Adhyaya 232

Verse 1

एये महापुराणे शकुनानि नाम एकत्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः वामं दक्षिणेत्यादिः, सम्मुखमारुतादित्यन्तः पाठः झ पुस्तके नास्ति अथ द्वात्रिंशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः यात्रामण्डलचिन्तादिः पुष्कर उवाच सर्वयात्रां प्रवक्ष्यामि राजधर्मसमाश्रयात् अस्तङ्गते नीचगते विकले रिपुराशिगे

ក្នុងមហាពុរាណនេះ មានជំពូកទី២៣១ មានចំណងជើង «សកុន (និមិត្ត)» ចាប់ផ្តើមដោយពាក្យ «ខាងឆ្វេង ខាងស្តាំ…»; បទពី «ខ្យល់បក់មុខ…» ដល់ «ព្រះអាទិត្យ…» មិនមានក្នុងសៀវភៅចម្លង Jha ទេ។ បន្ទាប់មក ជំពូកទី២៣២ ចាប់ផ្តើមដោយ «ការពិចារណាមណ្ឌលដំណើរ (យាត្រាមណ្ឌល)…»។ ពុស្ករៈបាននិយាយថា៖ «ដោយអាស្រ័យលើរាជធម៌ ខ្ញុំនឹងពន្យល់ច្បាប់ទាំងអស់សម្រាប់ការធ្វើដំណើរ/យុទ្ធនាការ។ (ដំណើរគួរជៀសវាង ឬចាត់ថាមិនល្អ) ពេលភពពាក់ព័ន្ធលិចហើយ ឬស្ថិតក្នុងសភាពទាប (នីច) ឬខូចខាត/មិនពេញលេញ ឬស្ថិតក្នុងរាសីសត្រូវ»។

Verse 2

प्रतिलोमे च विध्वस्ते शुक्रे यात्रां विसर्जयेत् प्रतिलोमे बुधे यात्रां दिक्पतौ च तथा च ग्रहे

បើភពសុក្រ (Venus) ដំណើរបញ្ច្រាស (ប្រតិលោម) ហើយត្រូវគ្រោះ/ខូចខាត នោះគួរលះបង់ដំណើរ។ ដូចគ្នានេះដែរ គួរលះបង់ដំណើរ ពេលភពពុធ (Mercury) ដំណើរបញ្ច្រាស ហើយក៏ដូចពេលទេវតាអធិបតីទិស (dikpati) និងភពពាក់ព័ន្ធស្ថិតក្នុងសភាពអវិជ្ជមាន។

Verse 3

वैधृतौ च व्यतीपाते नागे च शकुनौ तथा चतुष्पादे च किन्तुघ्ने तथा यात्रां विवर्जयेत्

គួរជៀសវាងការធ្វើដំណើរ នៅពេលយោគអមង្គល វೈធ្រឹតិ (Vaidhṛti) និង វ្យតីបាត (Vyatīpāta) ព្រមទាំងនៅពេល Nāga និង Śakuni ហើយក៏នៅពេល Catuṣpāda និង Kintughna ដែរ; ក្នុងកាលទាំងនោះ គួរបោះបង់ការធ្វើដំណើរ។

Verse 4

विपत्तारे नैधने च प्रत्यरौ चाथ जन्मनि गण्डे विवर्जयेद्यात्रां रिक्तायाञ्च तिथावपि

គួរជៀសវាងការធ្វើដំណើរ នៅពេលមាន Vipattārā, Naidhana ឬ Pratyarī ហើយក៏នៅពេល Janma (តារាកំណើត) នៅពេល Gaṇḍa (ចំណុចប្រទាក់គ្រោះថ្នាក់) និងដូចគ្នានៅថ្ងៃ Riktā tithi (ទិថីទទេ) ផងដែរ។

Verse 5

उदीची च तथा प्राची तयोरैक्यं प्रकीर्तितं पश्चिमा दक्षिणा या दिक् तयोरैक्यं तथैव च

ទិសខាងជើង និងទិសខាងកើត ត្រូវបានប្រកាសថា ជាគូសម្ព័ន្ធ (រួមជាឯកភាព) ហើយដូចគ្នានេះ ទិសខាងលិច និងទិសខាងត្បូង ក៏ត្រូវបានប្រកាសថា ជាគូសម្ព័ន្ធដែរ។

Verse 6

वाय्वग्निदिक्समुद्भूतं परिघन्न तु लङ्घयेत् आदित्यचन्द्रशौरास्तु दिवसाश् च न शोभनाः

គួរជំហានលើ (មិនឆ្លងកាត់) ឧបសគ្គប្រភេទ parigha ដែលកើតឡើងដោយខ្យល់ ដោយភ្លើង ឬដោយទិសណាមួយ។ ថ្ងៃដែលមានទោសពីព្រះអាទិត្យ ព្រះច័ន្ទ ឬឥទ្ធិពលភព (śaura) ក៏មិនមង្គលដែរ។

Verse 7

कृत्तिकाद्यानि पूर्वेण मघाद्यानि च याम्यतः मैत्राद्यान्यपरे चाथ वासवाद्यानि वाप्युदक्

នក្ខត្រចន្ទ្រដែលចាប់ផ្តើមពី Kṛttikā ត្រូវដាក់ទៅខាងកើត; ដែលចាប់ផ្តើមពី Maghā ទៅខាងត្បូង; ដែលចាប់ផ្តើមពី Maitrā (គឺ Anurādhā) ទៅខាងលិច; និងដែលចាប់ផ្តើមពី Vāsavā (គឺ Śravaṇā ដែលមាន Vasus ជាអធិបតី) ទៅខាងជើង។

Verse 8

सर्वद्वाराणि शस्तानि छायामानं वदामि ते आदित्ये विंशतिर्ज्ञेयाश् चन्द्रे षोडश कीर्तिताः

ទ្វារទិសទាំងអស់ត្រូវបានចាត់ថាជាមង្គល។ ខ្ញុំនឹងពន្យល់ដល់អ្នកអំពីវិជ្ជាវាស់តាមស្រមោល (gnomonics)៖ សម្រាប់ព្រះអាទិត្យ ត្រូវយល់ថាមាន ២០ (ឯកតា/ចំណែក) ហើយសម្រាប់ព្រះចន្ទ ត្រូវបានប្រកាសថាមាន ១៦។

Verse 9

भौमे पञ्चदशैवोक्ताश् चतुर्दश तथा बुधे विवर्जयेत् इति ख , ग , घ , ञ च दिक् पूर्वा या तथोदीचीति ज त्रयोदश तथा जीये शुक्रे द्वादश कीर्तिताः

នៅថ្ងៃអង្គារ គេបាននិយាយថាមាន ១៥; នៅថ្ងៃពុធ ១៤—ដោយលះចោលក្រុមដែលសម្គាល់ដោយ kha, ga, gha និង ña។ ទិសត្រូវបាននិយាយថាជាទិសកើត និងដូចគ្នាទិសជើង ហើយ (ក្រុម) ja។ នៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ១៣ ត្រូវបាននិយាយ; និងនៅថ្ងៃសុក្រ ១២ ត្រូវបានប្រកាស។

Verse 10

एकादश तथा सौरे सर्वकर्मसु कीर्तिताः जन्मलग्ने शक्रचापे सम्मुखे न व्रजेन्नरः

ថ្ងៃទី១១ (ឯកាទសី) និងថ្ងៃសោរៈ (ថ្ងៃព្រះអាទិត្យ) ត្រូវបានប្រកាសថាសំខាន់សម្រាប់កិច្ចការទាំងអស់។ ប្រសិនបើនៅពេលលគ្នកំណើត ធ្នូររបស់ឥន្ទ្រ (ឥន្ទ្រធនូ/ឥន្ទ្រសាយ) លេចឡើងនៅមុខមនុស្ស នោះបុរសមិនគួរចេញដំណើរទេ។

Verse 11

शकुनादौ शुभे यायाज्जयाय हरिमास्मरन् वक्ष्ये मण्डलचिन्तान्ते कर्तव्यं राजरक्षणं

នៅពេលឃើញសញ្ញាសត្វសកុនជាដើមដែលជាមង្គល គាត់គួរចេញដំណើរដើម្បីជ័យជម្នះ ដោយរំលឹកដល់ហរិ (វិស្ណុ)។ បន្ទាប់មក ខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពីការការពាររបស់ព្រះរាជា ដែលត្រូវអនុវត្តបន្ទាប់ពីការពិចារណាមណ្ឌលនយោបាយ (រង្វង់រដ្ឋ)។

Verse 12

स्वाम्यमात्यं तथा दुर्गं कोषो दण्डस्तथैव च मित्रञ्जनपदश् चैव राज्यं सप्ताङ्गमुच्यते

រដ្ឋ (រាជ្យ) ត្រូវបាននិយាយថាមានអង្គ៧៖ ព្រះមហាក្សត្រ (ស្វាមិន), មន្ត្រី (អាមាត្យ), បន្ទាយ (ទុರ್ಗ), ឃ្លាំងទ្រព្យ (កោស), អំណាចបង្ខំ/អំណាចទណ្ឌកម្ម (ដណ្ឌ), មិត្តសម្ព័ន្ធ (មិត្រ), និងដែនដីជាមួយប្រជាជន (ជនបទ)។

Verse 13

सप्ताङ्गस्य तु राज्यस्य विघ्नकर्तॄन् विनाशयेत् मण्डलेषु च सर्वेषु वृद्धिः कार्या महीक्षिता

ដើម្បីរក្សារាជ្យមានអង្គ៧ ព្រះមហាក្សត្រគួរបំផ្លាញអ្នកបង្កឧបសគ្គ ហើយក្នុងមណ្ឌលទាំងអស់ ត្រូវធ្វើឲ្យមានសេចក្តីចម្រើន និងសម្បូរបែប។

Verse 14

आत्ममण्डलमेवात्र प्रथमं मण्डलं भवेत् सामन्तास्तस्य विज्ञेया रिपवो मण्डलस्य तु

នៅទីនេះ មណ្ឌលទីមួយគឺមណ្ឌលរបស់ខ្លួនឯងតែប៉ុណ្ណោះ; សាមន្តា (អធិរាជជិតខាង/អភិបាលជាប់ព្រំ) នៃវានោះ ត្រូវយល់ថាជាសត្រូវក្នុងប្រព័ន្ធមណ្ឌល។

Verse 15

उपेतस्तु सुहृज् ज्ञेयः शत्रुमित्रमतः परं मित्रमित्रं ततो ज्ञेयं मित्रमित्ररिपुस्ततः

អ្នកដែលបានមកចូលរួមខាងយើង ត្រូវដឹងថាជាមិត្តសុហ្រឹទ (អ្នកប្រាថ្នាល្អ/សម្ព័ន្ធមិត្ត)។ លើសពីនោះ មាន «មិត្តរបស់សត្រូវ»; បន្ទាប់មក «មិត្តរបស់មិត្ត»; ហើយបន្ទាប់ទៀត «សត្រូវរបស់មិត្តរបស់មិត្ត»។

Verse 16

एतत्पुरस्तात् कथितं पश्चादपि निबोध मे पार्ष्णिग्राहस्ततः पश्चात्ततस्त्वाक्रन्द उच्यते

នេះបានពន្យល់ពីមុនហើយ; ឥឡូវសូមស្តាប់ពីខ្ញុំអំពីអ្វីដែលបន្តទៅទៀត។ បន្ទាប់មកមានយុទ្ធវិធីហៅថា «បារិស្និគ្រាហ» (ការចាប់កែងជើង); ហើយបន្ទាប់ពីនោះ មានចលនាយុទ្ធសាស្ត្រហៅថា «អាក្រន្ទ»។

Verse 17

आसारस्तु ततो ऽन्यः स्यादाक्रन्दासार उच्यते जिगीषोः शत्रुयुक्तस्य विमुक्तस्य तथा द्विज

ការរៀបចំកងទ័ពមួយប្រភេទផ្សេងទៀត ដែលខុសពីមុន គេហៅថា «អាក្រន្ទ-អាសារ»។ វាត្រូវប្រើដោយអ្នកប្រាថ្នាជ័យជម្នះ នៅពេលគាត់កំពុងប្រយុទ្ធជាប់សត្រូវ ឬនៅពេលបានរួចផុតពីការរុំព័ទ្ធ/សម្ពាធ ឱ ទ្វិជ (អ្នកកើតពីរដង)។

Verse 18

नात्रापि निश् चयः शक्यो वक्तुं मनुजपुङ्गव निग्रहानुग्रहे शक्तो मध्यस्थः परिकीर्तितः

សូម្បីតែនៅទីនេះផងដែរ ឱ បុរសប្រសើរ មិនអាចកំណត់ច្បាប់ថេរដើម្បីនិយាយបានទេ; អ្នកដែលអាចទាំងទប់ស្កាត់ (ទណ្ឌកម្ម) និងអនុគ្រោះ (រង្វាន់) ត្រូវបានប្រកាសថា «មធ្យស្ថ» គឺជាអ្នកវិនិច្ឆ័យអព្យាក្រឹត។

Verse 19

निग्रहानुग्रहे शक्तः सर्वेषामपि यो भवेत् उदासीनः स कथितो बलवान् पृथिवीपतिः

ព្រះមហាក្សត្រនៃផែនដីនោះ ត្រូវបានហៅថាមានអំណាចពិតប្រាកដ ដែលអាចចំពោះមនុស្សទាំងអស់ ទាំងទប់ស្កាត់ (ទណ្ឌកម្ម) និងអនុគ្រោះ (រង្វាន់) ហើយនៅតែអព្យាក្រឹត មិនលំអៀងដោយអារម្មណ៍ផ្ទាល់ខ្លួន។

Verse 20

मण्डलेषु च सर्वेषु सुरेश्वरसमा हि ते इत्य् अर्धश्लोक आसारस्त्वित्यस्य पूर्वं ट पुस्तके वर्तते, परन्त्वसंलग्नः न कस्यचिद्रिपुर्मित्रङ्कारणाच्छत्रुमित्रके मण्डलं तव सम्प्रोक्तमेतद् द्वादशराजकं

«នៅក្នុងមណ្ឌលទាំងអស់ អ្នកពិតជាស្មើនឹងព្រះអម្ចាស់នៃទេវតា»—ពាក់កណ្តាលស្លោកនេះមាននៅមុនក្នុងសៀវភៅអក្សរ Ṭa ប៉ុន្តែមិនភ្ជាប់នឹងបរិបទបច្ចុប្បន្នទេ។ ព្រោះគ្មាននរណាម្នាក់ជាសត្រូវ ឬមិត្ត ដោយគ្មានហេតុ។ ដូច្នេះ ឱ អ្នកដែលមានទាំងសត្រូវ និងមិត្ត មណ្ឌលនយោបាយដែលមានស្តេចដប់ពីរនាក់ ត្រូវបានពន្យល់ដល់អ្នកហើយ។

Verse 21

त्रिविधा रिपवो ज्ञेयाः कुल्यानन्तरकृत्रिमाः पूर्वपूर्वो गुरुस्तेषां दुश्चिकित्स्यतमो मतः

សត្រូវត្រូវដឹងថាមានបីប្រភេទ៖ សត្រូវកើតពីវង្សកុល (សាច់ញាតិ), សត្រូវជិតខាង/ជាប់ព្រំដែន (អ្នកនៅជិត), និងសត្រូវដែលបង្កើតឡើងដោយចេតនា (ក្លែងក្លាយ/បង្កចលនា)។ ក្នុងចំណោមនេះ ប្រភេទដែលបាននិយាយមុន ធ្ងន់ធ្ងរជាងប្រភេទបន្ទាប់ ហើយត្រូវបានចាត់ថាជាអ្វីដែលព្យាបាលបានលំបាកបំផុត។

Verse 22

अनन्तरो ऽपि यः शत्रुः सो ऽपि मे कृत्रिमो मतः पार्ष्णिग्राहो भवेच्छत्रोर्मित्राणि रिपवस् तथा

សូម្បីតែសត្រូវដែលនៅជិតជាប់ក៏ដោយ តាមទស្សនៈរបស់ខ្ញុំ វាក៏ជាសត្រូវដែលកើតឡើងដោយកាលៈទេសៈ (ក្លែងក្លាយ) ដែរ។ «អ្នកចាប់កែងជើង» (អ្នកវាយពីក្រោយ) ក្លាយជាមិត្តរបស់សត្រូវ; ដូចគ្នានេះ មិត្តរបស់សត្រូវ ក៏ត្រូវចាត់ទុកជាសត្រូវរបស់ខ្លួនផងដែរ។

Verse 23

पार्ष्णिग्राहमुपायैश् च शमयेच्च तथा स्वकं मित्रेण शत्रोरुच्छेदं प्रशंसन्ति पुरातनाः

ដោយប្រើវិធានការសមស្រប គេគួរបន្ធូរបន្ថយ «អ្នកចាប់កែងជើង» (សត្រូវវាយពីក្រោយ) ហើយដោយសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួន គេគួរធ្វើឲ្យសត្រូវត្រូវបានបំបាត់ទាំងស្រុង—ដូចដែលបុរាណាចារ្យសរសើរ។

Verse 24

मित्रञ्च शत्रुतामेति सामन्तत्वादनन्तरं शत्रुं जिगोषुरुच्छिन्द्यात् स्वयं शक्नोति चेद्यदि

មិត្តម្នាក់ ពេលក្លាយជាអំណាចជិតខាង នឹងប្រែជាសត្រូវឆាប់ៗ។ ដូច្នេះ អ្នកចង់បង្ក្រាបសត្រូវ គួរតែផ្តាច់បំបាត់គេដោយខ្លួនឯង—បើអាចធ្វើបាន។

Verse 25

प्रतापवृद्धौ तेनापि नामित्राज्जायते भयं यथास्य नोद्विजेल्लोको विश्वासश् च यथा भवेत्

ទោះបីបង្កើនព្រះបារមី និងអំណាចក្សត្ររបស់ខ្លួនក៏ដោយ គេគួរប្រព្រឹត្តឲ្យមិនកើតការភ័យខ្លាចពីខ្លួនចំពោះអ្នកមិនមែនសត្រូវ ដើម្បីឲ្យប្រជាជនមិនរងការរអាក់រអួល និងឲ្យកើតមានទំនុកចិត្ត។

Verse 26

जिगीषुर्धर्मविजयी तथा लोकं वशन्नयेत्

អ្នកប្រាថ្នាជ័យជំនះ ដែលឈ្នះដោយធម៌ គួរនាំប្រជាជនឲ្យស្ថិតក្រោមការគោរពស្តាប់បង្គាប់ ដោយវិធីនោះដដែល។