Adhyaya 276
Chapter 276 — राजवंशवर्णनम् (Description of Royal Lineages)
ក្នុងប្រពៃណី អគ្និ–វសិષ્ઠៈ ជំពូកនេះប្តូរពីរឿងកថាចក្រវាល/វីរភាពទៅកាន់ វಂಶវិទ្យា គឺការចងចាំលំដាប់រាជវង្ស និងការដាក់ឈ្មោះជនបទ (janapada)។ អគ្និរៀបរាប់ខ្សែពូជចាប់ពី Turvasu ទៅកាន់ស្តេចជាបន្តបន្ទាប់៖ Varga, Gobhānu, Traiśāni, Karaṇdhama, Marutta, Duṣmanta, Varūtha, Gāṇḍīra ហើយពង្រីកទៅភូមិសាស្ត្រវប្បធម៌ដោយរាយនាមប្រជាជនដែនដីមានអំណាច—Gāndhāra, Kerala, Cola, Pāṇḍya, Kola—បង្ហាញការចងក្រងរវាងអនុស្សាវរីយ៍រាជវង្ស និងអត្តសញ្ញាណតំបន់។ បន្ទាប់មកបន្តខ្សែ Druhyu៖ Vabhrusetu, Purovasu, Dharma, Ghṛta, Viduṣ, Pracetas និងកូនប្រុសមួយរយ; បន្តទៅ Sṛñjaya/Jā-Sṛñjaya និង Janamejaya; ហើយទៅសាខាភ្ជាប់នឹង Uśīnara ដែលបង្កើតតំបន់តាមកូនប្រុសរបស់ Śivi៖ Pṛthudarbha, Vīraka, Kaikeya, Bhadraka។ ចុងក្រោយ សង្ខេបលំដាប់រាជវង្ស Aṅga (Aṅga → Dadhivāhana → Diviratha → … → Karṇa → Vṛṣasena → Pṛthusena) និងសញ្ញាប្តូរទៅវង្ស Puru បន្ទាប់។ គោលធម៌គឺដាក់ Rajadharma ឲ្យឈរលើសន្តតិសក្ការៈ៖ រាជ្យ ដែនដី និងសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម ជាផ្នែកនៃលោកប្រព័ន្ធដែលព្រះចងចាំ។
Shlokas
Verse 1
पञ्चसप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः सुरासुरैर् अमन्थाब्धिमिति क , छ च देवासुरहरो ऽभवदिति क , घ , ञ , ट च अथ षट्सप्तत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः राजवंशवर्णनं अग्निर् उवाच तुर्वसोश् च सुतो वर्गो गोभानुस्तस्य चात्मजः गोभानोरासीत् त्रैशानिस्त्रैशानेस्तु करन्धमः
«ជំពូក ២៧៥» មានចំណងជើងថា «របៀបដែលព្រះទេវតា និងអសុរ កូរមហាសមុទ្រ» ហើយក្នុងខ្លះៗនៃបំណែកអត្ថបទ មានថា «អ្នកសម្លាប់ទាំងទេវតា និងអសុរ បានកើតមាន»។ ឥឡូវនេះចាប់ផ្តើម «ជំពូក ២៧៦» ស្តីពីការពិពណ៌នាវង្សក្សត្រ។ ព្រះអគ្គនីមានព្រះបន្ទូលថា៖ ពីទុរវសុ កើតមាន វರ್ಗ; កូនរបស់វគ៌គឺ គោភានុ។ ពីគោភានុ កើតមាន ត្រៃសានី; ហើយពីត្រៃសានី កើតមាន ករន្ធមៈ។
Verse 2
करन्धमान्मरुत्तोभूद् दुष्मन्तस्तस्य चात्मजः दुष्मन्तस्य वरूथो ऽभूद्गाण्डीरस्तु वरूथतः
ពី ករន្ធមាន បានកើត មរុត្ត; ហើយកូនប្រុសរបស់គាត់គឺ ទុស្មន្ត។ ពី ទុស្មន្ត បានកើត វរូថ; ហើយពី វរូថ បានកើត កណ្ឌីរ។
Verse 3
गाण्डीराच्चैव गान्धारः पञ्च जानपदास्ततः गान्धाराः केरलाश्चोलाः पाण्ड्याः कोला महाबलाः
ពី (តំបន់ឈ្មោះ) កណ្ឌីរ ក៏មាន (កើតឡើង) គន្ធារ ផងដែរ; បន្ទាប់មកបានរាយនាមជនជាតិដែនដីប្រាំ៖ គន្ធារ កេរ៉ល ចោល បណ្ឌ្យ និង កោលា—ទាំងអស់មានកម្លាំងខ្លាំង។
Verse 4
द्रुह्यस्तु वभ्रुसेतुश् च बभ्रुसेतोः पुरोवसुः ततो गान्धारा गान्धारैर् धर्मो धर्माद् घृतो ऽभवत्
ពី ទ្រុហ្យុ បានកើត វភ្រុសេតុ; ពី វភ្រុសេតុ បានកើត បុរោវសុ។ ពីគាត់បានកើតជនគន្ធារ; ក្នុងចំណោមគន្ធារ មាន (កើត) ធម្ម; ហើយពី ធម្ម បានកើត ឃ្រឹត។
Verse 5
घृतात्तु विदुषस्तस्मात् प्रचेतास्तस्य वै शतम् आनद्रश् च सभानरश्चाक्षुषः परमेषुकः
ពី ឃ្រឹត បានកើត វិទុស (អ្នកប្រាជ្ញ); ពីគាត់បានកើត ប្រចេតាស; ហើយពីគាត់ ពិតប្រាកដ មានកូនប្រុសមួយរយ—អានទ្រ សភានរ អាក្សុស និង បរមេសុក។
Verse 6
सभानरात् कालानलः कालानलजस्रृञ्जयः पुरञ्जयः सृञ्जयस्य तत्पुत्रो जनमेजयः
ពី សភានរ បានកើត កាលានល; ពី កាលានល បានកើត ជា-សೃઞ្ជយ; (ពីគាត់) បុរઞ્ઇយ; ហើយកូនប្រុសរបស់ សૃઞ្ជយ គឺ ជនមេជយ។
Verse 7
तत्पुत्रस्तु महाशालस्तत्पुत्रो ऽभुन्महामनाः तस्मादुशीनरो ब्रह्मन्नृगायान्तु नृगस्ततः
ព្រះបុត្ររបស់ព្រះអង្គគឺ មហាសាលៈ; បុត្ររបស់មហាសាលៈគឺ មហាមនាស (មានចិត្តធំ)។ ពីព្រះអង្គនោះបានកើត ឧសីនរៈ ឱ ព្រាហ្មណ៍; ហើយពីឧសីនរៈបានកើត ន្រឹគៈ—វង្សត្រកូលបន្តទៅដូច្នេះ។
Verse 8
नरायान्तु नरश्चासीत् कृमिस्तु कृमितः सुतः शोभानुस्तस्य चात्मज इति ख शोभानोरासीदिति ख कर्णा इति ज , ट च दशायां सुब्रतो जज्ञे दृशद्वत्यां शिविस् तथा
ពី នរាយាន់ទុ បានកើត នរៈ។ ពីនរៈបានកើត ក្រឹមិ; ហើយ ក្រឹមិតៈ ជាបុត្ររបស់ក្រឹមិ។ បុត្ររបស់គាត់គឺ សោភានុ (តាមបាឋានមួយ; បាឋានមួយទៀតថា សោភានោរ)។ សៀវភៅខ្លះអានឈ្មោះថា កර්ណា។ នៅក្នុង ដសា បានកើត សុវ្រតៈ; ហើយដូចគ្នានេះ នៅដ្រṣទ្វតី បានកើត សិវិ។
Verse 9
शिवे पुत्रास्तु चत्वारः पृथुदर्भश् च वीरकः कैकेयो भद्रकस्तेषां नाम्रा जनपदाः शुभाः
សិវី មានបុត្រាបួន—ព្រឹថុទರ್ಭៈ, វីរកៈ, កៃកេយៈ និង ភទ្រកៈ; ហើយពីឈ្មោះរបស់ពួកគេបានកើតឡើងជាជនបទ (ដែនដី) ដ៏មង្គល។
Verse 10
तितिक्षुरुशीनरजस्तितिक्षोश् च रुषद्रथः रुषद्रथादभूत्पैलः पैलाच्च सुतपाः सुतः
ពី ទិតិក្សុ បានកើត ឧសីនរាជៈ; ហើយពីទិតិក្សុដែរ បានកើត រុសទ្រថៈ។ ពីរុសទ្រថៈបានកើត បៃលៈ; ហើយពីបៃលៈ បានកើតបុត្រា សុតបា។
Verse 11
महायोगि बलिस्तस्मादङ्गो वङ्गश् च मुख्यकः पुण्ड्रः कलिङ्गो बालेयो बलिर्योगी बलान्वितः
ពី បលិ នោះ—ជាមហាយោគី—បានកើត អង្គៈ និង វង្គៈ (ជាអ្នកលេចធ្លោ) ព្រមទាំង ពុណ្ឌ្រៈ, កលិង្គៈ និង បាលេយៈ។ បលិ នោះជាយោគី មានកម្លាំងពេញលេញ។
Verse 12
अङ्गाद्दधिवाहनो ऽभूत् तस्माद्दिविरथो नृपः दिविरथाद्धर्मरथस्तस्य चित्ररथः सुतः
ពី អង្គៈ បានប្រសូត្រ ដធិវាហនៈ; ពីគាត់ បានកើត ព្រះរាជា ទិវិរថៈ។ ពី ទិវិរថៈ កើត ធម្មរថៈ; ហើយ ព្រះរាជបុត្រ របស់គាត់ គឺ ចិត្ររថៈ។
Verse 13
चित्ररथात्सत्यरथो लोमपदश् च तत्सुतः लोमपादाच्चतुरङ्गः पृथुलाक्षश् च तत्सुतः
ពី ចិត្ររថៈ បានប្រសូត្រ សត្យរថៈ ហើយ លោមបាទៈ ជាព្រះរាជបុត្រ របស់គាត់។ ពី លោមបាទៈ បានកើត ចតុរង្គៈ ហើយ ព្រះរាជបុត្រ របស់គាត់ គឺ ព្រឹថុលាក្សៈ។
Verse 14
पृथुलाक्षाच्च चम्पो ऽभूच्चम्पाद्धर्यङ्गको ऽभवत् हर्यङ्गाच्च भद्ररथो बृहत्कर्मा च तत्सुतः
ពី ព្រឹថុលាក្សៈ បានប្រសូត្រ ចម្បៈ; ពី ចម្បៈ បានកើត ហរិយង្គៈ។ ពី ហរិយង្គៈ បានកើត ភទ្ររថៈ ហើយ ព្រះរាជបុត្រ របស់គាត់ គឺ ព្រឹហត្កម្មា។
Verse 15
तस्मादभूद्वॄहद्भानुर्वृहद्भानोर्बृहात्मवान् तस्माज्जयद्रथो ह्य् आसीज्जयद्रथाद्वृहद्रथः
ពីគាត់ បានប្រសូត្រ វ្រឹហទ្ភានុ; ពី វ្រឹហទ្ភានុ បានកើត ព្រឹហាត្មវាន។ ពីគាត់ ពិតប្រាកដ បានកើត ជយទ្រថៈ; ហើយ ពី ជយទ្រថៈ បានប្រសូត្រ វ្រឹហទ្រថៈ។
Verse 16
वृहद्रथाद्विश्वजिच्च कर्णो विश्वजितो ऽभवत् कर्णस्य वृषसेनस्तु पृथुसेनस्तदात्मजः एतो ऽङ्गवंशजा भूपाः पूरोर्वंशं विबोध मे
ពី វ្រឹហទ្រថៈ បានកើត វិશ્વជិត; ហើយ ពី វិશ્વជិត បានប្រសូត្រ កರ್ಣៈ។ ព្រះរាជបុត្រ របស់ កರ್ಣៈ គឺ វೃಷសេនៈ ហើយ ព្រះរាជបុត្រ របស់គាត់ គឺ ព្រឹថុសេនៈ។ ដូច្នេះហើយ ជាព្រះមហាក្សត្រ ក្នុងវង្ស អង្គៈ; ចូរយល់ពីខ្ញុំ អំពីវង្ស ពូរុ។
Frequently Asked Questions
It presents rajavaṁśa-varṇana—genealogical succession of kings and the emergence of janapadas—linking dynastic memory to dharmic kingship and cultural geography.
Gāndhāras, Keralas, Colas (Cholas), Pāṇḍyas, and Kola are enumerated as powerful territorial peoples.
By grounding sovereignty in sacred lineage and remembered precedent, it frames governance and territory as dharmically ordered realities rather than merely political constructs.
Yes—names such as Śobhānu/Śobhānor and Karṇā appear as manuscript variants, indicating a living transmission and the need for critical comparison across recensions.