Adhyaya 56
The Syamantaka Jewel: Accusation, Recovery, and Kṛṣṇa’s Marriage to Satyabhāmā
នៅក្នុងលីឡានៃទ្វារកា ជំពូកនេះផ្តោតលើគ្រឿងអលង្ការ ស្យាមន្តកៈ—ប្រភពទេវភាព អំណាចសង្គម និងវិបត្តិសីលធម៌ដែលវាបង្ក។ សត្រាជិតទទួលគ្រឿងអលង្ការពីព្រះសូរ្យ ហើយដោយស្រវឹងនឹងសម្បត្តិ បដិសេធសំណើររបស់ព្រះក្រឹෂ್ಣឲ្យដាក់ក្រោមការថែរក្សារបស់ព្រះបាទ ឧគ្រាសេនៈ ដោយលោភលន់។ ពេលប្រសេនៈស្លាប់ និងគ្រឿងអលង្ការបាត់ សត្រាជិត និងពាក្យចចាមអារ៉ាមក្នុងទីក្រុងបានបំពុលកេរ្តិ៍ឈ្មោះព្រះក្រឹṣṇaដោយខុស។ ដើម្បីបង្កើតសត្យ និងការពារធម្មៈ ព្រះក្រឹṣṇaតាមដានរឿងរ៉ាវ រហូតដល់រូងភ្នំរបស់ជាំបវាន ហើយចូលតែម្នាក់ឯង។ បន្ទាប់ពីប្រយុទ្ធយូរ ជាំបវានស្គាល់ព្រះក្រឹṣṇaថាជាព្រះវិṣṇu ដោយរំលឹករាមលីឡា ហើយប្រគល់ទាំងគ្រឿងអលង្ការ និងកូនស្រី ជាំបវតី។ ព្រះក្រឹṣṇaត្រឡប់មក សម្អាតការចោទប្រកាន់ជាសាធារណៈ ហើយប្រគល់គ្រឿងអលង្ការវិញឲ្យសត្រាជិត។ សត្រាជិតសុំទោសដោយប្រគល់សត្យភាមា និងគ្រឿងអលង្ការ; ព្រះក្រឹṣṇaរៀបការជាមួយនាង តែបដិសេធគ្រឿងអលង្ការ ឲ្យសត្រាជិតរក្សាទុក ដើម្បីស្ដារសន្តិភាពសង្គម និងបើកផ្លូវទៅព្រឹត្តិការណ៍បន្ទាប់នៅទ្វារកា។
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच सत्राजित: स्वतनयां कृष्णाय कृतकिल्बिष: । स्यमन्तकेन मणिना स्वयमुद्यम्य दत्तवान् ॥ १ ॥
ព្រះសុកទេវគោស្វាមីបានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ព្រោះបានប្រមាថព្រះក្រឹស្ណៈ សត្រាជិតបានព្យាយាមសងបាប ដោយយកកូនស្រីរបស់ខ្លួន និងគ្រឿងអលង្ការស្យមន្តក ដោយខ្លួនឯងទៅប្រគេនព្រះក្រឹស្ណៈ។
Verse 2
श्रीराजोवाच सत्राजित: किमकरोद् ब्रह्मन् कृष्णस्य किल्बिष: । स्यमन्तक: कुतस्तस्य कस्माद् दत्ता सुता हरे: ॥ २ ॥
ព្រះមហារាជា បរិក្សិត សួរថា៖ «ឱ ព្រាហ្មណ៍! ព្រះរាជា សត្រាជិត បានប្រព្រឹត្តអំពើអ្វី ដើម្បីលើកលែងទោស ឬលើកលែងកំហុសចំពោះ ព្រះក្រឹષ્ણ? គាត់បានទទួលគ្រឿងអលង្ការ ស្យមន្តក ពីណា ហើយហេតុអ្វីបានជាគាត់ប្រគេនកូនស្រីរបស់គាត់ដល់ ព្រះហរិ អម្ចាស់ដ៏អធិបតី?»
Verse 3
श्रीशुक उवाच आसीत् सत्राजित: सूर्यो भक्तस्य परम: सखा । प्रीतस्तस्मै मणिं प्रादात् स च तुष्ट: स्यमन्तकम् ॥ ३ ॥
ព្រះសុកទេវ គោស្វាមី បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ ព្រះសូរ្យៈ ទេវតាព្រះអាទិត្យ មានសេចក្តីស្រឡាញ់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះ សត្រាជិត អ្នកបម្រើភក្តិ ហើយទ្រង់ប្រព្រឹត្តដូចមិត្តដ៏ប្រសើរ។ ដោយពេញព្រះហឫទ័យ ទ្រង់បានប្រទានគ្រឿងអលង្ការ “ស្យមន្តក” ដល់គាត់។
Verse 4
स तं बिभ्रन् मणिं कण्ठे भ्राजमानो यथा रवि: । प्रविष्टो द्वारकां राजन् तेजसा नोपलक्षित: ॥ ४ ॥
សត្រាជិត ពាក់មណីនៅក ហើយភ្លឺរលោងដូចព្រះអាទិត្យ។ គាត់បានចូលទៅកាន់ ទ្វារកា ឱ ព្រះរាជា ប៉ុន្តែដោយពន្លឺរបស់មណីនោះ មនុស្សមិនអាចស្គាល់គាត់បានទេ។
Verse 5
तं विलोक्य जना दूरात्तेजसा मुष्टदृष्टय: । दीव्यतेऽक्षैर्भगवते शशंसु: सूर्यशङ्किता: ॥ ५ ॥
ពេលមនុស្សមើលសត្រាជិតពីចម្ងាយ ភ្នែករបស់ពួកគេត្រូវបានពន្លឺធ្វើឲ្យស្រវាំង។ ពួកគេសង្ស័យថាគាត់ជាព្រះសូរ្យៈ ហើយបានទៅប្រាប់ព្រះក្រឹષ્ણ ដែលកំពុងលេងល្បែងគ្រាប់ឈើ (ល្បែងស៊ីសង) នៅពេលនោះ។
Verse 6
नारायण नमस्तेऽस्तु शङ्खचक्रगदाधर । दामोदरारविन्दाक्ष गोविन्द यदुनन्दन ॥ ६ ॥
សូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គ ឱ នារាយណៈ អ្នកកាន់ស័ង្ខ ចក្រ និងគទា។ ឱ ដាមោទរ ភ្នែកដូចផ្កាឈូក! ឱ គោវិន្ទ យទុនន្ទន—សូមទទួលនូវការគោរពបូជារបស់យើង។
Verse 7
एष आयाति सविता त्वां दिदृक्षुर्जगत्पते । मुष्णन् गभस्तिचक्रेण नृणां चक्षूंषि तिग्मगु: ॥ ७ ॥
ឱ ព្រះអម្ចាស់នៃលោកទាំងមូល! ព្រះសវិតា បានមកដើម្បីទស្សនាព្រះអង្គ; ដោយចក្រនៃកាំរស្មីដ៏មុតមាំភ្លឺចែងចាំង ព្រះអង្គហាក់ដូចជាធ្វើឲ្យភ្នែកមនុស្សទាំងឡាយស្រវាំង។
Verse 8
नन्वन्विच्छन्ति ते मार्गं त्रिलोक्यां विबुधर्षभा: । ज्ञात्वाद्य गूढं यदुषु द्रष्टुं त्वां यात्यज: प्रभो ॥ ८ ॥
ឱ ព្រះអម្ចាស់! ព្រះទេវតាអ្នកប្រសើរនៅក្នុងលោកទាំងបី ប្រាកដជាកំពុងស្វែងរកផ្លូវទៅរកព្រះអង្គ។ ពេលដឹងថាព្រះអង្គលាក់ព្រះវត្តមាននៅក្នុងវង្សយទុ នោះព្រះសូរិយៈដ៏មិនកើត (អជ) បានមកទីនេះដើម្បីទស្សនាព្រះអង្គ។
Verse 9
श्रीशुक उवाच निशम्य बालवचनं प्रहस्याम्बुजलोचन: । प्राह नासौ रविर्देव: सत्राजिन्मणिना ज्वलन् ॥ ९ ॥
ព្រះស្រីសុកទេវៈបានមានព្រះបន្ទូល—ពេលបានឮពាក្យសុទ្ធសាធរបស់កុមារ ព្រះអម្ចាស់មានព្រះនេត្រដូចផ្កាឈូកបានញញឹមហើយមានព្រះបន្ទូលថា «នោះមិនមែនជាព្រះរាវិ ទេវសូរិយៈទេ; នោះគឺសត្រាជិត ដែលភ្លឺចែងចាំងដោយអំណាចមណីរបស់គាត់»។
Verse 10
सत्राजित् स्वगृहं श्रीमत् कृतकौतुकमङ्गलम् । प्रविश्य देवसदने मणिं विप्रैर्न्यवेशयत् ॥ १० ॥
សត្រាជិតបានចូលទៅក្នុងគេហដ្ឋានដ៏សម្បូរបែបរបស់ខ្លួន ដោយធ្វើពិធីមង្គលដូចជាពិធីបុណ្យ។ បន្ទាប់មក គាត់បានឲ្យព្រះព្រាហ្មណ៍ដែលសមស្រប ដំឡើងមណីស្យមន្តក នៅក្នុងបន្ទប់វិហារនៃផ្ទះ។
Verse 11
दिने दिने स्वर्णभारानष्टौ स सृजति प्रभो । दुर्भिक्षमार्यरिष्टानि सर्पाधिव्याधयोऽशुभा: । न सन्ति मायिनस्तत्र यत्रास्तेऽभ्यर्चितो मणि: ॥ ११ ॥
ឱ ព្រះប្រពុ! មណីនោះបង្កើតមាសបាន៨ ភារ រៀងរាល់ថ្ងៃ។ កន្លែងដែលរក្សាទុក និងបូជាមណីនោះដោយត្រឹមត្រូវ នឹងគ្មានគ្រោះមហន្តរាយដូចជា អត់ឃ្លាន ឬស្លាប់មុនកាល ហើយក៏គ្មានអំពើអាក្រក់ដូចជា ពស់ខាំ ជំងឺផ្លូវចិត្តនិងរាងកាយ និងវត្តមានមនុស្សល្បិចកល។
Verse 12
स याचितो मणिं क्वापि यदुराजाय शौरिणा । नैवार्थकामुक: प्रादाद् याच्ञाभङ्गमतर्कयन् ॥ १२ ॥
ម្តងមួយ ព្រះស្រីក្រឹស្ណៈ (សោរី) បានសុំឲ្យសត្រាជិតប្រគល់មណីទៅកាន់ព្រះអុគ្រាសេន រាជានៃយទុ។ តែសត្រាជិតដោយសារលោភលន់បានបដិសេធ ហើយមិនបានគិតពីអំពើបាបធ្ងន់នៃការបដិសេធព្រះបន្ទូលទេ។
Verse 13
तमेकदा मणिं कण्ठे प्रतिमुच्य महाप्रभम् । प्रसेनो हयमारुह्य मृगायां व्यचरद् वने ॥ १३ ॥
ម្តងមួយ ប្រាសេន ប្អូនប្រុសរបស់សត្រាជិត បានពាក់មណីដ៏ភ្លឺរលោងនោះនៅក ហើយជិះសេះចូលព្រៃទៅប្រមាញ់។
Verse 14
प्रसेनं सहयं हत्वा मणिमाच्छिद्य केशरी । गिरिं विशन् जाम्बवता निहतो मणिमिच्छता ॥ १४ ॥
សត្វសិង្ហមួយបានសម្លាប់ប្រាសេន និងសេះរបស់គាត់ ហើយឆក់យកមណីទៅ។ តែពេលសិង្ហនោះចូលទៅក្នុងរូងភ្នំ វាត្រូវបានជាំបវាន ដែលចង់បានមណី សម្លាប់ចោល។
Verse 15
सोऽपि चक्रे कुमारस्य मणिं क्रीडनकं बिले । अपश्यन् भ्रातरं भ्राता सत्राजित् पर्यतप्यत ॥ १५ ॥
នៅក្នុងរូងភ្នំ ជាំបវានបានយកមណីនោះឲ្យកូនតូចរបស់គាត់លេងជារបស់ក្មេងលេង។ ខាងសត្រាជិតវិញ ពេលមិនឃើញបងប្រុសត្រឡប់មក ក៏កើតទុក្ខកង្វល់យ៉ាងខ្លាំង។
Verse 16
प्राय: कृष्णेन निहतो मणिग्रीवो वनं गत: । भ्राता ममेति तच्छ्रुत्वा कर्णे कर्णेऽजपन् जना: ॥ १६ ॥
គាត់និយាយថា «បងប្រុសខ្ញុំដែលពាក់មណីនៅកហើយចូលព្រៃ ប្រហែលត្រូវព្រះក្រឹស្ណៈសម្លាប់»។ ពេលប្រជាជនឮដូច្នេះ ក៏ចាប់ផ្តើមខ្សឹបខ្សៀវពីត្រចៀកទៅត្រចៀក។
Verse 17
भगवांस्तदुपश्रुत्य दुर्यशो लिप्तमात्मनि । मार्ष्टुं प्रसेनपदवीमन्वपद्यत नागरै: ॥ १७ ॥
ព្រះភគវាន ស្រីក្រឹෂ្ណា បានឮពាក្យចចាមអារ៉ាមនោះ ហើយចង់លុបស្នាមមន្ទិលលើកេរ្តិ៍ឈ្មោះ ដូច្នេះទ្រង់នាំប្រជាជនទ្វារកា ហើយតាមដានផ្លូវដែលប្រសេណា បានទៅ។
Verse 18
हतं प्रसेनं अश्वं च वीक्ष्य केशरिणा वने । तं चाद्रिपृष्ठे निहतमृक्षेण ददृशुर्जना: ॥ १८ ॥
ក្នុងព្រៃ ពួកគេឃើញប្រសេណា និងសេះរបស់គេ ត្រូវសត្វសិង្ហសម្លាប់; បន្តទៅលើជម្រាលភ្នំ ពួកគេឃើញសិង្ហនោះស្លាប់ ត្រូវឫក្ស (ជាំបវាន) បំផ្លាញ។
Verse 19
ऋक्षराजबिलं भीममन्धेन तमसावृतम् । एको विवेश भगवानवस्थाप्य बहि: प्रजा: ॥ १९ ॥
ព្រះអង្គបានឲ្យប្រជាជនឈរនៅខាងក្រៅរូងភ្នំដ៏គួរឱ្យខ្លាច របស់ស្តេចខ្លាឃ្មុំ ដែលគ្របដណ្តប់ដោយភាពងងឹតខ្មៅស្រអាប់ ហើយព្រះអង្គចូលទៅតែម្នាក់ឯង។
Verse 20
तत्र दृष्ट्वा मणिप्रेष्ठं बालक्रीडनकं कृतम् । हर्तुं कृतमतिस्तस्मिन्नवतस्थेऽर्भकान्तिके ॥ २० ॥
នៅទីនោះ ព្រះភគវាន ស្រីក្រឹෂ្ណា បានឃើញអលង្ការមណីដ៏ប្រសើរបំផុត ត្រូវធ្វើជាប្រដាប់លេងរបស់កុមារ។ ព្រះអង្គមានព្រះបំណងយកវា ហើយចូលទៅជិតកុមារនោះ។
Verse 21
तमपूर्वं नरं दृष्ट्वा धात्री चुक्रोश भीतवत् । तच्छ्रुत्वाभ्यद्रवत् क्रुद्धो जाम्बवान् बलिनां वर: ॥ २१ ॥
ពេលឃើញបុរសដ៏អស្ចារ្យនោះ អ្នកថែទាំកុមារបានស្រែកដោយភ័យ។ ជាំបវាន អ្នកខ្លាំងជាងគេក្នុងចំណោមអ្នកខ្លាំង បានឮស្រែកនោះ ក៏ខឹងខ្លាំង ហើយរត់មករកព្រះអង្គ។
Verse 22
स वै भगवता तेन युयुधे स्वामिनात्मन: । पुरुषं प्राकृतं मत्वा कुपितो नानुभाववित् ॥ २२ ॥
ដោយមិនដឹងពីឋានៈពិតរបស់ទ្រង់ ហើយគិតថាទ្រង់ជាមនុស្សធម្មតា ជម្ពវានបានចាប់ផ្តើមប្រយុទ្ធយ៉ាងខឹងសម្បារជាមួយព្រះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ដែលជាម្ចាស់របស់ខ្លួន។
Verse 23
द्वन्द्वयुद्धं सुतुमुलमुभयोर्विजिगीषतो: । आयुधाश्मद्रुमैर्दोर्भि: क्रव्यार्थे श्येनयोरिव ॥ २३ ॥
អ្នកទាំងពីរបានប្រយុទ្ធគ្នាយ៉ាងខ្លាំងក្លា ដោយម្នាក់ៗប្តេជ្ញាថានឹងឈ្នះ។ ប្រៀបដូចជាសត្វឥន្ទ្រីពីរក្បាលដណ្តើមសាច់គ្នា ពួកគេបានប្រយុទ្ធដោយអាវុធ ថ្ម ដើមឈើ និងដៃទទេ។
Verse 24
आसीत्तदष्टाविंशाहमितरेतरमुष्टिभि: । वज्रनिष्पेषपरुषैरविश्रममहर्निशम् ॥ २४ ॥
ការប្រយុទ្ធបានបន្តដោយគ្មានការសម្រាកអស់រយៈពេលម្ភៃប្រាំបីថ្ងៃ ទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ។ គូប្រកួតទាំងពីរបានវាយគ្នាទៅវិញទៅមកដោយកណ្តាប់ដៃដ៏ខ្លាំងដូចរន្ទះ។
Verse 25
कृष्णमुष्टिविनिष्पातनिष्पिष्टाङ्गोरुबन्धन: । क्षीणसत्त्व: स्विन्नगात्रस्तमाहातीव विस्मित: ॥ २५ ॥
សាច់ដុំរបស់គាត់ត្រូវបានវាយដំដោយកណ្តាប់ដៃរបស់ព្រះគ្រិស្នា កម្លាំងរបស់គាត់ចុះខ្សោយ ហើយខ្លួនប្រាណរបស់គាត់បែកញើស ជម្ពវានមានការភ្ញាក់ផ្អើលយ៉ាងខ្លាំង ហើយទីបំផុតបាននិយាយទៅកាន់ព្រះអម្ចាស់។
Verse 26
जाने त्वां सर्वभूतानां प्राण ओज: सहो बलम् । विष्णुं पुराणपुरुषं प्रभविष्णुमधीश्वरम् ॥ २६ ॥
ឥឡូវនេះ ខ្ញុំដឹងហើយថា ទ្រង់គឺជាខ្យល់ដង្ហើមនៃជីវិត និងជាកម្លាំងនៃវិញ្ញាណ ផ្លូវចិត្ត និងរាងកាយរបស់សត្វលោកទាំងអស់។ ទ្រង់គឺជាព្រះវិស្ណុ ជាបុគ្គលដើម ជាអ្នកគ្រប់គ្រងដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត។
Verse 27
त्वं हि विश्वसृजां स्रष्टा सृष्टानामपि यच्च सत् । काल: कलयतामीश: पर आत्मा तथात्मनाम् ॥ २७ ॥
ព្រះអង្គជាព្រះសೃಷ್ಟិករលើសគេ សូម្បីតែចំពោះអ្នកបង្កើតលោកទាំងឡាយ ហើយព្រះអង្គជាសារធាតុមូលដ្ឋានដែលគាំទ្រសព្វសೃષ્ટ។ ព្រះអង្គជាកាលដែលបង្ក្រាបអ្នកបង្ក្រាបទាំងអស់ ជាព្រះអម្ចាស់អធិរាជ និងជាបរមាត្មា នៃវិញ្ញាណទាំងពួង។
Verse 28
यस्येषदुत्कलितरोषकटाक्षमोक्षै- र्वर्त्मादिशत् क्षुभितनक्रतिमिङ्गलोऽब्धि: । सेतु: कृत: स्वयश उज्ज्वलिता च लङ्का रक्ष:शिरांसि भुवि पेतुरिषुक्षतानि ॥ २८ ॥
ព្រះអង្គគឺជាព្រះនោះ ដែលធ្វើឲ្យមហាសមុទ្របើកផ្លូវ ពេលព្រះនេត្រចំហៀងដែលបង្ហាញកំហឹងបន្តិច បានរំខានមകര និងត្រីទីមិង្គិលនៅជម្រៅទឹក។ ព្រះអង្គបានសង់ស្ពានធំដើម្បីបង្កើនកេរ្តិ៍ឈ្មោះ បានដុតលង្កា ហើយដោយព្រួញបានកាត់ក្បាលរាវណា ឲ្យធ្លាក់លើផែនដី។
Verse 29
इति विज्ञातविज्ञानमृक्षराजानमच्युत: । व्याजहार महाराज भगवान् देवकीसुत: ॥ २९ ॥ अभिमृश्यारविन्दाक्ष: पाणिना शंकरेण तम् । कृपया परया भक्तं मेघगम्भीरया गिरा ॥ ३० ॥
[សុកទេវ គោស្វាមី បន្តថា:] ឱ ព្រះរាជា បន្ទាប់មក អច្យុត ភគវាន ក្រឹષ્ણ ព្រះបុត្រា នៃទេវគី បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ស្តេចខ្លាឃ្មុំ ដែលបានយល់សច្ចៈ។ ព្រះអង្គមានព្រះនេត្រដូចផ្កាឈូក បានប៉ះជាំបវានដោយព្រះហស្តដែលប្រទានពរ ហើយមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ភក្តរបស់ព្រះអង្គដោយមហាករុណា ជាសំឡេងធ្ងន់ជ្រៅដូចមេឃ។
Verse 30
इति विज्ञातविज्ञानमृक्षराजानमच्युत: । व्याजहार महाराज भगवान् देवकीसुत: ॥ २९ ॥ अभिमृश्यारविन्दाक्ष: पाणिना शंकरेण तम् । कृपया परया भक्तं मेघगम्भीरया गिरा ॥ ३० ॥
[សុកទេវ គោស្វាមី បន្តថា:] ឱ ព្រះរាជា បន្ទាប់មក អច្យុត ភគវាន ក្រឹષ્ણ ព្រះបុត្រា នៃទេវគី បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ស្តេចខ្លាឃ្មុំ ដែលបានយល់សច្ចៈ។ ព្រះអង្គមានព្រះនេត្រដូចផ្កាឈូក បានប៉ះជាំបវានដោយព្រះហស្តដែលប្រទានពរ ហើយមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ភក្តរបស់ព្រះអង្គដោយមហាករុណា ជាសំឡេងធ្ងន់ជ្រៅដូចមេឃ។
Verse 31
मणिहेतोरिह प्राप्ता वयमृक्षपते बिलम् । मिथ्याभिशापं प्रमृजन्नात्मनो मणिनामुना ॥ ३१ ॥
[ព្រះក្រឹષ્ણមានព្រះបន្ទូល:] ឱ មេដឹកនាំខ្លាឃ្មុំ, ព្រោះតែគ្រឿងមណីនេះហើយ យើងបានមកដល់រូងរបស់អ្នក។ ដោយគ្រឿងមណីនេះ ខ្ញុំចង់លុបបំបាត់ការចោទប្រកាន់ក្លែងក្លាយដែលបានដាក់លើខ្ញុំ។
Verse 32
इत्युक्त: स्वां दुहितरं कन्यां जाम्बवतीं मुदा । अर्हणार्थं स मणिना कृष्णायोपजहार ह ॥ ३२ ॥
ពេលបានឮដូច្នោះ ជាំបវានមានសេចក្តីរីករាយ ហើយដើម្បីជាការគោរពបូជា បានប្រគេនកូនស្រីក្រមុំ ជាំបវតី ជាមួយនឹងមណី ដល់ព្រះក្រឹស្ណា។
Verse 33
अदृष्ट्वा निर्गमं शौरे: प्रविष्टस्य बिलं जना: । प्रतीक्ष्य द्वादशाहानि दु:खिता: स्वपुरं ययु: ॥ ३३ ॥
ក្រោយព្រះសោរីចូលទៅក្នុងរូងភ្នំ ហើយមិនឃើញព្រះអង្គចេញមកវិញ ប្រជាជនបានរង់ចាំដល់ដប់ពីរថ្ងៃ; ចុងក្រោយក៏ត្រឡប់ទៅក្រុងរបស់ខ្លួនដោយទុក្ខសោក។
Verse 34
निशम्य देवकी देवी रक्मिण्यानकदुन्दुभि: । सुहृदो ज्ञातयोऽशोचन् बिलात् कृष्णमनिर्गतम् ॥ ३४ ॥
ពេលទេវគីទេវី រុកមិណីទេវី អានកទុនទុភិ វាសុទេវ និងញាតិមិត្តរបស់ព្រះអង្គ បានឮថាព្រះក្រឹស្ណាមិនទាន់ចេញពីរូងភ្នំ ទាំងអស់គ្នាក៏យំសោក។
Verse 35
सत्राजितं शपन्तस्ते दु:खिता द्वारकौकस: । उपतस्थुश्चन्द्रभागां दुर्गां कृष्णोपलब्धये ॥ ३५ ॥
ប្រជាជនទ្វារកាដែលសោកសៅ បានសាបសូន្យសត្រាជិត ហើយទៅគោរពបូជាទេវីទុರ್ಗា នាមចន្ទ្រភាគា ដើម្បីសុំឲ្យបានជួបព្រះក្រឹស្ណាវិញ។
Verse 36
तेषां तु देव्युपस्थानात् प्रत्यादिष्टाशिषा स च । प्रादुर्बभूव सिद्धार्थ: सदारो हर्षयन् हरि: ॥ ३६ ॥
ក្រោយពួកគេបូជាទេវីរួច ទេវីបានឆ្លើយតបដោយព្រះពរ សន្យាឲ្យសម្រេចសេចក្តីប្រាថ្នា; នៅពេលនោះឯង ព្រះហរិ ព្រះក្រឹស្ណា ដែលបានសម្រេចកិច្ចការ បានបង្ហាញព្រះអង្គជាមួយភរិយាថ្មី ធ្វើឲ្យគ្រប់គ្នារីករាយ។
Verse 37
उपलभ्य हृषीकेशं मृतं पुनरिवागतम् । सह पत्न्या मणिग्रीवं सर्वे जातमहोत्सवा: ॥ ३७ ॥
ពេលឃើញព្រះហ្រឹសីកេសត្រឡប់មកដូចជាក្រោយសេចក្តីស្លាប់ ជាមួយភរិយាថ្មី និងពាក់ពេជ្រស្យមន្តកនៅក ធ្វើឲ្យប្រជាជនទាំងអស់រីករាយអបអរសាទរយ៉ាងធំ។
Verse 38
सत्राजितं समाहूय सभायां राजसन्निधौ । प्राप्तिं चाख्याय भगवान् मणिं तस्मै न्यवेदयत् ॥ ३८ ॥
ព្រះក្រឹស្ណាបានហៅសត្រាជិតមកកាន់សភារាជវាំង នៅចំពោះមុខព្រះរាជា ឧគ្រាសេន។ ព្រះអង្គបានប្រកាសថាបានយកពេជ្រវិញបានហើយ ហើយប្រគល់ពេជ្រនោះឲ្យសត្រាជិតដោយផ្លូវការ។
Verse 39
स चातिव्रीडितो रत्नं गृहीत्वावाङ्मुखस्तत: । अनुतप्यमानो भवनमगमत् स्वेन पाप्मना ॥ ३९ ॥
សត្រាជិតមានអារម្មណ៍ខ្មាស់អៀនយ៉ាងខ្លាំង ក្បាលទាបទទួលយកពេជ្រនោះ ហើយត្រឡប់ទៅផ្ទះដោយសោកស្តាយចំពោះអំពើបាបរបស់ខ្លួន។
Verse 40
सोऽनुध्यायंस्तदेवाघं बलवद्विग्रहाकुल: । कथं मृजाम्यात्मरज: प्रसीदेद् वाच्युत: कथम् ॥ ४० ॥ किं कृत्वा साधु मह्यं स्यान्न शपेद् वा जनो यथा । अदीर्घदर्शनं क्षुद्रं मूढं द्रविणलोलुपम् ॥ ४१ ॥ दास्ये दुहितरं तस्मै स्त्रीरत्नं रत्नमेव च । उपायोऽयं समीचीनस्तस्य शान्तिर्न चान्यथा ॥ ४२ ॥
សត្រាជិតគិតពិចារណាអំពីអំពើខុសធ្ងន់ធ្ងររបស់ខ្លួន ហើយក៏ភ័យថានឹងមានជម្លោះជាមួយអ្នកប भक्त ដ៏មានអំណាចរបស់ព្រះអម្ចាស់។ គាត់គិតថា៖ «ខ្ញុំនឹងលាងសម្អាតមលិនក្នុងខ្លួនយ៉ាងដូចម្តេច? ហើយព្រះអច្យុតៈនឹងពេញព្រះហឫទ័យចំពោះខ្ញុំដូចម្តេច? តើខ្ញុំត្រូវធ្វើអ្វីដើម្បីឲ្យសេចក្តីសុខសាន្ត និងសំណាងល្អត្រឡប់មកវិញ ហើយមិនឲ្យប្រជាជនសាបសូន្យខ្ញុំថា មើលខ្លី ទាបទន់ ល្ងង់ និងលោភទ្រព្យ? ខ្ញុំនឹងប្រគល់កូនស្រីរបស់ខ្ញុំ—ពេជ្រនៃស្ត្រីទាំងអស់—ជាមួយពេជ្រស្យមន្តក ដល់ព្រះអម្ចាស់; នេះហើយជាវិធីត្រឹមត្រូវ ហើយគ្មានវិធីផ្សេងទៀតដើម្បីបន្ធូរព្រះអង្គបានទេ»។
Verse 41
सोऽनुध्यायंस्तदेवाघं बलवद्विग्रहाकुल: । कथं मृजाम्यात्मरज: प्रसीदेद् वाच्युत: कथम् ॥ ४० ॥ किं कृत्वा साधु मह्यं स्यान्न शपेद् वा जनो यथा । अदीर्घदर्शनं क्षुद्रं मूढं द्रविणलोलुपम् ॥ ४१ ॥ दास्ये दुहितरं तस्मै स्त्रीरत्नं रत्नमेव च । उपायोऽयं समीचीनस्तस्य शान्तिर्न चान्यथा ॥ ४२ ॥
សត្រាជិតគិតពិចារណាអំពីអំពើខុសធ្ងន់ធ្ងររបស់ខ្លួន ហើយក៏ភ័យថានឹងមានជម្លោះជាមួយអ្នកប भक्त ដ៏មានអំណាចរបស់ព្រះអម្ចាស់។ គាត់គិតថា៖ «ខ្ញុំនឹងលាងសម្អាតមលិនក្នុងខ្លួនយ៉ាងដូចម្តេច? ហើយព្រះអច្យុតៈនឹងពេញព្រះហឫទ័យចំពោះខ្ញុំដូចម្តេច? តើខ្ញុំត្រូវធ្វើអ្វីដើម្បីឲ្យសេចក្តីសុខសាន្ត និងសំណាងល្អត្រឡប់មកវិញ ហើយមិនឲ្យប្រជាជនសាបសូន្យខ្ញុំថា មើលខ្លី ទាបទន់ ល្ងង់ និងលោភទ្រព្យ? ខ្ញុំនឹងប្រគល់កូនស្រីរបស់ខ្ញុំ—ពេជ្រនៃស្ត្រីទាំងអស់—ជាមួយពេជ្រស្យមន្តក ដល់ព្រះអម្ចាស់; នេះហើយជាវិធីត្រឹមត្រូវ ហើយគ្មានវិធីផ្សេងទៀតដើម្បីបន្ធូរព្រះអង្គបានទេ»។
Verse 42
सोऽनुध्यायंस्तदेवाघं बलवद्विग्रहाकुल: । कथं मृजाम्यात्मरज: प्रसीदेद् वाच्युत: कथम् ॥ ४० ॥ किं कृत्वा साधु मह्यं स्यान्न शपेद् वा जनो यथा । अदीर्घदर्शनं क्षुद्रं मूढं द्रविणलोलुपम् ॥ ४१ ॥ दास्ये दुहितरं तस्मै स्त्रीरत्नं रत्नमेव च । उपायोऽयं समीचीनस्तस्य शान्तिर्न चान्यथा ॥ ४२ ॥
ដោយគិតគូរអំពីអំពើបាបធ្ងន់របស់ខ្លួន និងក្តីព្រួយបារម្ភថាអាចមានជម្លោះជាមួយអ្នកបម្រើព្រះដ៏មានអំណាច ព្រះបាទសត្រាជិតបានគិតថា៖ «ខ្ញុំនឹងលាងសម្អាតមលិនក្នុងខ្លួនយ៉ាងដូចម្តេច ហើយព្រះអច្យុតៈនឹងពេញព្រះហឫទ័យចំពោះខ្ញុំយ៉ាងដូចម្តេច? តើខ្ញុំគួរធ្វើអ្វីដើម្បីឲ្យមានមង្គល និងមិនឲ្យប្រជាជនសាបសូន្យខ្ញុំថា មើលឃើញខ្លី កំណាញ់ ល្ងង់ និងលោភទ្រព្យ? ខ្ញុំនឹងប្រគេនកូនស្រី—រតនៈក្នុងចំណោមស្ត្រី—ជាមួយមណីស្យាមន្តកៈដល់ព្រះអង្គ; នេះជាវិធីសមរម្យតែមួយ ហើយក្រៅពីនេះមិនអាចបន្ធូរព្រះហឫទ័យបានទេ»។
Verse 43
एवं व्यवसितो बुद्ध्या सत्राजित् स्वसुतां शुभाम् । मणिं च स्वयमुद्यम्य कृष्णायोपजहार ह ॥ ४३ ॥
ដោយបានសម្រេចចិត្តដោយប្រាជ្ញាដូច្នេះ ព្រះបាទសត្រាជិតបានរៀបចំកូនស្រីដ៏ល្អប្រសើរ និងមណីស្យាមន្តកៈដោយព្រះអង្គផ្ទាល់ ហើយនាំទៅប្រគេនដល់ព្រះក្រឹષ્ણ។
Verse 44
तां सत्यभामां भगवानुपयेमे यथाविधि । बहुभिर्याचितां शीलरूपौदार्यगुणान्विताम् ॥ ४४ ॥
ព្រះអម្ចាស់បានរៀបការជាមួយសត្យភាមា តាមពិធីធម៌ដ៏ត្រឹមត្រូវ។ ដោយសារនាងមានសីលធម៌ល្អ សម្រស់ ឧទារភាព និងគុណធម៌ជាច្រើន នាងត្រូវបានមនុស្សជាច្រើនសុំរៀបការ។
Verse 45
भगवानाह न मणिं प्रतीच्छामो वयं नृप । तवास्तां देवभक्तस्य वयं च फलभागिन: ॥ ४५ ॥
ព្រះអម្ចាស់មានព្រះបន្ទូលថា៖ «ឱ ព្រះរាជា យើងមិនចង់ទទួលមណីនេះត្រឡប់វិញទេ។ អ្នកជាអ្នកគោរពបូជាព្រះសូរិយទេវ; ដូច្នេះសូមឲ្យវានៅជាមួយអ្នក ហើយយើងក៏នឹងមានចំណែកក្នុងផលប្រយោជន៍របស់វាផងដែរ»។
Frequently Asked Questions
Satrājit’s offense is rooted in lobha (greed) and disregard for dharmic kingship: when Kṛṣṇa requested the Syamantaka jewel be given to King Ugrasena (the rightful Yadu ruler) for public benefit and proper custodianship, Satrājit refused. This denial, coupled with later suspicion cast upon Kṛṣṇa, becomes aparādha because it prioritizes private gain and ego over righteous order and trust in the Lord.
Kṛṣṇa undertook a fact-finding journey with citizens, locating Prasena and the horse killed by a lion, then finding the lion slain by Jāmbavān. By entering the cave, recovering the jewel, and returning with it to the royal assembly before Ugrasena and Satrājit, Kṛṣṇa established a public, verifiable chain of evidence—removing the ‘stain’ of rumor and restoring social confidence in dharma.
Jāmbavān is the famed Ṛkṣa-king (bear-king), a great devotee associated with Rāma-līlā. After battling Kṛṣṇa for twenty-eight days, his strength collapses and realization dawns: the opponent is not an ordinary man but Viṣṇu Himself—the source of all strength and the Supreme Controller. His recognition is expressed through explicit theological praise and by offering the jewel and his daughter, indicating surrender and devotion.
Satrājit, remorseful and fearing further offense and social backlash, chooses a dharmic form of atonement: offering his daughter Satyabhāmā to Kṛṣṇa along with the Syamantaka jewel. The marriage resolves the conflict relationally and politically, while the jewel functions as the catalyst that reveals greed, rumor, and the need for righteous stewardship. Notably, Kṛṣṇa declines to keep the jewel, underscoring that His aim is dharma and reputation-restoration, not wealth.