Sutra 18

Devanagari script

हस्तिरथवाजिनां योग्याभाण्डमालंकारिकं सम्नाहकल्पनाश्चोपकरणानि ॥ कZ_०२.१८.१८ ॥

Transliteration

hastirathavājināṃ yogyābhāṇḍamālaṃkārikaṃ samnāhakalpanāś copakaraṇāni

Translation

[គាត់ត្រូវត្រួតពិនិត្យ] ឧបករណ៍សមស្រប ស្តុក/សម្ភារៈ គ្រឿងអលង្ការ ការរៀបចំខ្សែសេះ/ខ្សែចង (harnessing) និងឧបករណ៍ជំនួយ សម្រាប់ដំរី រទេះ និងសេះ។

Word by Word

• हस्ति: elephant
• Type: Noun
• Root: हस्तिन्
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया/संबोधन एकवचन (समासाङ्ग)

• रथ: chariot
• Type: Noun
• Root: रथ
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया/संबोधन एकवचन (समासाङ्ग)

• वाजि: horse
• Type: Noun
• Root: वाजिन्
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया/संबोधन एकवचन (समासाङ्ग)

• नाम्: of (genitive plural ending)
• Type: Particle
• Root: (अस्मद्/युष्मद्-भिन्न) सर्वनाम-प्रत्ययः
• Form: षष्ठी बहुवचन-परसर्ग (सम्बन्धे) — ‘of’

• योग्य: fit, suitable, serviceable
• Type: Adjective
• Root: युज्
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)

• आभाण्ड: equipment, stores, gear
• Type: Noun
• Root: भाण्ड
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग); ‘आ-’ उपसर्गयुक्त

• माल: stock, collection, set
• Type: Noun
• Root: माला/माल
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)

• आलंकारिकम्: ornamental; pertaining to fittings/decoration
• Type: Adjective
• Root: आलंकारिक
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; (योग्य-आभाण्ड-माल-आलंकारिकम् इति समाससमूहस्य विशेषण/अङ्ग)

• सम्नाह: harnessing; military fitting-out/preparation
• Type: Noun
• Root: सम् + नह्
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)

• कल्पनाः: arrangements, preparations, fittings
• Type: Noun
• Root: कल्पना
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• उपकरणानि: implements, accessories, apparatus
• Type: Noun
• Root: उपकरण
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन

Entities Mentioned

• Āyudheśvara (superintendent of armoury)
• elephants
• chariots
• horses

More Details

FAQs

What administrative function is emphasized in this verse?

Centralized supervision and standardization of all major war-animal and vehicle equipment—ensuring fitness, completeness, and readiness.

Why list elephants, chariots, and horses together?

They represent the principal mobility and shock arms; the state must manage their distinct equipment ecosystems under one accountable authority.