Previous Verse
Next Verse

Agni Purana — Veda-vidhana & Vamsha, Shloka 23

Sūryavaṃśa-kīrtana

Proclamation of the Solar Dynasty

हर्यश्वाच्च निकुम्भो ऽभूत् संहताश्वो निकुम्भतः अकृशाश्वो रणाश्वश् च संहताश्वसुतावुभौ

haryaśvācca nikumbho 'bhūt saṃhatāśvo nikumbhataḥ akṛśāśvo raṇāśvaś ca saṃhatāśvasutāvubhau

ពី ហរិយស្វ (Haryaśva) កើតមាន និកុម្ភ (Nikumbha)។ ពី និកុម្ភ កើតមាន សំហតាស្វ (Saṃhatāśva)។ ហើយ អក្រឹសាស្វ (Akṛśāśva) និង រណាស្វ (Raṇāśva) ជាកូនប្រុសទាំងពីររបស់ សំហតាស្វ។

haryaśvātfrom Haryaśva
haryaśvāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootharyaśva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (पञ्चमी/5), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
nikumbhaḥNikumbha (proper name)
nikumbhaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnikumbha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
abhūtwas / became
abhūt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
FormLuṅ (लुङ्/Aorist), Parasmaipada (परस्मैपद), 3rd person (प्रथमपुरुष), Singular (एकवचन)
saṃhatāśvaḥSaṃhatāśva (proper name)
saṃhatāśvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃhata-aśva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
nikumbhataḥfrom Nikumbha
nikumbhataḥ:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootnikumbha (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Ablative (पञ्चमी/5), Singular (एकवचन); Vedic/epic ablative in -taḥ
akṛśāśvaḥAkṛśāśva (proper name)
akṛśāśvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roota-kṛśa-aśva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
raṇāśvaḥRaṇāśva (proper name)
raṇāśvaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootraṇa-aśva (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Singular (एकवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
saṃhatāśva-sutauthe two sons of Saṃhatāśva
saṃhatāśva-sutau:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsaṃhatāśva (प्रातिपदिक) + suta (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Dual (द्विवचन); षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative): 'sons of Saṃhatāśva'
ubhauboth
ubhau:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootubhā (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (प्रथमा/1), Dual (द्विवचन)

Lord Agni (narrating genealogies to sage Vasiṣṭha in the Agni Purana’s discourse frame)

Vidya Category: {"primary_vidya":"Avatara-Katha","secondary_vidya":"Samanya","practical_application":"Tracing branching descent (multiple sons) for dynastic mapping; useful for resolving later narrative claims about ancestry and rights of succession.","sutra_style":true}

Encyclopedic Reference: {"reference_type":"List","entry_title":"Haryaśva → Nikumbha → Saṃhatāśva; sons Akṛśāśva and Raṇāśva","lookup_keywords":["Haryaśva","Nikumbha","Saṃhatāśva","Akṛśāśva","Raṇāśva"],"quick_summary":"States a short lineage and explicitly notes a sibling pair (Akṛśāśva, Raṇāśva), indicating a branch point in the dynasty."}

Concept: Genealogical reasoning: identity and narrative coherence depend on correctly tracking descent and sibling branches.

Application: Create lineage diagrams for teaching Purāṇic history; use sibling-branch data to connect later heroes/kings to their ancestors.

Khanda Section: Vamsha-Anucharita (Genealogies / Dynastic Catalogues)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Visual Art Cues: {"scene_description":"A family tree scene: Haryaśva, Nikumbha, Saṃhatāśva, and the two sons Akṛśāśva and Raṇāśva shown as branching heirs.","kerala_mural_prompt":"Kerala mural, stylized royal figures connected by a flowering vine, two branches ending in Akṛśāśva and Raṇāśva, bold flat colors, traditional ornamental border","tanjore_prompt":"Tanjore style, genealogical tableau with gold-leaf halos on royal heads, two sons depicted symmetrically beside Saṃhatāśva, ornate jewelry and architectural frame","mysore_prompt":"Mysore painting, manuscript-like instructional family tree with labeled figures and connecting lines, delicate shading, emphasis on clarity and symmetry","mughal_miniature_prompt":"Mughal miniature, album-page genealogy with small portraits and calligraphic labels, floral margins, two sons shown as paired medallions"}

Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"instructional","suggested_raga":null,"pace":"medium","voice_tone":"instructional"}

Sandhi Resolution Notes: haryaśvācca = haryaśvāt + ca; nikumbho 'bhūt = nikumbhaḥ + abhūt; raṇāśvaś ca = raṇāśvaḥ + ca; saṃhatāśvasutāvubhau = saṃhatāśva-sutau + ubhau.

Related Themes: Agni Purana ch. 272 (continuation into 272.24 with Māndhātā)

H
Haryaśva
N
Nikumbha
S
Saṃhatāśva
A
Akṛśāśva
R
Raṇāśva

FAQs

No ritual or technical vidyā is taught here; the verse functions as a genealogical record, listing successive descendants in a royal lineage.

By preserving dynastic succession data (vamśāvalī), it adds historical-cultural indexing to the Purana’s wide-ranging compendium—alongside ritual, polity, medicine, and arts—serving as a reference map of names and lineages.

Genealogical remembrance supports Purāṇic śravaṇa-smaraṇa (hearing and recollection) of righteous lineages and continuity of dharma; it is presented as merit-bearing knowledge that anchors tradition and exemplary ancestry.