Sutra 31

Devanagari script

शौम्ब्यानामर्धं सारः त्रिभागोनो मसूराणाम् ॥ कZ_०२.१५.३१ ॥

Transliteration

śaumbyānām ardhaṃ sāraḥ tri-bhāga-ono masūrāṇām

Translation

សម្រាប់ śaumbyas គ្រាប់ដែលអាចប្រើបាន (sāra) មានត្រឹមពាក់កណ្តាល; សម្រាប់ masūra (សណ្តែកក្រហម/លេនទីល) វាតិចជាងមួយភាគបី។

Word by Word

• शौम्ब्यानाम्: of the Śaumbya-s (i.e., belonging to the Śaumbya region/people)
• Type: Noun (Proper/Tribal/Regional name)
• Root: शौम्ब्य
• Form: षष्ठी-बहुवचनम् (genitive plural); पुंलिङ्ग/समूहवाचक-प्रयोगः (people/region-name)

• अर्धम्: half
• Type: Noun (quantifier)
• Root: अर्ध
• Form: द्वितीया-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्; परिमाणवाचकः (measure: half)

• सारः: the essence / the best (extractable) portion / yield
• Type: Noun
• Root: सार
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; विधेय (predicate nominative)

• त्रिभागोनः: less than three parts / short of three parts
• Type: Adjective (numerical/quantitative)
• Root: त्रि + भाग + ऊन
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; ‘त्रिभाग-ऊन’ = त्रिभागात् ऊनः (less than three parts; i.e., three parts minus something / short of three parts)

• मसूराणाम्: of lentils (masūra)
• Type: Noun
• Root: मसूर
• Form: षष्ठी-बहुवचनम्; पुंलिङ्गम् (lentils)

Entities Mentioned

• śaumbyas
• lentils (masūra)
• sāra (usable kernel)

More Details

FAQs

What does “sāra” signal in administrative terms?

It is a ‘net edible’ benchmark—useful for audits, ration equivalence, and detecting shrinkage beyond normal processing loss.