Adhyaya 37
The Killing of Keśī and Vyomāsura; Nārada’s Prophetic Praise of Kṛṣṇa
នៅពេលដែល Kaṁsa បន្តការវាយប្រហារលើ Vraja បិសាចសេះ Keśī បានធ្វើឱ្យអ្នកស្រុក Vṛndāvana ភ័យខ្លាច។ ព្រះ Kṛṣṇa បានសម្លាប់វាដោយបញ្ចូលព្រះហស្តរបស់ទ្រង់ចូលទៅក្នុងមាត់របស់បិសាចនោះ រហូតដល់វាថប់ដង្ហើម។ បន្ទាប់មក Nārada Muni បានថ្វាយបង្គំសរសើរដល់ព្រះ Kṛṣṇa ដោយទទួលស្គាល់ទ្រង់ជាព្រះដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត និងទាយទុកនូវព្រឹត្តិការណ៍នាពេលអនាគត ដូចជាការស្លាប់របស់ Kaṁsa ជាដើម។ ចុងក្រោយ ព្រះ Kṛṣṇa បានសម្លាប់បិសាច Vyomāsura ដែលបានចាប់ខ្លួនក្មេងគង្វាលគោ និងបានជួយសង្គ្រោះមិត្តភក្តិរបស់ទ្រង់។
Shlokas
Verse 1
श्रीशुक उवाच केशी तु कंसप्रहित: खुरैर्महीं महाहयो निर्जरयन् मनोजव: । सटावधूताभ्रविमानसङ्कुलं कुर्वन् नभो हेषितभीषिताखिल: ॥ १ ॥ तं त्रासयन्तं भगवान् स्वगोकुलं तद्धेषितैर्वालविघूर्णिताम्बुदम् । आत्मानमाजौ मृगयन्तमग्रणी- रुपाह्वयत् स व्यनदन्मृगेन्द्रवत् ॥ २ ॥
ព្រះសុកទេវគោស្វាមីបានមានប្រសាសន៍ថា៖ កេសី អសុរដែលកំសផ្ញើមក បានបង្ហាញខ្លួននៅវ្រាជាជាសេះដ៏មហិមា។ វារត់លឿនដូចចិត្ត ក្រឡុកដីដោយក្រចកជើង សក់កន្ទុយនិងសក់ក្បាលបក់បោកបំបែកពពក និងយានអាកាសរបស់ទេវតា ហើយសម្លេងហេះសេះដ៏គួរឱ្យភ័យបានធ្វើឲ្យសត្វទាំងអស់ស្ទើរភ័យខ្លាច។
Verse 2
श्रीशुक उवाच केशी तु कंसप्रहित: खुरैर्महीं महाहयो निर्जरयन् मनोजव: । सटावधूताभ्रविमानसङ्कुलं कुर्वन् नभो हेषितभीषिताखिल: ॥ १ ॥ तं त्रासयन्तं भगवान् स्वगोकुलं तद्धेषितैर्वालविघूर्णिताम्बुदम् । आत्मानमाजौ मृगयन्तमग्रणी- रुपाह्वयत् स व्यनदन्मृगेन्द्रवत् ॥ २ ॥
ព្រះសុកទេវៈមានព្រះបន្ទូលថា—អសុរ កេសី ដែលកংসបានផ្ញើមក បានបង្ហាញខ្លួននៅវ្រាជា ជាសេះដ៏មហិមា។ វារត់លឿនដូចចិត្ត ហើយប្រើក្រចកជើងកកាយដី; ការខ្ទាតសក់ក្បាលរបស់វាបានបំបែកពពក និងយានអាកាសរបស់ទេវតានៅលើមេឃ ហើយសម្លេងហ៊ែសិតដ៏គួរភ័យបានធ្វើឲ្យមនុស្សទាំងអស់ភ័យខ្លាច។ ពេលវាកំពុងបង្កភ័យដល់គោកុល និងធ្វើឲ្យពពកវិលវល់ដោយសម្លេងហ៊ែសិត និងកន្ទុយរបស់វា ព្រះភគវាន ស្រីក្រឹស្ណៈ បានអំពាវនាវវាចូលសង្គ្រាម; កេសីគ្រហឹមដូចសត្វសិង្ហ។
Verse 3
स तं निशाम्याभिमुखो मुखेन खं पिबन्निवाभ्यद्रवदत्यमर्षण: । जघान पद्भ्यामरविन्दलोचनं दुरासदश्चण्डजवो दुरत्यय: ॥ ३ ॥
ពេលឃើញព្រះអម្ចាស់ឈរនៅមុខខ្លួន កេសីក៏រត់ចូលមកដោយកំហឹងខ្លាំង បើកមាត់ធំដូចជាចង់លេបមេឃ។ ដោយល្បឿនដ៏សាហាវ សេះអសុរដែលពិបាកចូលជិត និងពិបាកឈ្នះនោះ បានព្យាយាមទាត់ព្រះភគវានមានព្រះនេត្រដូចផ្កាឈូក ដោយជើងមុខទាំងពីរ។
Verse 4
तद् वञ्चयित्वा तमधोक्षजो रुषा प्रगृह्य दोर्भ्यां परिविध्य पादयो: । सावज्ञमुत्सृज्य धनु:शतान्तरे यथोरगं तार्क्ष्यसुतो व्यवस्थित: ॥ ४ ॥
ប៉ុន្តែព្រះអម្ចាស់ដ៏លើសលោក បានគេចផុតពីការវាយនោះ។ បន្ទាប់មកដោយព្រះកំហឹង ព្រះអង្គបានចាប់ជើងទាំងពីររបស់កេសីដោយព្រះហស្ត ហើយបង្វិលវានៅលើអាកាស រួចបោះចោលដោយការមើលងាយឲ្យឆ្ងាយដល់មួយរយប្រវែងធ្នូ ដូចគ្រុឌបោះពស់។ បន្ទាប់មក ព្រះស្រីក្រឹស្ណៈបានឈរមាំនៅទីនោះ។
Verse 5
स: लब्धसंज्ञ: पुनरुत्थितो रुषा व्यादाय केशी तरसापतद्धरिम् । सोऽप्यस्य वक्त्रे भुजमुत्तरं स्मयन् प्रवेशयामास यथोरगं बिले ॥ ५ ॥
ក្រោយបានស្មារតីវិញ កេសីក៏ក្រោកឡើងដោយកំហឹង បើកមាត់ធំ ហើយរត់ចូលវាយប្រហារព្រះហរិយ៉ាងលឿន។ ប៉ុន្តែព្រះអម្ចាស់បានញញឹម ហើយដាក់ព្រះហស្តឆ្វេងចូលទៅក្នុងមាត់សេះនោះយ៉ាងងាយ ដូចជាដាក់ពស់ចូលរន្ធដី។
Verse 6
दन्ता निपेतुर्भगवद्भुजस्पृश- स्ते केशिनस्तप्तमयस्पृशो यथा । बाहुश्च तद्देहगतो महात्मनो यथामय: संववृधे उपेक्षित: ॥ ६ ॥
ពេលធ្មេញរបស់កេសីប៉ះព្រះហស្តរបស់ព្រះអម្ចាស់ ធ្មេញទាំងនោះក៏ធ្លាក់ចុះភ្លាមៗ ព្រោះសម្រាប់អសុរ ព្រះហស្តនោះក្តៅដូចដែករលាយ។ នៅក្នុងរាងកាយកេសី ព្រះហស្តរបស់ព្រះមហាត្មា បានពង្រីកធំឡើងយ៉ាងខ្លាំង ដូចពោះដែលហើមដោយជំងឺដែលត្រូវបានមើលរំលង។
Verse 7
समेधमानेन स कृष्णबाहुना निरुद्धवायुश्चरणांश्च विक्षिपन् । प्रस्विन्नगात्र: परिवृत्तलोचन: पपात लण्डं विसृजन् क्षितौ व्यसु: ॥ ७ ॥
នៅពេលដែលព្រះហស្តរបស់ព្រះក្រឹស្នាបានរីកធំឡើង ធ្វើឱ្យខ្យល់ដង្ហើមរបស់កេស៊ីឈប់ ជើងរបស់គេបានធាក់យ៉ាងខ្លាំង ខ្លួនប្រាណបែកញើស ភ្នែកក្រឡាប់ ហើយគេបានបន្ទោបង់រួចដួលស្លាប់នៅលើដី។
Verse 8
तद्देहत: कर्कटिकाफलोपमाद् व्यसोरपाकृष्य भुजं महाभुज: । अविस्मितोऽयत्नहतारिक: सुरै: प्रसूनवर्षैर्वर्षद्भिरीडित: ॥ ८ ॥
ព្រះក្រឹស្នាដ៏មានឫទ្ធិបានដកព្រះហស្តចេញពីសាកសពរបស់កេស៊ី ដែលមើលទៅដូចជាផ្លែត្រសក់។ ដោយគ្មានមោទនភាពចំពោះការសម្លាប់សត្រូវយ៉ាងងាយស្រួល ព្រះអង្គបានទទួលយកការบูជាដោយផ្កាដែលពួកទេវតាបាន rải ចុះមក។
Verse 9
देवर्षिरुपसङ्गम्य भागवतप्रवरो नृप । कृष्णमक्लिष्टकर्माणं रहस्येतदभाषत ॥ ९ ॥
បពិត្រព្រះរាជា បន្ទាប់មក ព្រះ នារទមុនី ដែលជា ឥសី ដ៏ ឆ្នើម ក្នុង ចំណោម ទេវតា បាន ចូល គាល់ ព្រះ ក្រឹស្នា នៅ ទី ស្ងាត់។ អ្នក គោរព ដ៏ ខ្ពង់ខ្ពស់ បំផុត នោះ បាន និយាយ ទៅ កាន់ ព្រះ អង្គ ដែល សម្តែង លីលា ដោយ ងាយ។
Verse 10
कृष्ण कृष्णाप्रमेयात्मन् योगेश जगदीश्वर । वासुदेवाखिलावास सात्वतां प्रवर प्रभो ॥ १० ॥ त्वमात्मा सर्वभूतानामेको ज्योतिरिवैधसाम् । गूढो गुहाशय: साक्षी महापुरुष ईश्वर: ॥ ११ ॥
[នារទមុនី ពោលថា] ឱ ព្រះក្រឹស្នា ព្រះក្រឹស្នា ព្រះវិញ្ញាណ ដ៏ គ្មាន ដែន កំណត់ ម្ចាស់ នៃ យូហ្គា ម្ចាស់ នៃ ចក្រវាឡ! ឱ វ៉ាស៊ូដេវ៉ា ទី ជម្រក នៃ ភាវៈ ទាំង អស់! ព្រះអង្គ គឺ ជា ព្រះ វិញ្ញាណ ដ៏ ខ្ពង់ខ្ពស់ បំផុត នៃ ភាវៈ ទាំង អស់ ដែល គង់ នៅ ក្នុង បេះដូង ដូច ជា ភ្លើង ក្នុង ឈើ។ ព្រះអង្គ គឺ ជា សាក្សី មហាបុរស និង ជា អាទិទេព ដ៏ ខ្ពង់ខ្ពស់ បំផុត។
Verse 11
कृष्ण कृष्णाप्रमेयात्मन् योगेश जगदीश्वर । वासुदेवाखिलावास सात्वतां प्रवर प्रभो ॥ १० ॥ त्वमात्मा सर्वभूतानामेको ज्योतिरिवैधसाम् । गूढो गुहाशय: साक्षी महापुरुष ईश्वर: ॥ ११ ॥
[នារទមុនី ពោលថា] ឱ ព្រះក្រឹស្នា ព្រះក្រឹស្នា ព្រះវិញ្ញាណ ដ៏ គ្មាន ដែន កំណត់ ម្ចាស់ នៃ យូហ្គា ម្ចាស់ នៃ ចក្រវាឡ! ឱ វ៉ាស៊ូដេវ៉ា ទី ជម្រក នៃ ភាវៈ ទាំង អស់! ព្រះអង្គ គឺ ជា ព្រះ វិញ្ញាណ ដ៏ ខ្ពង់ខ្ពស់ បំផុត នៃ ភាវៈ ទាំង អស់ ដែល គង់ នៅ ក្នុង បេះដូង ដូច ជា ភ្លើង ក្នុង ឈើ។ ព្រះអង្គ គឺ ជា សាក្សី មហាបុរស និង ជា អាទិទេព ដ៏ ខ្ពង់ខ្ពស់ បំផុត។
Verse 12
आत्मनात्माश्रय: पूर्वं मायया ससृजे गुणान् । तैरिदं सत्यसङ्कल्प: सृजस्यत्स्यवसीश्वर: ॥ १२ ॥
ព្រះអង្គគឺជាទីជម្រកនៃព្រលឹងទាំងអស់ ហើយក្នុងនាមជាអ្នកគ្រប់គ្រងកំពូល ព្រះអង្គបំពេញបំណងប្រាថ្នារបស់ព្រះអង្គដោយគ្រាន់តែប្រើឆន្ទៈរបស់ព្រះអង្គប៉ុណ្ណោះ។ ដោយអំណាចនៃការបង្កើតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គបានបង្ហាញនូវគុណលក្ខណៈនៃធម្មជាតិនៅក្នុងការចាប់ផ្តើម ហើយតាមរយៈភ្នាក់ងារទាំងនោះ ព្រះអង្គបង្កើត ថែរក្សា និងបំផ្លាញចក្រវាលនេះ។
Verse 13
स त्वं भूधरभूतानां दैत्यप्रमथरक्षसाम् । अवतीर्णो विनाशाय साधुनां रक्षणाय च ॥ १३ ॥
ព្រះអង្គ ដែលជាអ្នកបង្កើតដដែលនោះ ឥឡូវនេះបានយាងចុះមកផែនដីដើម្បីកំចាត់ពួក Daitya, Pramatha និង Rakshasa ដែលតាំងខ្លួនជាស្តេច ហើយក៏ដើម្បីការពារពួកអ្នកគោរពបូជាផងដែរ។
Verse 14
दिष्ट्या ते निहतो दैत्यो लीलयायं हयाकृति: । यस्य हेषितसन्त्रस्तास्त्यजन्त्यनिमिषा दिवम् ॥ १४ ॥
បិសាចសេះនោះគួរឱ្យខ្លាចណាស់ ដែលការស្រែករបស់វាធ្វើឱ្យពួកទេវតាភ័យខ្លាចរហូតដល់ចាកចេញពីនគរសួគ៌របស់ពួកគេ។ ប៉ុន្តែដោយសំណាងល្អរបស់យើង ព្រះអង្គបានរីករាយនឹងការលេងកម្សាន្តក្នុងការសម្លាប់វា។
Verse 15
चाणूरं मुष्टिकं चैव मल्लानन्यांश्च हस्तिनम् । कंसं च निहतं द्रक्ष्ये परश्वोऽहनि ते विभो ॥ १५ ॥ तस्यानु शङ्खयवनमुराणां नरकस्य च । पारिजातापहरणमिन्द्रस्य च पराजयम् ॥ १६ ॥ उद्वाहं वीरकन्यानां वीर्यशुल्कादिलक्षणम् । नृगस्य मोक्षणं शापाद्द्वारकायां जगत्पते ॥ १७ ॥ स्यमन्तकस्य च मणेरादानं सह भार्यया । मृतपुत्रप्रदानं च ब्राह्मणस्य स्वधामत: ॥ १८ ॥ पौण्ड्रकस्य वधं पश्चात् काशिपुर्याश्च दीपनम् । दन्तवक्रस्य निधनं चैद्यस्य च महाक्रतौ ॥ १९ ॥ यानि चान्यानि वीर्याणि द्वारकामावसन्भवान् । कर्ता द्रक्ष्याम्यहं तानि गेयानि कविभिर्भुवि ॥ २० ॥
ឱព្រះដ៏មានព្រះចេស្ដា ក្នុងរយៈពេលតែពីរថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ទូលបង្គំនឹងឃើញការស្លាប់របស់ Canura, Mustika និងអ្នកចំបាប់ដទៃទៀត ព្រមទាំងដំរី Kuvalayapida និងស្តេច Kamsa ដោយព្រះហស្តរបស់ព្រះអង្គ។ បន្ទាប់មក ទូលបង្គំនឹងឃើញព្រះអង្គសម្លាប់ Kalayavana, Mura, Naraka និងបិសាចសំបកខ្យង ហើយលួចយកផ្កា Parijata និងយកឈ្នះព្រះឥន្ទ្រ។ ទូលបង្គំនឹងឃើញព្រះអង្គរៀបអភិសេកជាមួយបុត្រីស្តេចជាច្រើន រំដោះស្តេច Nrga ពីបណ្តាសា និងយកត្បូង Syamantaka ។ ព្រះអង្គនឹងនាំយកកូនប្រុសដែលស្លាប់របស់ព្រាហ្មណ៍មកវិញពីឋានរបស់ Yamaraja សម្លាប់ Paundraka និង Dantavakra ហើយបញ្ចប់ជីវិតស្តេច Cedi ។ ទូលបង្គំនឹងឃើញល្បែងកម្សាន្តដ៏អស្ចារ្យទាំងនេះនៅ Dvaraka ។
Verse 16
चाणूरं मुष्टिकं चैव मल्लानन्यांश्च हस्तिनम् । कंसं च निहतं द्रक्ष्ये परश्वोऽहनि ते विभो ॥ १५ ॥ तस्यानु शङ्खयवनमुराणां नरकस्य च । पारिजातापहरणमिन्द्रस्य च पराजयम् ॥ १६ ॥ उद्वाहं वीरकन्यानां वीर्यशुल्कादिलक्षणम् । नृगस्य मोक्षणं शापाद्द्वारकायां जगत्पते ॥ १७ ॥ स्यमन्तकस्य च मणेरादानं सह भार्यया । मृतपुत्रप्रदानं च ब्राह्मणस्य स्वधामत: ॥ १८ ॥ पौण्ड्रकस्य वधं पश्चात् काशिपुर्याश्च दीपनम् । दन्तवक्रस्य निधनं चैद्यस्य च महाक्रतौ ॥ १९ ॥ यानि चान्यानि वीर्याणि द्वारकामावसन्भवान् । कर्ता द्रक्ष्याम्यहं तानि गेयानि कविभिर्भुवि ॥ २० ॥
ឱព្រះដ៏មានព្រះចេស្ដា ក្នុងរយៈពេលតែពីរថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ ទូលបង្គំនឹងឃើញការស្លាប់របស់ Canura, Mustika និងអ្នកចំបាប់ដទៃទៀត ព្រមទាំងដំរី Kuvalayapida និងស្តេច Kamsa ដោយព្រះហស្តរបស់ព្រះអង្គ។ បន្ទាប់មក ទូលបង្គំនឹងឃើញព្រះអង្គសម្លាប់ Kalayavana, Mura, Naraka និងបិសាចសំបកខ្យង ហើយលួចយកផ្កា Parijata និងយកឈ្នះព្រះឥន្ទ្រ។ ទូលបង្គំនឹងឃើញព្រះអង្គរៀបអភិសេកជាមួយបុត្រីស្តេចជាច្រើន រំដោះស្តេច Nrga ពីបណ្តាសា និងយកត្បូង Syamantaka ។ ព្រះអង្គនឹងនាំយកកូនប្រុសដែលស្លាប់របស់ព្រាហ្មណ៍មកវិញពីឋានរបស់ Yamaraja សម្លាប់ Paundraka និង Dantavakra ហើយបញ្ចប់ជីវិតស្តេច Cedi ។ ទូលបង្គំនឹងឃើញល្បែងកម្សាន្តដ៏អស្ចារ្យទាំងនេះនៅ Dvaraka ។
Verse 17
चाणूरं मुष्टिकं चैव मल्लानन्यांश्च हस्तिनम् । कंसं च निहतं द्रक्ष्ये परश्वोऽहनि ते विभो ॥ १५ ॥ तस्यानु शङ्खयवनमुराणां नरकस्य च । पारिजातापहरणमिन्द्रस्य च पराजयम् ॥ १६ ॥ उद्वाहं वीरकन्यानां वीर्यशुल्कादिलक्षणम् । नृगस्य मोक्षणं शापाद्द्वारकायां जगत्पते ॥ १७ ॥ स्यमन्तकस्य च मणेरादानं सह भार्यया । मृतपुत्रप्रदानं च ब्राह्मणस्य स्वधामत: ॥ १८ ॥ पौण्ड्रकस्य वधं पश्चात् काशिपुर्याश्च दीपनम् । दन्तवक्रस्य निधनं चैद्यस्य च महाक्रतौ ॥ १९ ॥ यानि चान्यानि वीर्याणि द्वारकामावसन्भवान् । कर्ता द्रक्ष्याम्यहं तानि गेयानि कविभिर्भुवि ॥ २० ॥
ឱព្រះអម្ចាស់ដ៏មានអំណាចអស្ចារ្យ! ក្នុងរយៈពេលពីរថ្ងៃទៀត ខ្ញុំនឹងបានឃើញដោយភ្នែកថា ដោយព្រះហស្តរបស់ព្រះองค์ ចាណូរ មុષ્ટិក និងអ្នកប្រយុទ្ធផ្សេងៗ ព្រមទាំងដំរី គុវលយាពីឌ និងស្តេច កំស ត្រូវបានបំផ្លាញ។ បន្ទាប់មក ខ្ញុំនឹងឃើញព្រះองค์សម្លាប់ សង្ខាសុរ កាលយវន មុរ និង នរក លួចយកផ្កា បារិជាត និងយកឈ្នះព្រះឥន្ទ្រ។ ខ្ញុំនឹងឃើញព្រះองค์រៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ជាមួយកូនស្រីស្តេចវីរបុរសជាច្រើន ដោយបង់ថ្លៃជាវីរភាព និងនៅទ្វារកា ព្រះองค์ដោះស្រាយស្តេច ន្រឹគ ពីបណ្តាសា ទទួលយកមណី ស្យមន្តក ជាមួយភរិយាថ្មីមួយ។ ព្រះองค์នឹងនាំកូនប្រុសដែលស្លាប់របស់ព្រះព្រាហ្មណ៍ត្រឡប់មកពីលោកយមរាជ ហើយបន្ទាប់មកសម្លាប់ ពៅណ្ឌ្រក បំផ្លាញទីក្រុង កាសី សម្លាប់ ដន្តវក្រ និងបញ្ចប់ស្តេចចេទីក្នុងពិធី រាជសូយ ធំមហិមា។ លីឡាវីរភាពទាំងនេះ និងអ្វីៗទៀតនៅពេលព្រះองค์ស្នាក់នៅទ្វារកា ត្រូវបានកវីបរិសុទ្ធច្រៀងសរសើរនៅលើផែនដី—ខ្ញុំនឹងបានឃើញទាំងអស់។
Verse 18
चाणूरं मुष्टिकं चैव मल्लानन्यांश्च हस्तिनम् । कंसं च निहतं द्रक्ष्ये परश्वोऽहनि ते विभो ॥ १५ ॥ तस्यानु शङ्खयवनमुराणां नरकस्य च । पारिजातापहरणमिन्द्रस्य च पराजयम् ॥ १६ ॥ उद्वाहं वीरकन्यानां वीर्यशुल्कादिलक्षणम् । नृगस्य मोक्षणं शापाद्द्वारकायां जगत्पते ॥ १७ ॥ स्यमन्तकस्य च मणेरादानं सह भार्यया । मृतपुत्रप्रदानं च ब्राह्मणस्य स्वधामत: ॥ १८ ॥ पौण्ड्रकस्य वधं पश्चात् काशिपुर्याश्च दीपनम् । दन्तवक्रस्य निधनं चैद्यस्य च महाक्रतौ ॥ १९ ॥ यानि चान्यानि वीर्याणि द्वारकामावसन्भवान् । कर्ता द्रक्ष्याम्यहं तानि गेयानि कविभिर्भुवि ॥ २० ॥
ឱព្រះអម្ចាស់នៃលោក! នៅទ្វារកា ព្រះองค์នឹងដោះស្រាយស្តេច ន្រឹគ ពីបណ្តាសា ទទួលយកមណី ស្យមន្តក ជាមួយភរិយាថ្មីមួយ ហើយនាំកូនប្រុសដែលស្លាប់របស់ព្រះព្រាហ្មណ៍ត្រឡប់មកពីលោកយមរាជ—ខ្ញុំនឹងឃើញទាំងអស់នេះ។
Verse 19
चाणूरं मुष्टिकं चैव मल्लानन्यांश्च हस्तिनम् । कंसं च निहतं द्रक्ष्ये परश्वोऽहनि ते विभो ॥ १५ ॥ तस्यानु शङ्खयवनमुराणां नरकस्य च । पारिजातापहरणमिन्द्रस्य च पराजयम् ॥ १६ ॥ उद्वाहं वीरकन्यानां वीर्यशुल्कादिलक्षणम् । नृगस्य मोक्षणं शापाद्द्वारकायां जगत्पते ॥ १७ ॥ स्यमन्तकस्य च मणेरादानं सह भार्यया । मृतपुत्रप्रदानं च ब्राह्मणस्य स्वधामत: ॥ १८ ॥ पौण्ड्रकस्य वधं पश्चात् काशिपुर्याश्च दीपनम् । दन्तवक्रस्य निधनं चैद्यस्य च महाक्रतौ ॥ १९ ॥ यानि चान्यानि वीर्याणि द्वारकामावसन्भवान् । कर्ता द्रक्ष्याम्यहं तानि गेयानि कविभिर्भुवि ॥ २० ॥
បន្ទាប់មក ខ្ញុំនឹងឃើញព្រះองค์សម្លាប់ ពៅណ្ឌ្រក បំផ្លាញទីក្រុង កាសី សម្លាប់ ដន្តវក្រ ហើយក្នុងមហាក្រតុ (រាជសូយ) បញ្ចប់ស្តេចចេទី។
Verse 20
चाणूरं मुष्टिकं चैव मल्लानन्यांश्च हस्तिनम् । कंसं च निहतं द्रक्ष्ये परश्वोऽहनि ते विभो ॥ १५ ॥ तस्यानु शङ्खयवनमुराणां नरकस्य च । पारिजातापहरणमिन्द्रस्य च पराजयम् ॥ १६ ॥ उद्वाहं वीरकन्यानां वीर्यशुल्कादिलक्षणम् । नृगस्य मोक्षणं शापाद्द्वारकायां जगत्पते ॥ १७ ॥ स्यमन्तकस्य च मणेरादानं सह भार्यया । मृतपुत्रप्रदानं च ब्राह्मणस्य स्वधामत: ॥ १८ ॥ पौण्ड्रकस्य वधं पश्चात् काशिपुर्याश्च दीपनम् । दन्तवक्रस्य निधनं चैद्यस्य च महाक्रतौ ॥ १९ ॥ यानि चान्यानि वीर्याणि द्वारकामावसन्भवान् । कर्ता द्रक्ष्याम्यहं तानि गेयानि कविभिर्भुवि ॥ २० ॥
ហើយលីឡាវីរភាពផ្សេងៗទៀតជាច្រើន ដែលព្រះองค์នឹងធ្វើនៅពេលស្នាក់នៅទ្វារកា ខ្ញុំនឹងឃើញដែរ—លីឡាដែលកវីបរិសុទ្ធច្រៀងសរសើរនៅលើផែនដី។
Verse 21
अथ ते कालरूपस्य क्षपयिष्णोरमुष्य वै । अक्षौहिणीनां निधनं द्रक्ष्याम्यर्जुनसारथे: ॥ २१ ॥
បន្ទាប់មក ខ្ញុំនឹងឃើញព្រះองค์បង្ហាញជារូបកាលៈ (ពេលវេលា) ជាសារថីរបស់អរជុន ហើយបំផ្លាញកងទ័ពអស្ចារ្យជាច្រើន ដើម្បីបន្ធូរភារកិច្ចរបស់ផែនដី។
Verse 22
विशुद्धविज्ञानघनं स्वसंस्थया समाप्तसर्वार्थममोघवाञ्छितम् । स्वतेजसा नित्यनिवृत्तमाया- गुणप्रवाहं भगवन्तमीमहि ॥ २२ ॥
ឱព្រះភគវាន យើងខ្ញុំសូមចូលជ្រកកោនក្រោមព្រះអង្គ។ ព្រះអង្គជាដុំកញ្ចប់នៃចំណេះដឹងវិញ្ញាណដ៏បរិសុទ្ធ និងស្ថិតនៅក្នុងស្វរូបដើមជានិច្ច។ ព្រះសង្ឃឹមមិនដែលបរាជ័យ ដូច្នេះព្រះអង្គពេញលេញដោយអត្ថប្រយោជន៍ដែលប្រាថ្នាទាំងអស់ ហើយដោយព្រះតេជៈទិព្វ ព្រះអង្គនៅជានិច្ចលើសពីលំហូរគុណនៃមាយា។
Verse 23
त्वामीश्वरं स्वाश्रयमात्ममायया विनिर्मिताशेषविशेषकल्पनम् । क्रीडार्थमद्यात्तमनुष्यविग्रहं नतोऽस्मि धुर्यं यदुवृष्णिसात्वताम् ॥ २३ ॥
ខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំចំពោះព្រះអង្គ ឱព្រះអីស្វរ ដែលពឹងផ្អែកតែព្រះអង្គឯង។ ដោយអាត្មមាយារបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គបានរៀបចំការរៀបរយពិសេសជាច្រើនអនន្តក្នុងសកលលោកនេះ។ ឥឡូវនេះ ដើម្បីលីឡា ព្រះអង្គទទួលយករូបមនុស្ស ជាវីរបុរសអធិការនៅក្នុងយទុ វ្រឹષ્ણិ និងសាត្វតា ហើយចូលរួមសង្គ្រាមរបស់មនុស្ស។
Verse 24
श्रीशुक उवाच एवं यदुपतिं कृष्णं भागवतप्रवरो मुनि: । प्रणिपत्याभ्यनुज्ञातो ययौ तद्दर्शनोत्सव: ॥ २४ ॥
ព្រះស្រីសុកទេវ គោស្វាមី បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ បន្ទាប់ពីនិយាយដូច្នេះទៅកាន់ព្រះក្រឹស្ណា មេដឹកនាំវង្សយទុ នារ៉ដមុនី ដែលជាអ្នកបូជាភក្តិដ៏លេចធ្លោ បានក្រាបដណ្ដវត់ថ្វាយបង្គំ។ ពេលទទួលបានការអនុញ្ញាតពីព្រះអង្គ មហាមុនីនោះបានចាកចេញ ដោយពេញចិត្តដូចជាពិធីអានន្ទដែលបានឃើញព្រះអង្គដោយផ្ទាល់។
Verse 25
भगवानपि गोविन्दो हत्वा केशिनमाहवे । पशूनपालयत् पालै: प्रीतैर्व्रजसुखावह: ॥ २५ ॥
បន្ទាប់ពីព្រះភគវាន គោវិន្ទ សម្លាប់អសុរ កេសី ក្នុងសមរភូមិ ព្រះអង្គបានបន្តមើលថែ និងចិញ្ចឹមគោ និងសត្វផ្សេងៗ ជាមួយមិត្តគោបាលដែលរីករាយ។ ដូច្នេះព្រះអង្គបាននាំសេចក្តីសុខមកដល់ប្រជាជនវ្រាជទាំងអស់។
Verse 26
एकदा ते पशून्पालाश्चारयन्तोऽद्रिसानुषु । चक्रुर्निलायनक्रीडाश्चोरपालापदेशत: ॥ २६ ॥
មួយថ្ងៃ ពួកក្មេងគោបាល ខណៈកំពុងចិញ្ចឹមសត្វនៅលើជម្រាលភ្នំ បានលេងល្បែងលាក់ខ្លួន និងលួចយក ដោយយកលេសថា «ចោរ និងអ្នកថែសត្វ» ហើយសម្ដែងជាចោរប្រកួតប្រជែង និងអ្នកគង្វាល។
Verse 27
तत्रासन् कतिचिच्चोरा: पालाश्च कतिचिन्नृप । मेषायिताश्च तत्रैके विजह्रुरकुतोभया: ॥ २७ ॥
ក្នុងល្បែងនោះ ព្រះរាជា អ្នកខ្លះធ្វើជាចោរ អ្នកខ្លះធ្វើជាអ្នកគង្វាល ហើយអ្នកខ្លះធ្វើជាចៀម។ ពួកគេលេងដោយសប្បាយរីករាយ ដោយគ្មានការភ័យខ្លាច។
Verse 28
मयपुत्रो महामायो व्योमो गोपालवेषधृक् । मेषायितानपोवाह प्रायश्चोरायितो बहून् ॥ २८ ॥
បន្ទាប់មក វ្យោមា អ្នកមានមន្តអាគមដ៏ខ្លាំង កូនប្រុសរបស់អសុរ មាយា បានបង្ហាញខ្លួនក្នុងរូបក្មេងគង្វាល។ គាត់ធ្វើជាចោរចូលរួមល្បែង ហើយលួចយកក្មេងគង្វាលភាគច្រើនដែលធ្វើជាចៀមទៅ។
Verse 29
गिरिदर्यां विनिक्षिप्य नीतं नीतं महासुर: । शिलया पिदधे द्वारं चतु:पञ्चावशेषिता: ॥ २९ ॥
អសុរធំនោះបានចាប់យកក្មេងគង្វាលបន្ថែមៗ ហើយបោះពួកគេចូលក្នុងរូងភ្នំ បន្ទាប់មកបិទមាត់រូងដោយថ្មធំ។ ចុងក្រោយ នៅសល់តែបួនឬប្រាំនាក់ដែលនៅតែធ្វើជាចៀម។
Verse 30
तस्य तत् कर्म विज्ञाय कृष्ण: शरणद: सताम् । गोपान् नयन्तं जग्राह वृकं हरिरिवौजसा ॥ ३० ॥
ព្រះក្រឹស្ណា អ្នកប្រទានជម្រកដល់សាវកសុចរិត បានជ្រាបអំពីអំពើនោះ ហើយបានចាប់អសុរនោះដោយកម្លាំង ខណៈដែលវាកំពុងនាំក្មេងគង្វាលទៅ ដូចសត្វសിംហាចាប់ចចក។
Verse 31
स निजं रूपमास्थाय गिरीन्द्रसदृशं बली । इच्छन्विमोक्तुमात्मानं नाशक्नोद्ग्रहणातुर: ॥ ३१ ॥
អសុរនោះបានបម្លែងទៅជារូបដើម ដ៏ធំ និងខ្លាំងដូចភ្នំមហា។ ប៉ុន្តែទោះបីខំប្រឹងដោះខ្លួន ក៏មិនអាចរួចបានទេ ព្រោះកម្លាំងរបស់វាត្រូវបានបំបាត់ដោយការចាប់កាន់ដ៏តឹងរឹងរបស់ព្រះអម្ចាស់។
Verse 32
तं निगृह्याच्युतो दोर्भ्यां पातयित्वा महीतले । पश्यतां दिवि देवानां पशुमारममारयत् ॥ ३२ ॥
ព្រះអច្យុតៈ (ស្រីក្រឹស្ណ) ចាប់វ្យោមាសុរដោយព្រះបាដៃទាំងពីរ ហើយបោះទម្លាក់ចុះលើដី; ខណៈពេលទេវតានៅស្ថានសួគ៌កំពុងមើល ព្រះองค์បានសម្លាប់គេដូចសត្វបូជាក្នុងយជ្ញ។
Verse 33
गुहापिधानं निर्भिद्य गोपान्नि:सार्य कृच्छ्रत: । स्तूयमान: सुरैर्गोपै: प्रविवेश स्वगोकुलम् ॥ ३३ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះក្រឹស្ណបានបំបែកថ្មធំដែលបិទច្រកចូលរូងភ្នំ ហើយនាំក្មេងគោបាលដែលជាប់គាំងចេញមកដោយលំបាក; បន្ទាប់ពីទេវតា និងគោបាលសរសើរព្រះគុណ ព្រះองค์បានត្រឡប់ចូលកូគុលរបស់ព្រះองค์។
Frequently Asked Questions
Kaṁsa’s strategy is to eliminate Kṛṣṇa by escalating demonic assaults on Vraja. Keśī, appearing as a monstrous horse, represents violent, uncontrolled force and terror aimed at disrupting the Lord’s pastoral domain. In bhakti exegesis, such demons often embody obstructive tendencies (fear, aggression, arrogance) that threaten devotional life; Kṛṣṇa’s victory signals the Lord’s poṣaṇa—His decisive protection of His devotees and His līlā’s capacity to dissolve fear.
Kṛṣṇa thrust His arm into Keśī’s mouth; to the demon it felt like molten iron, and the arm expanded within, blocking breath until Keśī died. Theologically, the episode emphasizes Bhagavān’s acintya-śakti (inconceivable power): the Lord’s body is spiritual, not subject to material limits, and He defeats adharma effortlessly. The expansion motif also signals that the finite cannot ‘contain’ the Infinite—hostility toward the Supreme collapses under the Supreme’s own presence.
Vyomāsura is a powerful magician, son of the demon Maya, who infiltrates the boys’ play disguised as a cowherd. He abducts the boys and seals them in a cave, exploiting innocence and social trust. The lesson is twofold: (1) līlā shows that threats can arise even amid ordinary joy, and (2) Kṛṣṇa, as the shelter of devotees, perceives hidden danger and rescues the vulnerable, reaffirming poṣaṇa and the Lord’s vigilance over His community.
Nārada’s visit functions as a theological hinge: after an outward display of divine heroism, the sage articulates the inward metaphysics—Kṛṣṇa as antaryāmī, supreme controller, and creator beyond māyā’s guṇas. It also serves narrative architecture: Nārada’s prophecy links the Vraja cycle to imminent Mathurā events (wrestlers, Kuvalayāpīḍa, Kaṁsa) and future Dvārakā and Kurukṣetra līlās, mapping Kṛṣṇa’s avatāra-kārya across the Purāṇa.