៃអិលាវ្រឹតវស្សៈ ហើយបន្តទៅជើងជាបន្តបន្ទាប់ មានភ្នំ៣ឈ្មោះ នីល ស្វេត និងស្រឹង្គវាន។ វាជាភ្នំសីមារបស់វស្សៈ រំយក ហិរណ្មយ និងកុរុ ហើយបែងចែកឲ្យខុសគ្នា។ ភ្នំនីមួយៗទទឹង ២,០០០ យោជន៍ ហើយលាតសន្ធឹងពីកើតទៅលិចដល់ឆ្នេរសមុទ្រទឹកប្រៃ។ ពីត្បូងទៅជើង ប្រវែងភ្នំនីមួយៗកាត់បន្ថយមួយភាគដប់ពីភ្នំមុន ប៉ុន្តែកម្ពស់ស្មើគ្នាទាំងអស់។

Verse 9

एवं दक्षिणेनेलावृतं निषधो हेमकूटो हिमालय इति प्रागायता यथा नीलादयोऽयुतयोजनोत्सेधा हरिवर्षकिम्पुरुषभारतानां यथासङ्ख्यम् ॥ ९ ॥

ដូចគ្នានេះ នៅខាងត្បូងនៃអិលាវ្រឹតវស្សៈ មានភ្នំធំ៣ឈ្មោះ និษធ ហេមកូដ និងហិមាល័យ លាតសន្ធឹងពីកើតទៅលិច។ ដូចភ្នំនីលជាដើម កម្ពស់នីមួយៗ ១០,០០០ យោជន៍។ វាជាសីមារបស់ហរិវស្សៈ កិម្បុរុષវស្សៈ និងភារតវស្សៈតាមលំដាប់។

Verse 10

तथैवेलावृतमपरेण पूर्वेण च माल्यवद्गन्धमादनावानीलनिषधायतौ द्विसहस्रं पप्रथतु: केतुमालभद्राश्वयो: सीमानं विदधाते ॥ १० ॥

ដូចគ្នានេះ នៅខាងលិចនៃអិលាវ្រឹតវស្សៈ មានភ្នំម៉ាល្យវាន និងនៅខាងកើតមានភ្នំគន្ធមាទន។ ភ្នំទាំងពីរកម្ពស់ ២,០០០ យោជន៍ ហើយលាតសន្ធឹងដល់ភ្នំនីលនៅខាងជើង និងភ្នំនិษធនៅខាងត្បូង។ វាកំណត់ព្រំដែនអិលាវ្រឹតវស្សៈ និងវស្សៈ កេតុម៉ាល និងភទ្រាស្វ។

Verse 11

मन्दरो मेरुमन्दर: सुपार्श्व: कुमुद इत्ययुतयोजनविस्तारोन्नाहा मेरोश्चतुर्दिशमवष्टम्भगिरय उपक्‍ल‍ृप्ता: ॥ ११ ॥

នៅជុំវិញភ្នំធំសុមេរុទាំងបួនទិស មានភ្នំបួនគឺ មន្ទរ មេរុមន្ទរ សុបារស្វ និងកុមុទ ដែលស្ថិតដូចខ្សែក្រវាត់គាំទ្រ។ ទទឹង និងកម្ពស់របស់វាត្រូវគណនាថា ដប់ពាន់យោជន។

Verse 12

चतुर्ष्वेतेषु चूतजम्बूकदम्बन्यग्रोधाश्चत्वार: पादप प्रवरा: पर्वतकेतव इवाधिसहस्रयोजनोन्नाहास्तावद् विटपविततय: शतयोजनपरिणाहा: ॥ १२ ॥

លើកំពូលភ្នំបួននោះ មានដើមឈើឧត្តមបួនដើមឈរដូចសសរទង់—ដើមស្វាយ ដើមជំបូ (rose-apple) ដើមកដំប និងដើមពោធិ៍/ប៉េងប៉ោះ (banyan)។ វាមានទទឹងមួយរយយោជន កម្ពស់មួយពាន់មួយរយយោជន ហើយសាខាក៏ពង្រីកដល់ចម្ងាយដូចគ្នា។

Verse 13

ह्रदाश्चत्वार: पयोमध्विक्षुरसमृष्टजला यदुपस्पर्शिन उपदेवगणा योगैश्वर्याणि स्वाभाविकानि भरतर्षभ धारयन्ति ॥ १३ ॥ देवोद्यानानि च भवन्ति चत्वारि नन्दनं चैत्ररथं वैभ्राजकं सर्वतोभद्रमिति ॥ १४ ॥

ឱ មហារាជ បរិក្សិត ជាអ្នកប្រសើរនៃវង្សភារត! រវាងភ្នំបួននោះមានបឹងធំបួន—បឹងទីមួយមានរសជាតិដូចទឹកដោះគោ ទីពីរដូចទឹកឃ្មុំ ទីបីដូចទឹកអំពៅ និងទីបួនពេញដោយទឹកស្អាតបរិសុទ្ធ។ សិទ្ធៈ ចារណៈ និងគន្ធರ್ವជាអុបទេវៈ រីករាយនឹងបឹងទាំងនេះ ហើយដោយការប៉ះពាល់នោះពួកគេមានសិទ្ធិយោគដោយធម្មជាតិ។ នៅទីនោះក៏មានសួនសួគ៌បួនឈ្មោះ នន្ទន ចៃត្ររ្ថ វៃភ្រាជក និងសರ್ವតោភទ្រ។

Verse 14

ह्रदाश्चत्वार: पयोमध्विक्षुरसमृष्टजला यदुपस्पर्शिन उपदेवगणा योगैश्वर्याणि स्वाभाविकानि भरतर्षभ धारयन्ति ॥ १३ ॥ देवोद्यानानि च भवन्ति चत्वारि नन्दनं चैत्ररथं वैभ्राजकं सर्वतोभद्रमिति ॥ १४ ॥

ឱ មហារាជ បរិក្សិត ជាអ្នកប្រសើរនៃវង្សភារត! រវាងភ្នំបួននោះមានបឹងធំបួន ដែលមានរសជាតិដូចទឹកដោះគោ ទឹកឃ្មុំ ទឹកអំពៅ និងទឹកស្អាតបរិសុទ្ធ។ ដោយការប៉ះពាល់នោះ សិទ្ធៈ ចារណៈ គន្ធર્વ និងអុបទេវៈទាំងឡាយ មានអំណាចយោគដោយធម្មជាតិ។ នៅទីនោះក៏មានសួនសួគ៌បួនឈ្មោះ នន្ទន ចៃត្ររ្ថ វៃភ្រាជក និងសર્વតោភទ្រ។

Verse 15

येष्वमर परिवृढा: सह सुरललनाललामयूथपतय उपदेवगणैरुपगीयमानमहिमान: किल विहरन्ति ॥ १५ ॥

ក្នុងសួនសួគ៌ទាំងនោះ ព្រះទេវតាអធិកអធមជាមួយភរិយារបស់ពួកគេ—ដូចគ្រឿងអលង្ការនៃសម្រស់សួគ៌—រីករាយវិហារ ខណៈដែលគន្ធર્વ និងអុបទេវៈតូចៗច្រៀងសរសើរមហិមារបស់ពួកគេ។

Verse 16

मन्दरोत्सङ्ग एकादशशतयोजनोत्तुङ्गदेवचूतशिरसो गिरिशिखरस्थूलानि फलान्यमृतकल्पानि पतन्ति ॥ १६ ॥

នៅជម្រាលទាបនៃភ្នំមន្ទរ មានដើមស្វាយឈ្មោះ ទេវចូតៈ កម្ពស់ ១,១០០ យោជន។ ផ្លែធំដូចកំពូលភ្នំ និងផ្អែមដូចអម្រឹត ធ្លាក់ពីកំពូលសម្រាប់សេចក្តីរីករាយរបស់ទេវតានៅសួគ៌។

Verse 17

तेषां विशीर्यमाणानामतिमधुरसुरभिसुगन्धि बहुलारुणरसोदेनारुणोदा नाम नदी मन्दरगिरिशिखरान्निपतन्ती पूर्वेणेलावृतमुपप्लावयति ॥ १७ ॥

ពេលផ្លែទាំងនោះធ្លាក់ពីកម្ពស់ដ៏ខ្ពស់ វាបែកបាក់ ហើយទឹកផ្លែខាងក្នុងដែលផ្អែមខ្លាំង ក្រអូបខ្លាំង និងមានពណ៌ក្រហមច្រើន ហូរចេញមក កាន់តែក្រអូបពេលលាយជាមួយក្លិនក្រអូបផ្សេងៗ។ ទឹកផ្លែនោះធ្លាក់ពីកំពូលភ្នំមន្ទរ ដូចជាទឹកជ្រោះ ក្លាយជាទន្លេឈ្មោះ អរុណោទា ហូរយ៉ាងរីករាយតាមខាងកើតនៃអីឡាវ្រឹត។

Verse 18

यदुपजोषणाद्भ‍वान्या अनुचरीणां पुण्यजनवधूनामवयवस्पर्शसुगन्धवातो दशयोजनं समन्तादनुवासयति ॥ १८ ॥

ដោយសារផឹកទឹកនៃទន្លេ អរុណោទា ស្ត្រីមានបុណ្យជាភរិយាយក្ស ដែលបម្រើជានាងបម្រើផ្ទាល់របស់ ភវានី (បារវតី) ក្លាយជាមានក្លិនក្រអូបពីរាងកាយ។ ក្លិននោះត្រូវខ្យល់នាំទៅ ធ្វើឲ្យបរិយាកាសក្រអូបជុំវិញដល់ដប់យោជន។

Verse 19

एवं जम्बूफलानामत्युच्चनिपातविशीर्णानामनस्थिप्रायाणामिभकायनिभानां रसेन जम्बू नाम नदी मेरुमन्दरशिखरादयुतयोजनादवनितले निपतन्ती दक्षिणेनात्मानं यावदिलावृतमुपस्यन्दयति ॥ १९ ॥

ដូចគ្នានេះ ផ្លែឈើនៃដើមជំបូ ក៏ធ្លាក់ពីកម្ពស់ដ៏ខ្ពស់ ហើយបែកបាក់ជាច្រើនផ្នែក។ ផ្លែទាំងនោះមានសាច់ច្រើន គ្រាប់តូចណាស់ ហើយធំដូចរាងកាយដំរី។ ទឹកផ្លែហូរចេញក្លាយជាទន្លេឈ្មោះ ជំបូ-នទី។ ទន្លេនេះធ្លាក់ចុះពីកំពូលមេរុមន្ទរ ចម្ងាយ ១០,០០០ យោជន ហូរតាមខាងត្បូងនៃអីឡាវ្រឹត និងជន់លិចអីឡាវ្រឹតទាំងមូលដោយទឹកផ្លែ។

Verse 20

तावदुभयोरपि रोधसोर्या मृत्तिका तद्रसेनानुविध्यमाना वाय्वर्कसंयोगविपाकेन सदामरलोकाभरणं जाम्बूनदं नाम सुवर्णं भवति ॥ २० ॥ यदु ह वाव विबुधादय: सह युवतिभिर्मुकुटकटककटिसूत्राद्याभरणरूपेण खलु धारयन्ति ॥ २१ ॥

ដីល្បាប់នៅលើច្រាំងទាំងពីរនៃទន្លេ ជំបូ-នទី ត្រូវបានសើមដោយទឹកផ្លែនោះ ហើយបន្ទាប់មកស្ងួតដោយខ្យល់ និងពន្លឺព្រះអាទិត្យ ក៏ក្លាយជាមាសឈ្មោះ ជាំបូនដ (Jāmbū-nada) ដែលជាគ្រឿងអលង្ការអចិន្ត្រៃយ៍នៃលោកទេវតា។ ទេវតានិងភរិយាវ័យក្មេងរបស់ពួកគេ ពាក់មាសនោះជាមកុដ កងដៃ ខ្សែក្រវាត់ និងអលង្ការផ្សេងៗ ហើយរស់នៅដោយសេចក្តីរីករាយ។

Verse 21

तावदुभयोरपि रोधसोर्या मृत्तिका तद्रसेनानुविध्यमाना वाय्वर्कसंयोगविपाकेन सदामरलोकाभरणं जाम्बूनदं नाम सुवर्णं भवति ॥ २० ॥ यदु ह वाव विबुधादय: सह युवतिभिर्मुकुटकटककटिसूत्राद्याभरणरूपेण खलु धारयन्ति ॥ २१ ॥

ដីល្បាប់នៅច្រាំងទាំងពីរនៃទន្លេ ជំបូ-នដី ពេលត្រូវសើមដោយទឹកសារធាតុនោះ ហើយត្រូវខ្យល់និងពន្លឺព្រះអាទិត្យធ្វើឲ្យស្ងួតចំរូងគ្នា ក៏កើតមានមាសច្រើនហៅថា «ជាំបូនដ»។ មាសនោះត្រូវបានអ្នកស្ថិតនៅស្ថានសួគ៌ និងភរិយាវ័យក្មេងរបស់ពួកគេយកធ្វើមកុដ កងដៃ ខ្សែក្រវាត់ និងគ្រឿងអលង្ការផ្សេងៗ ដើម្បីស្រស់ស្អាត និងរស់នៅដោយសុខសាន្ត។

Verse 22

यस्तु महाकदम्ब: सुपार्श्वनिरूढो यास्तस्य कोटरेभ्यो विनि:सृता: पञ्चायामपरिणाहा: पञ्च मधुधारा: सुपार्श्वशिखरात्पतन्त्योऽपरेणात्मानमिलावृतमनुमोदयन्ति ॥ २२ ॥

នៅជាយភ្នំ សុបារស្វ មានដើមឈើធំល្បីឈ្មោះថា «មហាកដំប»។ ពីរន្ធក្នុងដើមឈើនោះហូរចេញជាទន្លេទឹកឃ្មុំ ៥ ខ្សែ មួយៗទទឹងប្រហែល ៥ វ្យាម។ ទឹកឃ្មុំនោះធ្លាក់ចុះមិនដាច់ពីកំពូលភ្នំសុបារស្វ ហើយហូរវង់ជុំវិញ អិលាវ្រឹត-វර්ษ ចាប់ពីខាងលិច ធ្វើឲ្យដែនដីទាំងមូលពោរពេញដោយក្លិនក្រអូបផ្អែមល្ហែម។

Verse 23

या ह्युपयुञ्जानानां मुखनिर्वासितो वायु: समन्ताच्छतयोजनमनुवासयति ॥ २३ ॥

ខ្យល់ក្រអូបដែលចេញពីមាត់អ្នកដែលផឹកទឹកឃ្មុំនោះ បំព្រងក្លិនឲ្យដែនដីជុំវិញរហូតដល់មួយរយយោជន៍។

Verse 24

एवं कुमुदनिरूढो य: शतवल्शो नाम वटस्तस्य स्कन्धेभ्यो नीचीना: पयोदधिमधुघृतगुडान्नाद्यम्बरशय्यासनाभरणादय: सर्व एव कामदुघा नदा: कुमुदाग्रात्पतन्तस्तमुत्तरेणेलावृतमुपयोजयन्ति ॥ २४ ॥

ដូចគ្នានេះ នៅលើភ្នំ គុមុទ មានដើមពោធិ៍ធំមួយឈ្មោះ «សតវល្ហស» ព្រោះមានសាខាមេ ១០០។ ពីសាខាទាំងនោះមានឫសចុះក្រោមជាច្រើន ហើយពីឫសនោះហូរចេញជាទន្លេដូចកាមធេនុ ដែលផ្តល់គ្រប់អ្វីដែលគេចង់បាន៖ ទឹកដោះគោ ទឹកដោះជូរ ទឹកឃ្មុំ ប៊ឺសុទ្ធ ស្ករត្នោត អង្ករ-ធញ្ញជាតិ សម្លៀកបំពាក់ គ្រែ កៅអី និងគ្រឿងអលង្ការ។ ទន្លេទាំងនេះធ្លាក់ចុះពីកំពូលភ្នំគុមុទ ហូរទៅខាងជើងនៃ អិលាវ្រឹត-វර්ษ ដើម្បីប្រយោជន៍អ្នករស់នៅទីនោះ ដូច្នេះពួកគេមានសម្បូរបែប និងសុខសាន្ត។

Verse 25

यानुपजुषाणानां न कदाचिदपि प्रजानां वलीपलितक्लमस्वेददौर्गन्ध्यजरामयमृत्युशीतोष्णवैवर्ण्योपसर्गादयस्तापविशेषा भवन्ति यावज्जीवं सुखं निरतिशयमेव ॥ २५ ॥

អ្នកដែលរីករាយនឹងអំណោយផលពីទន្លេហូរទាំងនេះ មិនដែលមានស្នាមជ្រីវជ្រួញ ឬសក់ស្កូវឡើយ។ ពួកគេមិនមានភាពនឿយហត់ ហើយញើសក៏មិនបង្កក្លិនអាក្រក់។ ពួកគេមិនរងទុក្ខដោយចាស់ជរា ជំងឺ ឬស្លាប់មុនកាលទេ; មិនទទួលទុក្ខដោយត្រជាក់ឬក្តៅ ហើយពន្លឺសម្រស់នៃរាងកាយក៏មិនស្រកស្រាល។ ពួកគេរស់នៅពេញមួយជីវិតដោយសុខសាន្ត និងសេចក្តីសុខដ៏លើសលប់។

Verse 26

कुरङ्गकुररकुसुम्भवैकङ्कत्रिकूटशिशिरपतङ्गरुचकनिषधशिनीवासकपिलशङ्खवैदूर्यजारुधिहंसऋषभनागकालञ्जरनारदादयो विंशतिगिरयो मेरो: कर्णिकाया इव केसरभूता मूलदेशे परित उपक्‍ल‍ृप्ता: ॥ २६ ॥

ជុំវិញជើងភ្នំមេរុ មានភ្នំផ្សេងៗត្រូវបានរៀបចំយ៉ាងស្រស់ស្អាត ដូចកេសរដែលព័ទ្ធជុំវិញកណ្ដាលផ្កាឈូក។ ឈ្មោះភ្នំទាំងនោះគឺ កុរង្គ កុរារ កុសុម្ភ វៃកង្គ ត្រីគូត សិសិរ បតង្គ រុចក និសធ សិនីវាស កពិល សង្ខ វៃទូរ្យ ចារុធិ ហំស ឫសភ នាគ កាលញ្ចរ និង នារទ។

Verse 27

जठरदेवकूटौ मेरुं पूर्वेणाष्टादशयोजनसहस्रमुदगायतौ द्विसहस्रं पृथुतुङ्गौ भवत: । एवमपरेण पवनपारियात्रौ दक्षिणेन कैलासकरवीरौ प्रागायतावेवमुत्तरतस्त्रिश‍ृङ्गमकरावष्टभिरेतै: परिसृतोऽग्निरिव परितश्चकास्ति काञ्चनगिरि: ॥ २७ ॥

នៅខាងកើតភ្នំសុមេរុ មានភ្នំពីរឈ្មោះ ជឋរ និង ទេវកូត ដែលលាតសន្ធឹងទៅជើង–ត្បូង ១៨,០០០ យោជន។ ដូចគ្នានេះ ខាងលិចមាន បវន និង បារិយាត្រ; ខាងត្បូងមាន កៃលាស និង ករវីរ (លាតសន្ធឹងកើត–លិច); និងខាងជើងមាន ត្រីស្រឹង្គ និង មករ (កើត–លិច) ដោយមានប្រវែងស្មើគ្នា។ ភ្នំទាំងអស់មានទទឹង និងកម្ពស់ ២,០០០ យោជន។ សុមេរុដែលជាភ្នំមាសភ្លឺរលោងដូចភ្លើង ត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយភ្នំទាំងប្រាំបីនេះ។

Verse 28

मेरोर्मूर्धनि भगवत आत्मयोनेर्मध्यत उपक्‍ल‍ृप्तां पुरीमयुतयोजनसाहस्रीं समचतुरस्रां शातकौम्भीं वदन्ति ॥ २८ ॥

នៅកណ្ដាលកំពូលភ្នំមេរុ មានទីក្រុងរបស់ព្រះព្រហ្មា អាត្មយោនិ។ គេនិយាយថា ជ្រុងទាំងបួនរបស់វា មួយៗមានប្រវែងមួយកោដិ (ដប់លាន) យោជន។ ព្រោះវាសង់ដោយមាសទាំងស្រុង បណ្ឌិតទាំងឡាយហៅវាថា ‘សាតកោមភី’។

Verse 29

तामनुपरितो लोकपालानामष्टानां यथादिशं यथारूपं तुरीयमानेन पुरोऽष्टावुपक्‍ल‍ृप्ता: ॥ २९ ॥

ជុំវិញព្រហ្មបុរី តាមទិសទាំងឡាយ មានលំនៅដ្ឋានរបស់លោកបាលទាំងប្រាំបី ចាប់ពីព្រះឥន្ទ្រ។ លំនៅទាំងនេះមានរូបរាងស្រដៀងព្រហ្មបុរី ប៉ុន្តែមានទំហំត្រឹមមួយភាគបួន។

Frequently Asked Questions

Parīkṣit’s request is not mere curiosity; it is a śāstric method of fixing the mind. Precise names, forms, and measurements support contemplation of sthāna (cosmic order) and make the virāṭ-rūpa intelligible as a devotional meditation, moving the mind toward sattva and ultimately toward Vāsudeva.

Śukadeva describes Bhū-maṇḍala as lotus-shaped: the seven islands resemble the whorl, and Jambūdvīpa sits centrally like a circular lotus leaf. Within the central division Ilāvṛta stands Mount Sumeru like the lotus pericarp, organizing the surrounding varṣas, mountains, rivers, and celestial abodes.

At Meru’s summit is the township of Lord Brahmā, called Śātakaumbhī (golden). Surrounding it in all directions are the residences of the eight principal governors of planetary systems (lokapālas), beginning with Indra, described as similar in style but one-fourth the size.

Jambū-nadī is formed from the juice of fallen jambū fruits; its banks produce Jāmbū-nada gold when the moistened mud dries. The narrative links cosmic features to divine opulence and celestial culture, illustrating poṣaṇa (sustenance) through nature’s abundance under Bhagavān’s energies.

The lakes (milk, honey, sugarcane juice, and pure water) and gardens (Nandana, Caitraratha, Vaibhrājaka, Sarvatobhadra) are enjoyed by Siddhas, Cāraṇas, and Gandharvas. Their refined environment is said to support natural siddhis (like aṇimā and mahimā), showing how higher realms facilitate extraordinary capacities—yet remain within the governed cosmos.