Home›Arthashastra›Adhyakshaprachara›Adhyaya 1›Sutra 28
←Previous Sutra
Next Sutra→

Sutra 28

Devanagari script

अपत्यदारं मातापितरौ भ्रातृऋनप्राप्तव्यवहारान्भगिनीः कन्या विधवाश्चाबिभ्रतः शक्तिमतो द्वादशपणो दण्डः अन्यत्र पतितेभ्यः अन्यत्र मातुः ॥ कZ_०२.०१.२८ ॥

Transliteration

apatya-dāraṃ mātā-pitarau bhrātṛ-ṛṇa-prāpta-vyavahārān bhaginīḥ kanyā vidhavāś cābibhṛrataḥ śaktimataḥ dvādaśa-paṇo daṇḍaḥ anyatra patitebhyaḥ anyatra mātuḥ

Translation

សម្រាប់បុគ្គលដែលមានសមត្ថភាព ប៉ុន្តែមិនថែទាំកូន និងភរិយា មាតាបិតា បងប្អូនប្រុស (នៅពេលមានសិទ្ធិ) ម្ចាស់បំណុលដែលមានទាមទារតាមច្បាប់ ហើយក៏រួមទាំងប្អូនស្រី កូនស្រីមិនទាន់រៀបការ និងស្ត្រីមេម៉ាយ—ត្រូវពិន័យប្រាក់ដប់ពីរបណៈ; លើកលែងតែអ្នកដែលបានក្លាយជាអ្នកត្រូវបណ្តេញ/ធ្លាក់ចេញពីសង្គម ហើយលើកលែងមាតា (ដែលមិនត្រូវដកចេញ)។

Word by Word
अपत्यदारम्children and wife
अपत्यदारम्:
TypeNoun
Rootअपत्य; दार
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘अपत्य’ + ‘दार’ समाहार/इतरइतरे द्वन्द्वः; कर्मपदम् (भरणविषयः)
माताmother
माता:
TypeNoun
Rootमातृ
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (समुच्चयार्थे सूची)
पितरौ(the) father (two-form used with माता in list)
पितरौ:
TypeNoun
Rootपितृ
Formपुंलिङ्ग, द्विवचन, प्रथमा
भ्रातॄन्brothers
भ्रातॄन्:
TypeNoun
Rootभ्रातृ
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, द्वितीया
अप्राप्तव्यवहारान्those who have not attained legal/transactional capacity
अप्राप्तव्यवहारान्:
TypeAdjective (compound)
Rootप्राप्; व्यवहार
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, द्वितीया; नञ्-तत्पुरुषः: ‘अप्राप्त’ (न प्राप्तः) + ‘व्यवहार’ (व्यवहारः/व्यवहार-योग्यता) → ‘अप्राप्तव्यवहार’ = येषां व्यवहारः (स्वतन्त्र-व्यवहार-योग्यता) न प्राप्तः
भगिनीःsisters
भगिनीः:
TypeNoun
Rootभगिनी
Formस्त्रीलिङ्ग, बहुवचन, द्वितीया
कन्याःunmarried girls/daughters
कन्याः:
TypeNoun
Rootकन्या
Formस्त्रीलिङ्ग, बहुवचन, द्वितीया
विधवाःwidows
विधवाः:
TypeNoun
Rootविधवा
Formस्त्रीलिङ्ग, बहुवचन, द्वितीया
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अबिभ्रतःof one who does not maintain (them)
अबिभ्रतः:
TypeVerb
Rootभृ
Formलट्-लकार/वर्तमानकालिक कृदन्त-प्रयोगः; ‘अ’ उपसर्ग? (निषेध/अभावार्थे) + बिभ्रत् (भृ धातोः शतृ-प्रत्ययः) → ‘अबिभ्रत्’ (न बिभ्रत्) ; षष्ठी-सम्बन्धे/कर्तरि: ‘(तस्य) अबिभ्रतः’ = ‘not maintaining’ (genitive singular of present participle used substantively)
शक्तिमतःof a capable/able (person)
शक्तिमतः:
TypeAdjective
Rootशक्तिमत्
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, षष्ठी; विशेषणम् (अबिभ्रतः)
द्वादशपणः(a) twelve-paṇa (amount)
द्वादशपणः:
TypeNoun (compound numeral)
Rootद्वादश; पण
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘द्वादश’ + ‘पण’ (मूल्य-एकक)
दण्डःpenalty/fine
दण्डः:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; विधेयपदम्
अन्यत्रexcept
अन्यत्र:
TypeAdverb
Rootअन्यत्र
Formअपवादार्थक अव्यय (‘except/otherwise than’)
पतितेभ्यः(in the case of) outcastes / those fallen (from status)
पतितेभ्यः:
TypeNoun/Adjective (past participle used substantively)
Rootपतित
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, पञ्चमी/षष्ठी?; ‘अन्यत्र’ इत्यस्य योगे पञ्चमी बहुधा: ‘पतितेभ्यः’ = ‘from/than the fallen’ (i.e., except in case of outcastes)
अन्यत्रexcept
अन्यत्र:
TypeAdverb
Rootअन्यत्र
Formअपवादार्थक अव्यय
मातुः(the) mother
मातुः:
TypeNoun
Rootमातृ
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, षष्ठी/पञ्चमी; ‘अन्यत्र’ इत्यस्य योगे पञ्चमी-भावः: ‘मातुः’ = ‘(except) from/than the mother’ (i.e., mother is an exception to the exception)
Entities Mentioned
C
capable householder (implicit)
C
children
W
wife
P
parents
B
brother
C
creditors
S
sister
U
unmarried daughter
W
widows
R
rājā (as enforcer, implied)

FAQs

It converts household welfare into enforceable public policy: preventing destitution that would otherwise burden the state and destabilize social order.

Because honoring legally due claims sustains trust in transactions; credit discipline is treated as a pillar of economic governance.

←Previous Sutra
Next Sutra→