Adhyaya 26
ជំពូក 2.26 ធ្វើឲ្យផលិតផលព្រៃក្លាយជាធនធានដែលរដ្ឋគ្រប់គ្រង និងត្រួតពិនិត្យ ដោយផ្តល់អាជ្ញាប័ណ្ណសម្រាប់ការយកចេញ ការពារតំបន់អភ័យវនៈ និងត្រួតពិនិត្យទីផ្សារសាច់ ដើម្បីបង្កើនកោសៈ (kośa) ដោយមិនប៉ះពាល់ដល់ភាពស្របច្បាប់នៃអំណាច។ ផលិតផលព្រៃត្រូវបានចាត់ទុកជាវិស័យចំណូលដែលអាចគ្រប់គ្រងបាន មិនមែនជាទ្រព្យសាធារណៈទេ។ ការសម្លាប់/ចាប់យកដោយស្របច្បាប់ត្រូវ “មានអាជ្ញាប័ណ្ណ” និងត្រូវបង់ពន្ធតាមភាគចំណែកថេរ និងកាតព្វកិច្ច (ṣaḍbhāga/daśabhāga/śulka)។ ការចាប់យកដោយគ្មានអនុញ្ញាត និងការយកធនធានបែបបំផ្លាញត្រូវបានផាកពិន័យ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការលេចធ្លាយចំណូល និងភាពអស្ថិរភាព។ តំបន់អភ័យវនៈ (Abhayavana) រក្សាទុកប្រភេទសត្វ/រុក្ខជាតិមានតម្លៃ ឬជាមង្គល និងរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់អេកូឡូស៊ី-ពិធីសាសនា។ ការគ្រប់គ្រងទីផ្សារផ្តោតលើការរលួយ ការកាត់បំផ្លាញ និងទម្ងន់ក្លែងក្លាយ ដើម្បីបង្ការការលួចបន្លំ និងកំហឹងសាធារណៈ។ ចំណូលមានស្ថិរភាព និងការអនុវត្តច្បាប់ដែលគួរឱ្យជឿទុកចិត្ត គាំទ្រគោលដៅរដ្ឋធំៗ៖ ការត្រៀមខ្លួនកងទ័ព និងអំណាចការទូត។
Sutras
Sutra 1
मध्यमम् ॥ कZ_०२.२६.०१ ॥
មធ្យម (អត្រា/កម្រិតមធ្យម)។
Sutra 2
अप्रवृत्तवधानां मत्स्यपक्षिणां बन्धवधहिंसायां पादोनसप्तविंशतिपणमत्ययं कुर्यात्मृगपशूनां द्विगुणम् ॥ कZ_०२.२६.०२ ॥
ចំពោះត្រី និងបក្សីដែលហាមឃាត់ការសម្លាប់ បើចាប់ សម្លាប់ ឬធ្វើឲ្យរបួស ត្រូវពិន័យ ២៦ និងមួយភាគបួន បណៈ; ចំពោះសត្វព្រៃ និងសត្វផ្សេងៗ ត្រូវពិន័យទ្វេដង។
Sutra 3
प्रवृत्तहिंसानामपरिगृहीतानां षड्भागं गृह्णीयात्मत्स्यपक्षिणां दशभागं वाधिकं मृगपशूनां शुल्कं वाधिकम् ॥ कZ_०२.२६.०३ ॥
ក្នុងករណីសត្វដែលអនុញ្ញាតឲ្យបង្កគ្រោះថ្នាក់បាន ហើយមិនទាន់មានអ្នកកាន់កាប់ជាកម្មសិទ្ធិឯកជន គាត់ត្រូវយកភាគមួយក្នុងប្រាំមួយ; ចំពោះត្រី និងបក្សី យកភាគមួយក្នុងដប់; ចំពោះសត្វព្រៃ និងសត្វផ្សេងៗ ត្រូវយកពន្ធបន្ថែម។
Sutra 4
पक्षिमृगाणां जीवत् षड्भागमभयवनेषु प्रमुञ्चेत् ॥ कZ_०२.२६.०४ ॥
គាត់គួរតែដោះលែងបក្សី និងសត្វព្រៃដែលចាប់បានឲ្យនៅរស់ ចំនួនមួយភាគប្រាំមួយ ទៅក្នុងព្រៃអភ័យ (abhayavana)។
Sutra 5
सामुद्रहस्त्यश्वपुरुषवृषगर्दभाकृतयो मत्स्याः सारसा नादेयास्तटाककुल्योद्भवा वा क्रौञ्चोत्क्रोशकदात्यूहहंसचक्रवाकजीवञ्जीवकभृङ्गराजचकोरमत्तकोकिलमयूरशुकमदनशारिका विहारपक्षिणो मङ्गल्याश्चान्येऽपि प्राणिनः पक्षिमृगा हिंसाबाधेभ्यो रक्ष्याः ॥ कZ_०२.२६.०५ ॥
ត្រីសមុទ្រ (រួមទាំងត្រីដែលមានរាងដូចដំរី សេះ មនុស្ស គោ ឬលា) ត្រីសារាសា ត្រីទន្លេ និងត្រីដែលកើតពីស្រះទឹក និងប្រឡាយ; ហើយបក្សីដូចជា krauñca, utkrośaka, dātyūha, haṃsa, cakravāka, jīvañjīva, bhṛṅgarāja, cakora, matta-kokila, mayūra, śuka, madana, śārikā—បក្សីសម្រាប់កម្សាន្ត សត្វនាំសុភមង្គល និងសត្វផ្សេងៗទៀតក្នុងចំណោមបក្សី និងសត្វព្រៃ—ត្រូវបានការពារពីការធ្វើបាប និងការរំខាន។
Sutra 6
रक्षातिक्रमे पूर्वः साहसदण्डः ॥ कZ_०२.२६.०६ ॥
ចំពោះការរំលោភលើ (ច្បាប់) ការការពារ ត្រូវអនុវត្តទណ្ឌកម្ម sāhasa កម្រិតទីមួយ (កម្រិតទាបបំផុតនៃពិន័យបទល្មើសដោយហិង្សា)។
Sutra 7
मृगपशूनामनस्थिमांसं सद्योहतं विक्रीणीरन् ॥ कZ_०२.२६.०७ ॥
ពួកគេអាចលក់បានតែសាច់សត្វព្រៃដែលគ្មានឆ្អឹង ហើយត្រូវជាសាច់ដែលទើបសម្លាប់ថ្មីៗប៉ុណ្ណោះ។
Sutra 8
अस्थिमतः प्रतिपातं दद्युः ॥ कZ_०२.२६.०८ ॥
ចំពោះសាច់ដែលលក់មានឆ្អឹង ត្រូវផ្តល់សំណងបន្ថែម (បញ្ចុះតម្លៃ/បង្វិលសង)។
Sutra 9
तुलाहीने हीनाष्टगुणम् ॥ कZ_०२.२६.०९ ॥
បើតុលាមានខ្វះ គេត្រូវពិន័យចំនួនប្រាំបីដងនៃបរិមាណដែលខ្វះ។
Sutra 10
वत्सो वृषो धेनुश्चैषामवध्याः ॥ कZ_०२.२६.१० ॥
ក្នុងចំណោមពួកនេះ កូនគោ គោឈ្មោល និងគោទឹកដោះ មិនត្រូវសម្លាប់ទេ។
Sutra 11
घ्नतः पञ्चाशत्को दण्डः क्लिष्टघातं घातयतश्च ॥ कZ_०२.२६.११ ॥
ចំពោះការសម្លាប់(ពួកវា) ពិន័យពិនិត្យប្រាក់៥០(បណៈ) ហើយដូចគ្នានេះផងដែរ សម្រាប់ការបណ្ដាលឲ្យមានរបួសឈឺចាប់/ពិការ។
Sutra 12
परिशूनमशिरःपादास्थि विगन्धं स्वयं मृतं च न विक्रीणीरन् ॥ कZ_०२.२६.१२ ॥
ពួកគេមិនត្រូវលក់សាច់ដែលស្គម/ខូចខាត ឬខ្វះក្បាល/ជើង/ឆ្អឹង ឬមានក្លិនស្អុយ ឬមកពីសត្វដែលស្លាប់ដោយខ្លួនឯងទេ។
Sutra 13
अन्यथा द्वादशपणो दण्डः ॥ कZ_०२.२६.१३ ॥
បើមិនដូច្នោះទេ (បំពាន) ពិន័យពិនិត្យប្រាក់១២បណៈ។
Sutra 14
अन्यत्र गुप्तिस्थानेभ्यो वधबन्धमवाप्नुयुः ॥ कZ_०२.२६.१४च्द् ॥
—បើត្រូវបានរកឃើញនៅកន្លែងណាមួយក្រៅពីកន្លែងឃុំឃាំងដែលបានការពារ នោះពួកគេនឹងត្រូវទទួលទោសប្រហារជីវិត ឬឃុំឃាំង។
Frequently Asked Questions
Predictable revenue without ecological depletion; reduced cruelty and disorder from unregulated hunting; protection of auspicious/valuable species; higher public trust via clean markets and honest weights, stabilizing the janapada and sustaining the kośa.
For unauthorized capture/killing: fines such as pādonasaptaviṃśati-paṇa atyaya for fish/birds and double for game/animals; for protected-species violations: the prior sāhasadaṇḍa; for slaughter of calf, bull, cow (avadhya): 50 paṇas; for selling prohibited meat (mutilated, head/feet/bone-removed, foul-smelling, self-dead carcass): 12 paṇas; for underweight sale: deficiency punished eightfold (hīnāṣṭaguṇa).