Adhyaya 1
Genealogies of Svāyambhuva Manu, the Appearance of Yajña, and Atri’s Sons (Brahmā–Viṣṇu–Śiva Expansions)
មૈត្រេយ្យបន្តបង្រៀនវិទូរ ដោយផ្លាស់ពីរឿងមនុ ស្វាយម្ភូវ ទៅកាន់ការពង្រីកវង្សត្រកូល (វಂಶ) យ៉ាងច្បាស់។ កូនស្រីរបស់មនុ—អាគូទី ទេវហូទី និងប្រសូទី—រៀបការជាមួយបុត្រព្រះបជាបតិ បង្កើតបណ្តាញសង្គម និងចក្រវាឡនៃបុព្វបុរស។ អាគូទី និងរុចិ បង្កើតយជ្ញៈ (អវតារព្រះវិષ્ણុ ជាព្រះនៃយញ្ញ) និងដក្សិណា; ក្នុងមន្វន្តរានេះ យជ្ញៈក្លាយជាឥន្ទ្រា ហើយកូនប្រុសរបស់ទ្រង់ក្លាយជាទុសិតា។ រឿងបន្តទៅកាន់កូនស្រីរបស់ករទម និងវង្សសាស្ត្រ ដោយបង្ហាញទំនាក់ទំនងរវាងទន្លេបរិសុទ្ធ និងលក្ខណៈចក្រវាឡ ដូចជា ទេវកុល្យា ជាប្រភពគង្គាឋានសួគ៌។ សំណួររបស់វិទូរ អំពីកូនប្រុសបីរបស់អត្រី នាំទៅកាន់តបស្យារបស់អត្រី និងការបង្ហាញរួមគ្នារបស់ព្រះប្រាមា ព្រះវិષ્ણុ និងព្រះសិវៈ ដែលពន្យល់អំពីឯកភាពរបស់ពួកទ្រង់ ហើយប្រទានអវតារផ្នែកជា សោមៈ ដត្តាត្រេយ្យ និងទុរវាសា។ ជំពូកនេះពង្រីកទៅវង្សរបស់ឥសីផ្សេងៗ (អង្គិរា ពុលស្ត្យ ពុលហា ក្រតុ វសិષ્ઠ ភ្រឹគុ) ហើយបញ្ចប់ដោយត្រឡប់ទៅដក្ស និងប្រសូទី ដាក់មូលដ្ឋានសម្រាប់ភាពតានតឹងដក្ស–សិវៈ តាមរយៈអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់សតី និងការមិនគោរពសិវៈរបស់ដក្ស ដែលជាស្ពានទៅជំពូកបន្ទាប់។
Shlokas
Verse 1
मैत्रेय उवाच मनोस्तु शतरूपायां तिस्र: कन्याश्च जज्ञिरे । आकूतिर्देवहूतिश्च प्रसूतिरिति विश्रुता: ॥ १ ॥
ព្រះមហាមៃត្រេយៈបានមានព្រះបន្ទូលថា—ស្វាយម្ភូវ មនុ មានកូនស្រីបីនាក់ជាមួយភរិយា សតរូបា គឺ អាកូទី ទេវហូទី និង ប្រសូទី ដែលល្បីល្បាញ។
Verse 2
आकूतिं रुचये प्रादादपि भ्रातृमतीं नृप: । पुत्रिकाधर्ममाश्रित्य शतरूपानुमोदित: ॥ २ ॥
ព្រះរាជា ស្វាយម្ភូវ មនុ ដោយការយល់ព្រមរបស់សតរូបា ទោះមានបងប្អូនប្រុសរបស់អាកូទីក៏ដោយ បានប្រគល់អាកូទីឲ្យប្រជាបតិ រុចិ តាមធម៌ «ពុត្រិកា» ដោយលក្ខខណ្ឌថា កូនប្រុសដែលកើតពីនាង ត្រូវតែប្រគល់ត្រឡប់ឲ្យមនុ ជាកូនប្រុសរបស់ព្រះអង្គ។
Verse 3
प्रजापति: स भगवान् रुचिस्तस्यामजीजनत् । मिथुनं ब्रह्मवर्चस्वी परमेण समाधिना ॥ ३ ॥
ប្រជាបតិ រុចិ អ្នកមានពន្លឺដោយគុណធម៌ព្រាហ្មណ៍ ដោយសមាធិដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ បានបង្កើតកូនជាគូពីអាកូទី គឺ កូនប្រុសមួយ និងកូនស្រីមួយ។
Verse 4
यस्तयो: पुरुष: साक्षाद्विष्णुर्यज्ञस्वरूपधृक् । या स्त्री सा दक्षिणा भूतेरंशभूतानपायिनी ॥ ४ ॥
ក្នុងកូនទាំងពីររបស់ អាគូទី កូនប្រុសគឺជាព្រះវិෂ្ណុដោយផ្ទាល់ ក្នុងរូប “យជ្ញៈ”; កូនស្រីគឺ “ទក្ខិណា” ជាផ្នែកអវតាររបស់ ព្រះលក្ខ្មី ព្រះសហព្រះនាងអស់កល្បជានិច្ច។
Verse 5
आनिन्ये स्वगृहं पुत्र्या: पुत्रं विततरोचिषम् । स्वायम्भुवो मुदा युक्तो रुचिर्जग्राह दक्षिणाम् ॥ ५ ॥
ស្វាយម្ភូវ មនុ ដោយសេចក្តីរីករាយ បាននាំចៅប្រុសដ៏រុងរឿងឈ្មោះ យជ្ញៈ មកកាន់គេហដ្ឋាន; ចំណែក រុចិ ជាកូនប្រសារ ក៏រក្សា ដក្ខិណា នៅជិតខ្លួន។
Verse 6
तां कामयानां भगवानुवाह यजुषां पति: । तुष्टायां तोषमापन्नोऽजनयद् द्वादशात्मजान् ॥ ६ ॥
ព្រះយជ្ញៈ អធិបតីនៃពិធីយជុស បានរៀបអភិសេកជាមួយ ដក្ខិណា ដែលប្រាថ្នាព្រះองค์ជាស្វាមី; ពេលនាងពេញចិត្ត ព្រះអង្គក៏សប្បាយព្រះហឫទ័យ ហើយបង្កើតកូនប្រុសដប់ពីរនាក់។
Verse 7
तोष: प्रतोष: सन्तोषो भद्र: शान्तिरिडस्पति: । इध्म: कविर्विभु: स्वह्न: सुदेवो रोचनो द्विषट् ॥ ७ ॥
កូនប្រុសទាំងដប់ពីររបស់ យជ្ញៈ និង ដក្ខិណា មាននាមថា តោស, ប្រតោស, សន្តោស, ភទ្រ, សាន្តិ, ឥឌស្បតិ, ឥធ្ម, កវិ, វិភុ, ស្វហ្ន, សុទេវ និង រោចន។
Verse 8
तुषिता नाम ते देवा आसन्स्वायम्भुवान्तरे । मरीचिमिश्रा ऋषयो यज्ञ: सुरगणेश्वर: ॥ ८ ॥
នៅសម័យ ស្វាយម្ភូវ មនុ កូនប្រុសទាំងនេះបានក្លាយជាទេវតាក្រុមដែលហៅថា “ទុសិត”។ មរីចិ ក្លាយជាប្រធាននៃឥសីទាំងប្រាំពីរ ហើយ យជ្ញៈ ក្លាយជាស្តេចទេវតា គឺឥន្ទ្រ។
Verse 9
प्रियव्रतोत्तानपादौ मनुपुत्रौ महौजसौ । तत्पुत्रपौत्रनप्तृणामनुवृत्तं तदन्तरम् ॥ ९ ॥
ព្រះមនុ ស្វាយម្ភូវ មានព្រះរាជបុត្រាពីរគឺ ព្រិយវ្រត និង ឧត្តានបាទ ដែលក្លាយជាព្រះមហាក្សត្រមានអំណាចខ្លាំង។ កូន ចៅ និងចៅទួតរបស់ពួកគេបានរីកសាយភាយពេញទាំងត្រីលោកនៅកាលនោះ។
Verse 10
देवहूतिमदात्तात कर्दमायात्मजां मनु: । तत्सम्बन्धि श्रुतप्रायं भवता गदतो मम ॥ १० ॥
កូនជាទីស្រឡាញ់អើយ ស្វាយម្ភូវ មនុ បានប្រគល់កូនស្រីជាទីស្រឡាញ់បំផុតរបស់ព្រះអង្គ គឺ ទេវហូទី ទៅឲ្យមុនី ករទម។ អំពីទំនាក់ទំនងរបស់ពួកគេ ខ្ញុំបាននិយាយរួចហើយ ហើយអ្នកក៏បានស្តាប់ស្ទើរតែគ្រប់គ្រាន់។
Verse 11
दक्षाय ब्रह्मपुत्राय प्रसूतिं भगवान्मनु: । प्रायच्छद्यत्कृत: सर्गस्त्रिलोक्यां विततो महान् ॥ ११ ॥
ស្វាយម្ភូវ មនុ បានប្រគល់កូនស្រីរបស់ព្រះអង្គ គឺ ប្រសូតិ ទៅឲ្យ ទក្សៈ ព្រះរាជបុត្ររបស់ព្រះព្រហ្មា។ ដោយសារពូជពង្សរបស់ទក្សៈ ការបង្កើតបានពង្រីក ហើយវង្សរបស់គាត់បានរីកសាយភាយពេញទាំងត្រីលោក។
Verse 12
या: कर्दमसुता: प्रोक्ता नव ब्रह्मर्षिपत्नय: । तासां प्रसूतिप्रसवं प्रोच्यमानं निबोध मे ॥ १२ ॥
កូនស្រីទាំង៩របស់មុនី ករទម ដែលបាននិយាយរួចហើយ ត្រូវបានប្រគល់ជាភរិយាដល់ព្រះឥសីព្រហ្មទាំង៩។ ឥឡូវនេះ ខ្ញុំនឹងពណ៌នាពូជពង្សរបស់កូនស្រីទាំង៩នោះ សូមស្តាប់ពីខ្ញុំ។
Verse 13
पत्नी मरीचेस्तु कला सुषुवे कर्दमात्मजा । कश्यपं पूर्णिमानं च ययोरापूरितं जगत् ॥ १३ ॥
កាលា កូនស្រីរបស់មុនី ករទម ដែលជាភរិយារបស់ មរីចិ បានបង្កើតកូនពីរនាក់ គឺ កശ്യប និង ពូរណិមា។ ដោយសារពូជពង្សរបស់ពួកគេ ពិភពលោកបានពេញលេញគ្រប់ទិស។
Verse 14
पूर्णिमासूत विरजं विश्वगं च परन्तप । देवकुल्यां हरे: पादशौचाद्याभूत्सरिद्दिव: ॥ १४ ॥
ឱ វិទុរ ក្នុងចំណោមកូនប្រុសពីររបស់ កശ്യប និង ពូរណិមា ពូរណិមា បានបង្កើតកូនបីនាក់ គឺ វិរាជ វិស្វគ និង ទេវគុល្យា។ ក្នុងចំណោមបីនោះ ទេវគុល្យា គឺជាទឹកបរិសុទ្ធដែលលាងព្រះបាទផ្កាឈូករបស់ ព្រះហរិ ហើយក្រោយមកបានក្លាយជា ទន្លេគង្គា នៃលោកទេវ។
Verse 15
अत्रे: पत्न्यनसूया त्रीञ्जज्ञे सुयशस: सुतान् । दत्तं दुर्वाससं सोममात्मेशब्रह्मसम्भवान् ॥ १५ ॥
អនសូយា ភរិយារបស់ ឥសី អត្រី បានបង្កើតកូនប្រុសល្បីល្បាញបីរូប—សោម, ទត្តាត្រេយ និង ទុរវាសា។ ពួកគេជាអវតារផ្នែកមួយនៃ ព្រះព្រហ្ម ព្រះវិෂ್ಣុ និង ព្រះសិវៈ តាមលំដាប់; សោមជាផ្នែកព្រហ្ម, ទត្តាត្រេយជាផ្នែកវិષ್ಣុ, និង ទុរវាសាជាផ្នែកសិវៈ។
Verse 16
विदुर उवाच अत्रेर्गृहे सुरश्रेष्ठा: स्थित्युत्पत्त्यन्तहेतव: । किञ्चिच्चिकीर्षवो जाता एतदाख्याहि मे गुरो ॥ १६ ॥
វិទុរ បាននិយាយថា៖ ឱ គ្រូអើយ តើហេតុអ្វីបានជា ព្រះព្រហ្ម ព្រះវិṣṇុ និង ព្រះសិវៈ ដែលជាមូលហេតុនៃការបង្កើត ការរក្សា និងការលាយលះសកលលោក បានក្លាយជាកូនរបស់ភរិយា ឥសី អត្រី? សូមពន្យល់ឲ្យខ្ញុំដឹង។
Verse 17
मैत्रेय उवाच ब्रह्मणा चोदित: सृष्टावत्रिर्ब्रह्मविदां वर: । सह पत्न्या ययावृक्षं कुलाद्रिं तपसि स्थित: ॥ १७ ॥
មៃត្រេយ បាននិយាយថា៖ ពេលព្រះព្រហ្មបានបញ្ជាឲ្យ អត្រី ឥសី ដែលល្អឥតខ្ចោះក្នុងចំណោមអ្នកដឹងព្រះព្រហ្ម បង្កើតវង្សសន្តាន បន្ទាប់ពីរៀបការជាមួយ អនសូយា អត្រី និងភរិយាបានទៅកាន់ជ្រលងភ្នំដែលហៅថា ឫក្ស ហើយស្ថិតក្នុងតបៈដ៏តឹងរឹង។
Verse 18
तस्मिन् प्रसूनस्तबकपलाशाशोककानने । वार्भि: स्रवद्भिरुद्घुष्टेनिर्विन्ध्याया: समन्तत: ॥ १८ ॥
នៅក្នុងជ្រលងភ្នំនោះ មានព្រៃស្រស់ស្អាតដែលពោរពេញដោយកញ្ចុំផ្កាបលាស និងដើមអសោក។ នៅទីនោះមានទន្លេឈ្មោះ និរវិន្ធ្យា ហូរឆ្លងកាត់ ហើយសំឡេងទឹកធ្លាក់ពីជ្រោះទឹកធ្លាក់លាន់ផ្អែមល្ហែមពេញទិសទាំងអស់។ គូប្តីប្រពន្ធបានមកដល់មាត់ទន្លេដ៏រម្យ។
Verse 19
प्राणायामेन संयम्य मनो वर्षशतं मुनि: । अतिष्ठदेकपादेन निर्द्वन्द्वोऽनिलभोजन: ॥ १९ ॥
នៅទីនោះ មហាមុនី អត្រី បានសម្រួលចិត្តដោយប្រាណាយាម បង្ក្រាបការចងចិត្តទាំងអស់; ឥតទ្វេភាគ មានខ្យល់ជាអាហារ ហើយឈរលើជើងតែមួយ បំពេញតបៈរយឆ្នាំ។
Verse 20
शरणं तं प्रपद्येऽहं य एव जगदीश्वर: । प्रजामात्मसमां मह्यं प्रयच्छत्विति चिन्तयन् ॥ २० ॥
គាត់គិតក្នុងចិត្តថា៖ «ខ្ញុំសូមចូលជ្រកកោនព្រះអម្ចាស់នៃសកលលោក; សូមព្រះองค์ពេញព្រះហឫទ័យ ប្រទានកូនប្រុសមួយដែលស្មើព្រះองค์ដល់ខ្ញុំ»។
Verse 21
तप्यमानं त्रिभुवनं प्राणायामैधसाग्निना । निर्गतेन मुनेर्मूर्ध्न: समीक्ष्य प्रभवस्त्रय: ॥ २१ ॥
នៅពេលអត្រីមុនីកំពុងបំពេញតបៈដ៏តឹងរឹង នោះអគ្គីដែលឆេះភ្លឺ—មានប្រាណាយាមជាឥន្ធនៈ—បានផុសចេញពីក្បាលរបស់គាត់; អគ្គីនោះត្រូវបានឃើញដោយទេវតាធំទាំងបីនៃត្រីភព។
Verse 22
अप्सरोमुनिगन्धर्वसिद्धविद्याधरोरगै: । वितायमानयशसस्तदाश्रमपदं ययु: ॥ २२ ॥
នៅពេលនោះ ទេវតាធំទាំងបីបានទៅដល់អាស្រមរបស់អត្រីមុនី ដោយមានអ្នកស្ថិតនៅស្ថានសួគ៌ដូចជា អប្សរា គន្ធវៈ សិទ្ធៈ វិទ្យាធរ និងនាគ ជាដៃគូ ហើយបានចូលទៅក្នុងអាស្រមរបស់មហាមុនីដែលល្បីដោយតបៈ។
Verse 23
तत्प्रादुर्भावसंयोगविद्योतितमना मुनि: । उत्तिष्ठन्नेकपादेन ददर्श विबुधर्षभान् ॥ २३ ॥
ពេលទេវតាទាំងបីបានលេចមកជាមួយគ្នា ចិត្តមុនីភ្លឺរលោងដោយសេចក្តីរីករាយ។ គាត់នៅតែឈរលើជើងតែមួយ; ប៉ុន្តែពេលឃើញទេវតាអធិរាជទាំងនោះ ទោះលំបាកក៏ដោយ គាត់បានខិតទៅជិតដោយជើងតែមួយដដែល។
Verse 24
प्रणम्य दण्डवद्भूमावुपतस्थेऽर्हणाञ्जलि: । वृषहंससुपर्णस्थान् स्वै: स्वैश्चिह्नैश्च चिह्नितान् ॥ २४ ॥
បន្ទាប់មក ព្រះឥសីបានក្រាបដួលដូចដំបងលើដី ប្រណមដៃជាអញ្ចលីបូជា ដល់ទេវតាទាំងបីដែលគង់លើគោ ស្វាន និងគរុឌ ដោយមានសញ្ញាប្រចាំព្រះហស្ត។
Verse 25
कृपावलोकेन हसद्वदनेनोपलम्भितान् । तद्रोचिषा प्रतिहते निमील्य मुनिरक्षिणी ॥ २५ ॥
អត្រីមុនីរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ពេលឃើញព្រះនេត្រមេត្តា និងព្រះមុខញញឹមរបស់ពួកទេវតា; ពន្លឺកាយរបស់ពួកគេធ្វើឲ្យភ្នែកចាំង ដូច្នេះគាត់បានបិទភ្នែកមួយភ្លែត។
Verse 26
चेतस्तत्प्रवणं युञ्जन्नस्तावीत्संहताञ्जलि: । श्लक्ष्णया सूक्तया वाचा सर्वलोकगरीयस: ॥ २६ ॥ अत्रिरुवाच विश्वोद्भवस्थितिलयेषु विभज्यमानै- र्मायागुणैरनुयुगं विगृहीतदेहा: । ते ब्रह्मविष्णुगिरिशा: प्रणतोऽस्म्यहं व-स्तेभ्य: क एव भवतां म इहोपहूत: ॥ २७ ॥
ទោះចិត្តបានលំអៀងទៅរកពួកទេវតា ក៏ព្រះឥសីបានប្រមូលអារម្មណ៍ សំពះដៃ ហើយចាប់ផ្តើមសរសើរដោយពាក្យពេចន៍ទន់ភ្លន់ ដល់ទេវតាអ្នកគួរគោរពរបស់សកលលោក។
Verse 27
चेतस्तत्प्रवणं युञ्जन्नस्तावीत्संहताञ्जलि: । श्लक्ष्णया सूक्तया वाचा सर्वलोकगरीयस: ॥ २६ ॥ अत्रिरुवाच विश्वोद्भवस्थितिलयेषु विभज्यमानै- र्मायागुणैरनुयुगं विगृहीतदेहा: । ते ब्रह्मविष्णुगिरिशा: प्रणतोऽस्म्यहं व-स्तेभ्य: क एव भवतां म इहोपहूत: ॥ २७ ॥
អត្រីបាននិយាយថា «ឱ ព្រះព្រហ្មា ព្រះវិស្ណុ និងព្រះគិរីស! ដើម្បីការបង្កើត ការរក្សា និងការលាយបាត់នៃសកលលោក អ្នកទាំងបីបានបែងចែកខ្លួនតាមគុណនៃម៉ាយា ហើយទទួលយករាងកាយបីក្នុងគ្រប់យុគ។ ខ្ញុំសូមក្រាបបង្គំចំពោះអ្នកទាំងអស់; សូមប្រាប់ថា ក្នុងចំណោមអ្នកទាំងបី ខ្ញុំបានអញ្ជើញអ្នកណាដោយព្រះវាចនាប្រសិទ្ធនេះ?»
Verse 28
एको मयेह भगवान्विविधप्रधानै- श्चित्तीकृत: प्रजननाय कथं नु यूयम् । अत्रागतास्तनुभृतां मनसोऽपि दूराद् ब्रूत प्रसीदत महानिह विस्मयो मे ॥ २८ ॥
ខ្ញុំបានផ្តោតចិត្តលើព្រះភគវានតែមួយ ដោយប្រាថ្នាបុត្រដូចព្រះអង្គ; ព្រះអង្គលើសពីការគិតរបស់សត្វលោក។ ប៉ុន្តែអ្នកទាំងបីបានមកទីនេះ—សូមមេត្តាប្រាប់ ដើម្បីបំបាត់ភាពស្រពិចស្រពិលដ៏ធំនេះរបស់ខ្ញុំ។
Verse 29
मैत्रेय उवाच इति तस्य वच: श्रुत्वा त्रयस्ते विबुधर्षभा: । प्रत्याहु: श्लक्ष्णया वाचा प्रहस्य तमृषिं प्रभो ॥ २९ ॥
មૈត្រេយៈបាននិយាយថា—ពេលបានស្តាប់ពាក្យរបស់អត្រីមុនី ដេវតាធំទាំងបីបានញញឹម ហើយឆ្លើយតបព្រះឥសីដោយពាក្យទន់ភ្លន់ផ្អែមល្ហែម។
Verse 30
देवा ऊचु: यथा कृतस्ते सङ्कल्पो भाव्यं तेनैव नान्यथा । सत्सङ्कल्पस्य ते ब्रह्मन् यद्वै ध्यायति ते वयम् ॥ ३० ॥
ព្រះទេវតាទាំងឡាយបាននិយាយថា—ឱ ព្រាហ្មណ៍! សង្កల్పដ៏បរិសុទ្ធរបស់អ្នកគឺពេញលេញ; ដូចដែលអ្នកបានសម្រេចចិត្ត នឹងកើតឡើងដូច្នោះ មិនមែនផ្សេងទេ។ អ្នកបានសមាធិលើអង្គតែមួយនោះ គឺយើងទាំងអស់គ្នា; ដូច្នេះយើងបានមករកអ្នក។
Verse 31
अथास्मदंशभूतास्ते आत्मजा लोकविश्रुता: । भवितारोऽङ्ग भद्रं ते विस्रप्स्यन्ति च ते यश: ॥ ३१ ॥
ឱ អ្នកជាទីស្រឡាញ់! កូនប្រុសរបស់អ្នកនឹងកើតជាផ្នែកមួយនៃអานุភាពរបស់យើង ហើយនឹងល្បីល្បាញទូទាំងលោក។ សូមមង្គលមានដល់អ្នក—ពួកគេនឹងផ្សព្វផ្សាយកិត្តិយសរបស់អ្នកទៅទូទាំងពិភពលោក។
Verse 32
एवं कामवरं दत्त्वा प्रतिजग्मु: सुरेश्वरा: । सभाजितास्तयो: सम्यग्दम्पत्योर्मिषतोस्तत: ॥ ३२ ॥
ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីប្រទានពរដែលប្រាថ្នា ដេវអធិរាជទាំងបី (ព្រះព្រហ្ម ព្រះវិṣṇu និងព្រះមហេស្វរ) បានអន្តរធានចេញពីទីនោះ ខណៈដែលប្តីប្រពន្ធកំពុងមើល; ពួកគេបានទទួលការគោរពសមរម្យរួចហើយ។
Verse 33
सोमोऽभूद्ब्रह्मणोंऽशेन दत्तो विष्णोस्तु योगवित् । दुर्वासा: शङ्करस्यांशो निबोधाङ्गिरस: प्रजा: ॥ ३३ ॥
បន្ទាប់មក ពីអಂશរបស់ព្រះព្រហ្ម បានកើតសោមៈ (ទេវចន្ទ្រា)؛ ពីអંશរបស់ព្រះវិṣṇu បានកើតទត្តាត្រេយៈ អ្នកជំនាញយោគៈ; និងពីអંશរបស់ព្រះសង្ករៈ បានកើតទុរវាសា។ ឥឡូវ សូមស្តាប់ពីខ្ញុំអំពីកូនចៅជាច្រើនរបស់អង្គិរា។
Verse 34
श्रद्धा त्वङ्गिरस: पत्नी चतस्रोऽसूत कन्यका: । सिनीवाली कुहू राका चतुर्थ्यनुमतिस्तथा ॥ ३४ ॥
ស្រទ្ធា ភរិយារបស់ អង្គិរៈ បានប្រសូតកូនស្រី ៤ នាក់ គឺ សិនីវាលី កុហូ រាកា និង អនុមតិ ជាទី៤។
Verse 35
तत्पुत्रावपरावास्तां ख्यातौ स्वारोचिषेऽन्तरे । उतथ्यो भगवान्साक्षाद् ब्रह्मिष्ठश्च बृहस्पति: ॥ ३५ ॥
ក្រៅពីកូនស្រីទាំង៤ នាងមានកូនប្រុស២ទៀត ដែលល្បីក្នុងស្វារោចិષមន្វន្តរៈ គឺ ឧតថ្យ និង ព្រះបૃហស្បតិ ដែលជាអ្នកមាំមួនក្នុងព្រះព្រហ្ម។
Verse 36
पुलस्त्योऽजनयत्पत्न्यामगस्त्यं च हविर्भुवि । सोऽन्यजन्मनि दह्राग्निर्विश्रवाश्च महातपा: ॥ ३६ ॥
ពុលស្ត្យៈ បានបង្កើតកូនប្រុសមួយជាមួយភរិយា ហវិರ್ಭូ ឈ្មោះ អគស្ត្យៈ ដែលនៅជាតិបន្ទាប់ក្លាយជា ដហ្រាគ្និ។ លើសពីនេះ ពុលស្ត្យៈ ក៏មានកូនប្រុសមហាតបស្វីមួយទៀត ឈ្មោះ វិශ්រវា។
Verse 37
तस्य यक्षपतिर्देव: कुबेरस्त्विडविडासुत: । रावण: कुम्भकर्णश्च तथान्यस्यां विभीषण: ॥ ३७ ॥
វិශ්រវា មានភរិយា ២ នាក់។ ពី អិដវិដា កើតមាន គុវេរៈ ព្រះទេវតាជាអធិបតីនៃយក្សៈ; និងពីភរិយាផ្សេងទៀត កើតមាន រាវណៈ កុម្ភករណៈ និង វិភីෂណៈ។
Verse 38
पुलहस्य गतिर्भार्या त्रीनसूत सती सुतान् । कर्मश्रेष्ठं वरीयांसं सहिष्णुं च महामते ॥ ३८ ॥
គតិ ភរិយារបស់ព្រះឥសី ពុលហៈ បានប្រសូតកូនប្រុសបីនាក់—កರ್ಮಶ្រેષ្ឋ, វរីយាន និង សហិષ್ಣុ; ពួកគេទាំងអស់ជាមហាឥសីមានប្រាជ្ញាធំ។
Verse 39
क्रतोरपि क्रिया भार्या वालखिल्यानसूयत । ऋषीन्षष्टिसहस्राणि ज्वलतो ब्रह्मतेजसा ॥ ३९ ॥
ក្រិយា ភរិយារបស់ ក្រតុ បានប្រសូត្រមហាឥសី ៦ម៉ឺនអង្គ ឈ្មោះ វាលខិល្យៈ។ ពួកគេពោរពេញដោយចំណេះដឹងវិញ្ញាណ និងភ្លឺរលោងដោយតេជៈព្រហ្ម។
Verse 40
ऊर्जायां जज्ञिरे पुत्रा वसिष्ठस्य परन्तप । चित्रकेतुप्रधानास्ते सप्त ब्रह्मर्षयोऽमला: ॥ ४० ॥
ឱ អ្នកបង្ក្រាបសត្រូវ! វសិષ્ઠៈ បានមានបុត្រ ៧ អង្គពីភរិយា ឩរជា (អរុន្ធតី) ជាព្រហ្មឥសីដ៏បរិសុទ្ធ ដឹកនាំដោយ ចិត្រកេតុ។
Verse 41
चित्रकेतु: सुरोचिश्च विरजा मित्र एव च । उल्बणो वसुभृद्यानो द्युमान्शक्त्यादयोऽपरे ॥ ४१ ॥
នាមរបស់ឥសីទាំង ៧ គឺ ចិត្រកេតុ សុរោចិ វិរាជា មិត្រ ឧល្បណ វសុភ្រឹទ្យាន និង ទ្យុមាន។ ពីភរិយាផ្សេងទៀតរបស់វសិષ્ઠៈ ក៏មានបុត្រដ៏សមត្ថភាពផ្សេងទៀតផងដែរ។
Verse 42
चित्तिस्त्वथर्वण: पत्नी लेभे पुत्रं धृतव्रतम् । दध्यञ्चमश्वशिरसं भृगोर्वंशं निबोध मे ॥ ४२ ॥
ចិត្តិ ភរិយារបស់ឥសី អថර්វា បានទទួលបុត្រឈ្មោះ ធ្រឹតវ្រត ដែលគេស្គាល់ថា ដធ្យញ្ច (អស្វសិរា)។ ឥឡូវ សូមស្តាប់ពីខ្ញុំអំពីវង្សភೃગુ។
Verse 43
भृगु: ख्यात्यां महाभाग: पत्न्यां पुत्रानजीजनत् । धातारं च विधातारं श्रियं च भगवत्पराम् ॥ ४३ ॥
ភೃગુ ដ៏មានសំណាងយ៉ាងខ្លាំង បានមានបុត្រ ២ អង្គ ឈ្មោះ ធាតា និង វិធាតា និងកូនស្រីឈ្មោះ ស្រី ដែលមានភក្តិដ៏ខ្ពស់ចំពោះ ព្រះភគវាន។
Verse 44
आयतिं नियतिं चैव सुते मेरुस्तयोरदात् । ताभ्यां तयोरभवतां मृकण्ड: प्राण एव च ॥ ४४ ॥
ព្រះឥសី មេរុ មានកូនស្រីពីរនាក់ឈ្មោះ អាយតិ និង និយតិ។ លោកបានប្រគល់ពួកនាងដល់ ធាតា និង វិធាតា។ ពួកនាងបានបង្កើតកូនប្រុសពីរគឺ ម្រឹកណ្ឌ និង ប្រាណ។
Verse 45
मार्कण्डेयो मृकण्डस्य प्राणाद्वेदशिरा मुनि: । कविश्च भार्गवो यस्य भगवानुशना सुत: ॥ ४५ ॥
ពី ម្រឹកណ្ឌ កើតមាន មុនី ម៉ារកណ្ឌេយ; និងពី ប្រាណ កើតមាន ឥសី វេទសិរា។ កូនប្រុសរបស់វេទសិរាគឺ ព្រះអុសនា (សុក្រចារ្យ) ដែលគេហៅថា ‘កវិ’ និងជាវង្សភ្រឹគុ។
Verse 46
त एते मुनय: क्षत्तर्लोकान्सर्गैरभावयन् । एष कर्दमदौहित्रसन्तान: कथितस्तव ॥ ४६ ॥ शृण्वत: श्रद्दधानस्य सद्य: पापहर: पर: । प्रसूतिं मानवीं दक्ष उपयेमे ह्यजात्मज: ॥ ४७ ॥
ឱ វិទុរ (ខត្តា) មុនីទាំងនេះបានបង្កើនប្រជាជននៃលោកទាំងឡាយ ដោយសន្តាននៃសೃષ્ટិរបស់ពួកគេ។ នេះជាវង្សសន្តានពីកូនស្រីរបស់ កර්ដម ដែលខ្ញុំបានប្រាប់អ្នក។
Verse 47
त एते मुनय: क्षत्तर्लोकान्सर्गैरभावयन् । एष कर्दमदौहित्रसन्तान: कथितस्तव ॥ ४६ ॥ शृण्वत: श्रद्दधानस्य सद्य: पापहर: पर: । प्रसूतिं मानवीं दक्ष उपयेमे ह्यजात्मज: ॥ ४७ ॥
អ្នកណាដែលស្តាប់ពិពណ៌នាវង្សនេះដោយសទ្ធា បាបនឹងត្រូវលាងចោលភ្លាមៗ។ ប្រាសូតិ កូនស្រីរបស់ មនុ ត្រូវបាន ដក្ខ (កូនប្រុសព្រះព្រហ្ម) រៀបការជាប្រពន្ធ។
Verse 48
तस्यां ससर्ज दुहितृ: षोडशामललोचना: । त्रयोदशादाद्धर्माय तथैकामग्नये विभु: ॥ ४८ ॥
ក្នុងព្រះនាង ប្រាសូតិ ដក្ខបានបង្កើតកូនស្រីដប់ប្រាំមួយនាក់ ដែលមានភ្នែកដូចផ្កាឈូក និងស្រស់ស្អាត។ ក្នុងនោះ ដប់បីនាក់បានឲ្យរៀបការជាមួយ ធម្មៈ ហើយម្នាក់បានឲ្យរៀបការជាមួយ អគ្គនី។
Verse 49
पितृभ्य एकां युक्तेभ्यो भवायैकां भवच्छिदे । श्रद्धा मैत्री दया शान्तिस्तुष्टि: पुष्टि: क्रियोन्नति: ॥ ४९ ॥ बुद्धिर्मेधा तितिक्षा ह्रीर्मूर्तिर्धर्मस्य पत्नय: । श्रद्धासूत शुभं मैत्री प्रसादमभयं दया ॥ ५० ॥ शान्ति: सुखं मुदं तुष्टि: स्मयं पुष्टिरसूयत । योगं क्रियोन्नतिर्दर्पमर्थं बुद्धिरसूयत ॥ ५१ ॥ मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्री: प्रश्रयं सुतम् । मूर्ति: सर्वगुणोत्पत्तिर्नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥
ក្នុងចំណោមកូនស្រីពីរនាក់ដែលនៅសល់ ម្នាក់ត្រូវបានបរិច្ចាគទៅកាន់ពិទ្រឹលោក ហើយរស់នៅទីនោះដោយមិត្តភាព; ម្នាក់ទៀតត្រូវបានប្រគេនដល់ព្រះសិវៈ ‘ភវច្ឆិទ’ អ្នកកាត់ផ្តាច់ចំណងបាប។ កូនស្រីដប់បីរបស់ទក្ខៈដែលប្រគល់ឲ្យធម្មៈគឺ ស្រទ្ធា មૈត្រី ដយា សាន្តិ ទុષ્ટិ ពុષ્ટិ ក្រិយា ឧន្នតិ ពុទ្ធិ មេធា ទិតិក្សា ហ្រី និងមូរតិ។
Verse 50
पितृभ्य एकां युक्तेभ्यो भवायैकां भवच्छिदे । श्रद्धा मैत्री दया शान्तिस्तुष्टि: पुष्टि: क्रियोन्नति: ॥ ४९ ॥ बुद्धिर्मेधा तितिक्षा ह्रीर्मूर्तिर्धर्मस्य पत्नय: । श्रद्धासूत शुभं मैत्री प्रसादमभयं दया ॥ ५० ॥ शान्ति: सुखं मुदं तुष्टि: स्मयं पुष्टिरसूयत । योगं क्रियोन्नतिर्दर्पमर्थं बुद्धिरसूयत ॥ ५१ ॥ मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्री: प्रश्रयं सुतम् । मूर्ति: सर्वगुणोत्पत्तिर्नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥
ពីស្រទ្ធា កើតមាន ‘សុភៈ’; ពីមૈត្រី កើតមាន ‘ប្រសាទ’; ពីដយា កើតមាន ‘អភ័យ’។ ដូច្នេះកូនប្រុសដែលជារូបនៃគុណធម៌បានបង្ហាញខ្លួនដើម្បីសុខមង្គលលោក។
Verse 51
पितृभ्य एकां युक्तेभ्यो भवायैकां भवच्छिदे । श्रद्धा मैत्री दया शान्तिस्तुष्टि: पुष्टि: क्रियोन्नति: ॥ ४९ ॥ बुद्धिर्मेधा तितिक्षा ह्रीर्मूर्तिर्धर्मस्य पत्नय: । श्रद्धासूत शुभं मैत्री प्रसादमभयं दया ॥ ५० ॥ शान्ति: सुखं मुदं तुष्टि: स्मयं पुष्टिरसूयत । योगं क्रियोन्नतिर्दर्पमर्थं बुद्धिरसूयत ॥ ५१ ॥ मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्री: प्रश्रयं सुतम् । मूर्ति: सर्वगुणोत्पत्तिर्नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥
ពីសាន្តិ កើត ‘សុខៈ’; ពីទុષ્ટិ កើត ‘មុទៈ’; ពីពុષ્ટិ កើត ‘ស្មយៈ’; ពីក្រិយា កើត ‘យោគៈ’; ពីឧន្នតិ កើត ‘ទර්បៈ’; និងពីពុទ្ធិ កើត ‘អර්ថៈ’។ ពួកគេដូចជាពន្លឺបំភ្លឺផ្លូវធម៌។
Verse 52
पितृभ्य एकां युक्तेभ्यो भवायैकां भवच्छिदे । श्रद्धा मैत्री दया शान्तिस्तुष्टि: पुष्टि: क्रियोन्नति: ॥ ४९ ॥ बुद्धिर्मेधा तितिक्षा ह्रीर्मूर्तिर्धर्मस्य पत्नय: । श्रद्धासूत शुभं मैत्री प्रसादमभयं दया ॥ ५० ॥ शान्ति: सुखं मुदं तुष्टि: स्मयं पुष्टिरसूयत । योगं क्रियोन्नतिर्दर्पमर्थं बुद्धिरसूयत ॥ ५१ ॥ मेधा स्मृतिं तितिक्षा तु क्षेमं ह्री: प्रश्रयं सुतम् । मूर्ति: सर्वगुणोत्पत्तिर्नरनारायणावृषी ॥ ५२ ॥
ពីមេធា កើត ‘ស្ម្រឹតិ’; ពីទិតិក្សា កើត ‘ក្សេម’; ពីហ្រី កើត ‘ប្រស្រ័យ’។ មូរតិ ដែលជាគំនរគុណធម៌ទាំងអស់ បានប្រសូត ‘ស្រី នរ-នារាយណ’ ជាគូឥសី ដែលជាព្រះភគវានអតិបរមា។
Verse 53
ययोर्जन्मन्यदो विश्वमभ्यनन्दत्सुनिर्वृतम् । मनांसि ककुभो वाता: प्रसेदु: सरितोऽद्रय: ॥ ५३ ॥
នៅពេលព្រះនរ-នារាយណ បង្ហាញព្រះអង្គ ពិភពលោកទាំងមូលពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយ។ ចិត្តរបស់សត្វទាំងអស់ស្ងប់ស្ងាត់; ខ្យល់គ្រប់ទិស ទន្លេ និងភ្នំ ក៏ក្លាយជាស្រស់ស្រាយរីករាយ។
Verse 54
दिव्यवाद्यन्त तूर्याणि पेतु: कुसुमवृष्टय: । मुनयस्तुष्टुवुस्तुष्टा जगुर्गन्धर्वकिन्नरा: ॥ ५४ ॥ नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत्परममङ्गलम् । देवा ब्रह्मादय: सर्वे उपतस्थुरभिष्टवै: ॥ ५५ ॥
នៅក្នុងលោកសួគ៌ ឧបករណ៍តន្ត្រីទិព្វបានលាន់ឡើង ហើយមានភ្លៀងផ្កាធ្លាក់ពីមេឃ។ មុនីដែលស្ងប់ស្ងាត់បានសូត្រស្តុតិវេដៈ ក្រុមគន្ធរវ-គិន្នរាបានច្រៀង អប្សរាបានរាំ—នៅពេលនរ-នារាយណៈបង្ហាញខ្លួន សញ្ញាមង្គលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានបញ្ចេញពន្លឺគ្រប់ទីកន្លែង។
Verse 55
दिव्यवाद्यन्त तूर्याणि पेतु: कुसुमवृष्टय: । मुनयस्तुष्टुवुस्तुष्टा जगुर्गन्धर्वकिन्नरा: ॥ ५४ ॥ नृत्यन्ति स्म स्त्रियो देव्य आसीत्परममङ्गलम् । देवा ब्रह्मादय: सर्वे उपतस्थुरभिष्टवै: ॥ ५५ ॥
នៅពេលនោះ អប្សរាទិព្វបានរាំ ហើយមង្គលដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បានពេញលេញ។ ព្រះទេវទាំងអស់មានព្រះព្រហ្មជាដើម បានមកជាមួយស្តុតិដ៏ប្រសើរ ហើយឈរថ្វាយបង្គំអធិស្ឋានចំពោះព្រះភគវាន។
Verse 56
देवा ऊचु: यो मायया विरचितं निजयात्मनीदं खे रूपभेदमिव तत्प्रतिचक्षणाय । एतेन धर्मसदने ऋषिमूर्तिनाद्य प्रादुश्चकार पुरुषाय नम: परस्मै ॥ ५६ ॥
ព្រះទេវទាំងឡាយបាននិយាយថា៖ សូមថ្វាយនមស្ការចំពោះព្រះបុរសដ៏អធិឧត្តម ព្រះបុគ្គលភាពដ៏លើសលោក ដែលបានបង្កើតចក្រវាលនេះដោយមាយារបស់ព្រះអង្គ ហើយឲ្យវាស្ថិតនៅក្នុងព្រះអង្គដូចខ្យល់ និងពពកស្ថិតនៅក្នុងអាកាស។ ឥឡូវនេះ ព្រះអង្គបានបង្ហាញខ្លួនជាឥសី នរ-នារាយណៈ នៅក្នុងគេហដ្ឋានរបស់ធម្មៈ។
Verse 57
सोऽयं स्थितिव्यतिकरोपशमाय सृष्टान् सत्त्वेन न: सुरगणाननुमेयतत्त्व: । दृश्याददभ्रकरुणेन विलोकनेन यच्छ्रीनिकेतममलं क्षिपतारविन्दम् ॥ ५७ ॥
សូមព្រះភគវានដ៏អធិឧត្តម ដែលសច្ចធម៌របស់ព្រះអង្គត្រូវបានដឹងតាមវេដៈដ៏ត្រឹមត្រូវ បំបាត់ភាពចលាចលនៃសೃષ્ટិ និងប្រទានសន្តិភាពនិងសម្បូរបែប។ សូមព្រះអង្គប្រទានទស្សនៈពោរពេញដោយមេត្តាករុណាដល់ពួកទេវតា; ទស្សនៈនោះលើសសម្រស់ផ្កាឈូកស្អាត ដែលជាទីស្នាក់របស់ព្រះស្រី (លក្ខ្មី)។
Verse 58
एवं सुरगणैस्तात भगवन्तावभिष्टुतौ । लब्धावलोकैर्ययतुरर्चितौ गन्धमादनम् ॥ ५८ ॥
មៃត្រេយៈបាននិយាយថា៖ ឱ វិទុរ ដូច្នេះហើយ ពួកទេវតាបានគោរពបូជាព្រះភគវានដែលបង្ហាញខ្លួនជានរ-នារាយណៈ ដោយពាក្យអធិស្ឋានស្តុតិ។ ព្រះអង្គបានទតមើលពួកគេដោយមេត្តាករុណា ហើយបន្ទាប់ពីទទួលការគោរពបូជា បានចេញដំណើរទៅកាន់ភ្នំគន្ធមាទន។
Verse 59
ताविमौ वै भगवतो हरेरंशाविहागतौ । भारव्ययाय च भुव: कृष्णौ यदुकुरूद्वहौ ॥ ५९ ॥
ព្រះទាំងពីរនេះជាអវតារផ្នែកមួយនៃព្រះហរិ ដើម្បីបន្ធូរភារកិច្ចនៃលោក បានបង្ហាញជាព្រះស្រីក្រឹស្ណៈក្នុងវង្សយទុ និងជាអរជុនក្នុងវង្សកុរុ។
Verse 60
स्वाहाभिमानिनश्चाग्नेरात्मजांस्त्रीनजीजनत् । पावकं पवमानं च शुचिं च हुतभोजनम् ॥ ६० ॥
អគ្គិទេវ ជាអធិષ્ઠាតានៃ ស្វាហា បានបង្កើតកូនប្រុសបីនាក់ពីភរិយា ស្វាហា គឺ បាវក បវមាន និង សុចិ ដែលរស់ដោយទទួលទានហវីដែលអർਪિતក្នុងភ្លើងយជ្ញ។
Verse 61
तेभ्योऽग्नय: समभवन्चत्वारिंशच्च पञ्च च । त एवैकोनपञ्चाशत्साकं पितृपितामहै: ॥ ६१ ॥
ពីកូនប្រុសទាំងបីនោះ បានកើតមានអគ្គិទេវបន្ថែមទៀតចំនួនសែសិបប្រាំ; ដូច្នេះរាប់រួមទាំងឪពុក និងជីតា អគ្គិទេវមានសរុបសែសិបប្រាំបួន។
Verse 62
वैतानिके कर्मणि यन्नामभिर्ब्रह्मवादिभि: । आग्नेय्य इष्टयो यज्ञे निरूप्यन्तेऽग्नयस्तु ते ॥ ६२ ॥
ក្នុងពិធីវេទិក (វៃតានិក) ព្រះព្រាហ្មណ៍បែបព្រហ្មវាទី កំណត់អិષ્ટិដែលបូជាដល់អគ្គិ ក្នុងយជ្ញ តាមនាមនានា; នាមទាំងនោះហើយជាអគ្គិទេវទាំង៤៩។
Verse 63
अग्निष्वात्ता बर्हिषद: सौम्या: पितर आज्यपा: । साग्नयोऽनग्नयस्तेषां पत्नी दाक्षायणी स्वधा ॥ ६३ ॥
អគ្និષ្វាត្ត បរហិષដ សោម្យ និង អាជ្យប គឺជាពិត្ឫ។ ពួកគេមានទាំងសាគ្និក និង និរាគ្និក។ ភរិយារបស់ពិត្ឫទាំងអស់គឺ ស្វធា កូនស្រីរបស់ទក្ស។
Verse 64
तेभ्यो दधार कन्ये द्वे वयुनां धारिणीं स्वधा । उभे ते ब्रह्मवादिन्यौ ज्ञानविज्ञानपारगे ॥ ६४ ॥
ស្វធា ដែលបានឧទ្ទិសដល់ពិត្រ បានបង្កើតកូនស្រីពីរនាក់ឈ្មោះ វយុនា និង ធារិណី។ ទាំងពីរជា ប្រាហ្មវាទិនី និងជំនាញក្នុងជ្ញាន និងវិជ្ញានវេទ។
Verse 65
भवस्य पत्नी तु सती भवं देवमनुव्रता । आत्मन: सदृशं पुत्रं न लेभे गुणशीलत: ॥ ६५ ॥
កូនស្រីទីដប់ប្រាំមួយឈ្មោះ សតី ជាព្រះភរិយារបស់ព្រះសិវៈ ហើយស្មោះត្រង់ក្នុងការបម្រើស្វាមី។ ទោះយ៉ាងណា នាងមិនបានកូនប្រុសដែលសមស្របដោយគុណ និងសីលទេ។
Verse 66
पितर्यप्रतिरूपे स्वे भवायानागसे रुषा । अप्रौढैवात्मनात्मानमजहाद्योगसंयुता ॥ ६६ ॥
ព្រោះឪពុករបស់នាង ដក្ស បានស្តីបន្ទោសព្រះសិវៈដែលគ្មានកំហុសដោយកំហឹង សតីបានបោះបង់រាងកាយមុនពេលពេញវ័យ ដោយអំណាចយោគៈ។
Frequently Asked Questions
Yajña is directly identified as an avatāra of the Supreme Lord and specifically linked to Viṣṇu because yajña (sacrifice) is meant for Viṣṇu as the ultimate enjoyer and inner ruler of ritual. His role as Indra in Svāyambhuva Manu’s time shows that even the demigods’ administration is empowered through the Lord’s sacrificial principle.
The text presents them as the same Supreme reality approached through governance-functions of creation, maintenance, and dissolution, correlated with the guṇas. Atri meditated on the Supreme Lord for a son like Him; the three deities respond by affirming unity of the object of meditation while granting sons as partial manifestations of their potencies—Soma, Dattātreya, and Durvāsā.
Devakulyā is described as the water that washed the Lord’s lotus feet and later becomes the heavenly Gaṅgā. The point is theological: sacred geography is not accidental but arises from contact with the divine, and the Bhāgavatam embeds cosmology (rivers, realms) within devotional causality.
Nara-Nārāyaṇa Ṛṣi are identified as the Supreme Lord appearing in Dharma’s household through Mūrti. Their advent signals that dharma and tapas are ultimately fulfilled by the Lord’s descent, and it provides a template for ideal ascetic kingship and devotion; the text also links them typologically to Kṛṣṇa and Arjuna.
By noting Satī as Dakṣa’s daughter and Śiva’s wife, and explicitly stating Dakṣa’s habitual rebuking of faultless Śiva, the chapter plants the moral cause of the impending rupture. Satī’s inability to produce a child and her eventual self-abandonment are presented as consequences of Dakṣa’s offense, preparing the reader for the larger sacrificial controversy that follows.