Adhyaya 234
Prātyahika-Rāja-Karma (Daily Duties of a King)
ជំពូកនេះពណ៌នារបៀបរស់នៅប្រចាំថ្ងៃដ៏គំរូសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រ ដោយបង្ហាញរាជធម៌ជាការរួមបញ្ចូលវិន័យនៃភាពបរិសុទ្ធផ្ទាល់ខ្លួន ពិធីសាសនា ការគ្រប់គ្រង និងការប្រុងប្រយ័ត្នយុទ្ធសាស្ត្រ។ ព្រះអង្គត្រាស់ឡើងមុនអរុណ ពិនិត្យមនុស្សលាក់ឬក្លែងខ្លួនក្នុងសម្លេងពិធី ហើយពិនិត្យចំណូលចំណាយ ដាក់ការទទួលខុសត្រូវហិរញ្ញវត្ថុនៅដើមការគ្រប់គ្រង។ បន្ទាប់ពីសម្អាតរាងកាយ និងងូតទឹក ព្រះអង្គធ្វើសន្ធ្យា ជបៈ បូជាវាសុទេវៈ បូជាភ្លើង និងទឹកបូជាបុព្វបុរស ហើយបរិច្ចាគដល់ព្រាហ្មណ៍ ដើម្បីបង្កើតសិទ្ធិអំណាចដោយពិធី និងទាន។ បន្ទាប់មកថែសុខភាពតាមវេជ្ជបណ្ឌិត ទទួលពរពីគ្រូ ហើយចូលសភា ជួបព្រាហ្មណ៍ មន្ត្រី និងតំណាង ដោះស្រាយក្តីតាមប្រពៃណី និងយោបល់។ មានការលើកទឹកចិត្តឲ្យការពារសម្ងាត់ (mantra-rakṣā) មិននៅឯកោពេក ឬបង្ហាញខ្លួនសាធារណៈពេក និងអានសញ្ញាស្រាលៗ (ākāra/īṅgita) ដែលអាចលេចយុទ្ធសាស្ត្រ។ ថ្ងៃនោះរួមមានពិនិត្យកងទ័ព និងហ្វឹកហាត់យានយុទ្ធ-អាវុធ ការពារស្បៀងអាហារ សន្ធ្យាល្ងាច ការពិភាក្សា បញ្ជូនចារកម្ម និងការធ្វើដំណើរយ៉ាងប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងវាំងខាងក្នុង បង្ហាញថារាជ្យគឺការប្រុងប្រយ័ត្នជាប់លាប់ក្រោមធម៌។
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे उपायषड्गुणादिर्नाम त्रयस्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ चतुस्त्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः प्रात्यहिकराजकर्म पुष्कर उवाच अजस्रं कर्म वक्ष्यामि दिनं प्रति यदाचरेत् द्विमुहूर्तावशेषायां रात्रौ निद्रान्त्यजेन्नृपः
ដូច្នេះ ក្នុង «អគ្និ មហាបុរាណ» បានបញ្ចប់ជំពូកទី ២៣៣ ដែលមាននាមថា «ឧបាយ និងគុណប្រាំមួយ (Ṣaḍguṇa) ជាដើម»។ ឥឡូវចាប់ផ្តើមជំពូកទី ២៣៤ មាននាមថា «កិច្ចការប្រចាំថ្ងៃរបស់ព្រះមហាក្សត្រ»។ ពុស្ករ បានមានព្រះវាចា៖ «ខ្ញុំនឹងពណ៌នាពិធីវិន័យជាប្រចាំ—អ្វីដែលព្រះមហាក្សត្រគួរអនុវត្តរៀងរាល់ថ្ងៃ។ នៅពេលយប់នៅសល់ពីរ មុហូរត (muhūrta) ព្រះមហាក្សត្រគួរលះបង់ការគេង គឺត្រូវក្រោកពីដំណេក»។
Verse 2
वाद्यवन्दिस्वनैर् गीतैः पश्येद् गूढांस्ततो नरान् विज्ञायते न ये लोकास्तदीया इति केनचित्
ដោយសំឡេងឧបករណ៍តន្ត្រី សូរសរសើររបស់កវីបណ្ឌិត និងបទចម្រៀង គួរតែសង្កេតឲ្យដឹងបុរសដែលលាក់ខ្លួន; ព្រោះមនុស្សដែលពួកគេស្ថិតក្នុងក្រុម/ដែននោះ មិនមាននរណាម្នាក់ស្គាល់ថា «ពួកគេជារបស់នោះ» ទេ។
Verse 3
आयव्ययस्य श्रवणं ततः कार्यं यथाविधि वेगोत्सर्गं ततः कृत्वा राजा स्नानगृहं व्रजेत्
បន្ទាប់មក ព្រះរាជាគួរតែស្តាប់របាយការណ៍ចំណូល និងចំណាយតាមវិធីសាស្ត្រដែលត្រឹមត្រូវ; ហើយបន្ទាប់ពីបំពេញការបញ្ចេញអាការៈរាងកាយតាមចាំបាច់រួច ព្រះរាជាគួរទៅកាន់បន្ទប់ងូតទឹក។
Verse 4
स्नानं कुर्यान्नृपः पश्चाद्दन्तधावनपूर्वकं कृत्वा सन्ध्यान्ततो जप्यं वासुदेवं प्रपूजयेत्
បន្ទាប់មក ព្រះរាជាគួរងូតទឹក; ដោយធ្វើការសម្អាតធ្មេញជាមុន រួចអនុវត្តពិធីសន្ធ្យា បន្តទន្ទេញជបៈតាមកំណត់ ហើយបូជាព្រះវាសុទេវ ដោយក្តីគោរពសមគួរ។
Verse 5
वह्नौ पवित्रान् जुहुयात् तर्पयेदुदकैः पितॄन् बहुक्षयव्ययायामिति ख , छ , ट च आसीनः कर्मविच्छेदमित्यादिः, राजा समाश्रयेदित्यन्तः पाठः ज पुस्तके नास्ति दद्यात्सकाञ्चीं धेनुं द्विजाशीर्वादसंयुतः
គាត់គួរបូជាវត្ថុបរិសុទ្ធជាអាហុតិចូលក្នុងភ្លើងបរិសុទ្ធ ហើយបំពេញតរព្យៈដល់បិត្ឫដោយទឹកជាលីបេស្យន។ (ក្នុងបរិបទខ្លះ មានការបន្ថែមអត្ថបទខុសគ្នា ដូចជា «នៅពេលខាតបង់ និងចំណាយច្រើន…» និងឃ្លាដូច «អង្គុយ… ‘ការរំខានពិធី’…» ហើយក្នុងសៀវភៅដៃមួយ មិនមានចុងបញ្ចប់ «ព្រះរាជាគួរពឹងផ្អែក…» ទេ។) បន្ទាប់មក គួរផ្តល់ទានគោមួយ ពាក់ខ្សែក្រវាត់ចង្កេះ ដោយមានពរ និងពាក្យជូនពរពីព្រះព្រាហ្មណ៍។
Verse 6
अनुलिप्तो ऽलङ्कृतश् च मुखं पश्येच्च दर्पणे ससुवर्णे धृते राजा शृणुयाद्दिवसादिकं
ដោយលាបប្រេងក្រអូប និងតុបតែងខ្លួនរួច ព្រះរាជាគួរមើលមុខរបស់ព្រះអង្គក្នុងកញ្ចក់; ហើយដោយកាន់ ឬពាក់មាស ព្រះរាជាគួរស្តាប់ព័ត៌មានមង្គលប្រចាំថ្ងៃ និងសេចក្តីបញ្ជាក់តាមប្រតិទិន។
Verse 7
औषधं भिषजोक्तं च मङ्गलालम्भनञ्चरेत् पश्चेद् गुरुं तेन दत्ताशीर्वदो ऽथ व्रजेत्सभां
គាត់គួរទទួលថ្នាំតាមវេជ្ជបណ្ឌិតបានកំណត់ ហើយអនុវត្តពិធីមង្គលដំបូង; បន្ទាប់មកចូលទៅជិតគ្រូ និងទទួលពរ រួចទៅកាន់សភា។
Verse 8
तत्रस्थो ब्राह्मणान् पश्येदमात्यान्मन्त्रिणस् तथा प्रकृतीश् च महाभाग प्रतीहारनिवेदिताः
នៅទីនោះ ឱ មហាបុណ្យ គាត់ឈរមើលព្រះព្រាហ្មណ៍ រដ្ឋមន្ត្រី និងទីប្រឹក្សា ហើយក៏មើលអ្នកតំណាងសំខាន់ៗនៃនគរ តាមដែលអ្នកប្រកាសទ្វារបានជូនដំណឹង។
Verse 9
श्रुत्वेतिहासं कार्याणि कार्याणां कार्यनिर्णयम् व्यवहारन्ततः पश्येन्मन्त्रं कुर्यात्तु मन्त्रिभिः
បានស្តាប់ប្រវត្តិទំនៀមទម្លាប់ (ឥតិហាស) រួច គាត់គួរកំណត់សេចក្តីសម្រេចត្រឹមត្រូវក្នុងកិច្ចការទាំងឡាយ; គាត់គួរពិនិត្យរឿងក្តីរហូតដល់លទ្ធផលជាក់ស្តែង ហើយបន្ទាប់មកប្រជុំប្រឹក្សាជាមួយរដ្ឋមន្ត្រី។
Verse 10
नैकेन सहितः कुर्यान्न कुर्याद्बहुभिः सह न च मूर्खैर् नचानाप्तैर् गुप्तं न प्रकटं चरेत्
មិនគួរធ្វើការជាមួយមនុស្សតែម្នាក់ឯងទេ ហើយក៏មិនគួរធ្វើជាមួយមនុស្សជាច្រើនពេកដែរ; មិនគួរស្និទ្ធស្នាលនឹងមនុស្សល្ងង់ ឬអ្នកមិនគួរជឿទុកចិត្ត។ គួរប្រព្រឹត្តខ្លួនដោយមិនបង្ហាញអាថ៌កំបាំង និងមិនរស់នៅបែបបង្ហាញខ្លួនជាសាធារណៈពេក។
Verse 11
मन्त्रं स्वधिष्ठितं कुर्याद्येन राष्ट्रं न बाधते आकारग्रहणे राज्ञो मन्त्ररक्षा परा मता
គួរកាន់កាប់ព្រះរាជមន្ត្រី (ការពិគ្រោះសម្ងាត់) ឲ្យមាំមួនក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ខ្លួន ដើម្បីមិនឲ្យនគររងគ្រោះ។ ក្នុងការសង្កេតសញ្ញាខាងក្រៅរបស់ព្រះមហាក្សត្រ និងការពារមន្ត្រី នោះត្រូវបានចាត់ទុកថាសំខាន់បំផុត។
Verse 12
आकारैर् इङ्गितैः प्रज्ञा मन्त्रं गृह्णन्ति पण्डिताः सांवत्सराणां वैद्यानां मन्त्रिणां वचने रतः
ដោយរូបរាងខាងក្រៅ និងកាយវិការលាក់លៀម អ្នកប្រាជ្ញយល់ដឹងនូវពាក្យណែនាំដែលមានបំណង; បុរសមានវិជ្ជាគួរតែប្រុងស្តាប់ពាក្យរបស់វេជ្ជបណ្ឌិតមានបទពិសោធន៍ និងមន្ត្រីប្រឹក្សា។
Verse 13
राजा विभूतिमाप्नोति धारयन्ति नृपं हि ते मन्त्रं कृत्वाथ व्यायामञ्चक्रे याने च शस्त्रके
ព្រះរាជាទទួលបានសម្បត្តិ និងអធិរាជ្យដ៏រុងរឿង; ព្រោះពួកគេជាអ្នកគាំទ្រព្រះនរេន្ទ្រ។ ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីធ្វើការប្រឹក្សាយុទ្ធសាស្ត្រ គួរធ្វើលំហាត់កាយ—ទាំងការបណ្តុះបណ្តាលលើរថយាន និងការប្រើអាវុធ។
Verse 14
निःसत्त्वादौ नृपः स्नातः पश्येद्विष्णुं सुपूजितं हुतञ्च पावकं पश्येद्विप्रान् पश्येत्सुपूजितान्
នៅដើមពិធីនិḥសត្ត្វ ព្រះរាជាបន្ទាប់ពីងូតទឹក គួរមើលឃើញព្រះវិṣṇុដែលបានបូជាដោយគោរព; គួរមើលឃើញភ្លើងបាវក (Pāvaka) ដែលបានដាក់អាហូត្រ និងគួរមើលឃើញព្រះព្រាហ្មណ៍ដែលបានគោរពយ៉ាងសមគួរ។
Verse 15
गुप्तं चाप्रकटं चरेदिति ग , ज , ट च आकार ग्रहणे राज्ञो मन्त्ररक्षा परा मता इत्य् अस्य स्थाने आकारेङ्गिततत्त्वज्ञः कार्याकार्यविचक्षण इति ट पुस्तकपाठः राजाधिभूतिमाप्नोतीति ज भूषितो भोजनङ्कुर्याद् दानाद्यैः सुपरीक्षितं भुक्त्वा गृहीतताम्बूलो वामपार्श्वेन संस्थितः
គួរធ្វើដំណើរយ៉ាងសម្ងាត់ និងមិនបង្ហាញខ្លួន។ ក្នុងការយល់ដឹងពីអាការៈខាងក្រៅរបស់ព្រះរាជា ការការពារការប្រឹក្សាសម្ងាត់ត្រូវបានចាត់ទុកថាសំខាន់បំផុត។ (ក្នុងសៀវភៅខ្លះ មានអត្ថបទថា៖ «អ្នកដែលដឹងសច្ចៈនៃអាការៈ និងកាយវិការ ហើយចេះវិនិច្ឆ័យអំពីអ្វីគួរធ្វើ និងមិនគួរធ្វើ»; ហើយមានអត្ថបទបន្ថែមថា៖ «គាត់ទទួលបានឋានៈលើសព្រះរាជា»។) តុបតែងឲ្យសមគួរ គួរទទួលអាហារដែលបានពិនិត្យយ៉ាងម៉ត់ចត់ដោយទានជាដើម; បន្ទាប់ពីបរិភោគ និងទទួលតាំបូល (ស្លឹកប៊ីទែល) គួរឈរនៅខាងឆ្វេងព្រះរាជា។
Verse 16
शास्त्राणि चिन्तयेद् दृष्ट्वा योधान् कोष्ठायुधं गृहं अन्वास्य पश्चिमां सन्ध्यां कार्याणि च विचिन्त्य तु
បន្ទាប់ពីពិនិត្យមើលយោធា ឃ្លាំងអាវុធ/ឃ្លាំងសព្វាវុធ និងគេហដ្ឋាន (ស្ថាបនាការ) គួរពិចារណាអំពីសាស្ត្រ; ហើយបន្ទាប់ពីអនុវត្តសន្ធ្យាពេលល្ងាច (paścimā sandhyā) គួរពិចារណាផងដែរអំពីកិច្ចការដែលត្រូវធ្វើ។
Verse 17
चरान् सम्प्रेष्य भुक्तान्नमन्तःपुरचरो भवेत् वाद्यगीतैर् अक्षितो ऽन्यैर् एवन्नित्यञ्चरेन्नृपः
ក្រោយពីផ្ញើអ្នកស៊ើបការណ៍ ហើយបរិភោគអាហាររួច ព្រះមហាក្សត្រគួរដើរប្រព្រឹត្តនៅក្នុងអន្តៈបុរៈ; ដោយមានតន្ត្រីឧបករណ៍ និងបទចម្រៀង ព្រមទាំងអ្នកបម្រើ និងវិធានការពារ ដើម្បីឲ្យព្រះអង្គប្រព្រឹត្តកិច្ចប្រចាំថ្ងៃដូច្នេះ។
Frequently Asked Questions
Mantra-rakṣā—protecting counsel and strategic intent—supported by disciplined conduct (avoiding extremes of solitude or publicity) and awareness that subtle gestures (ākāra/īṅgita) can reveal policy.
It sequences fiscal review and administrative duties alongside sandhyā, japa, Vāsudeva worship, homa, pitṛ-tarpaṇa, and dāna, presenting political authority as legitimate only when anchored in daily spiritual discipline and ethical responsibility.