समाहर्तृप्रदिष्टाश्च गृहपतिकव्यञ्जना येषु ग्रामेषु प्रणिहितास्तेषां ग्रामाणां क्षेत्रगृहकुलाग्रं विद्युः मानसंजाताभ्यां क्षेत्राणि भोगपरिहाराभ्यां गृहाणि वर्णकर्मभ्यां कुलानि च ॥ कZ_०२.३५.०८ ॥
samāhartṛpradiṣṭāś ca gṛhapatika-vyañjanā yeṣu grāmeṣu praṇihitās teṣāṃ grāmāṇāṃ kṣetra-gṛha-kulāgraṃ vidyuḥ; māna-saṃjātābhyāṃ kṣetrāṇi, bhoga-parihārābhyāṃ gṛhāṇi, varṇa-karmabhyāṃ kulāni ca
ភ្នាក់ងារដែលត្រូវបានដាក់ចូលក្នុងភូមិ—បន្លំខ្លួនជាម្ចាស់ផ្ទះ និងពាណិជ្ជករ តាមការណែនាំរបស់សមាហរត្រ (samāhartṛ)—ត្រូវដឹងចំនួនសរុបនៃស្រែចម្ការ ផ្ទះ និងគ្រួសារ/វង្សកុលរបស់ភូមិទាំងនោះ៖ ស្រែចម្ការតាមការវាស់វែង និងផលផលិត; ផ្ទះតាមការកាន់កាប់/ការប្រើប្រាស់ និងការលើកលែង/ការបន្ធូរប្រាក់; និងគ្រួសារតាមវណ្ណៈ និងមុខរបរ។
Area alone can be manipulated; yield cross-validates productivity and helps detect underreporting, crop concealment, or fraudulent classification.
Occupancy/use reveals real economic status, while exemptions/remissions are common leakage points; pairing them enables audit of privilege claims.