Adhyaya 228
Raja-dharmaAdhyaya 22832 Verses

Adhyaya 228

Chapter 228 — स्वप्नाध्यायः (Svapnādhāyaḥ / Chapter on Dreams)

ពុស្ករ បង្រៀនវិជ្ជាសុបិន (svapna-śāstra) ក្នុងស៊ុមរាជធម៌/នីតិសាស្ត្រ ដោយចាត់សុបិនជាមង្គល អមង្គល និងបំបាត់ទុក្ខ ហើយយករូបភាពរាងកាយ និងសង្គមជាសញ្ញាព្យាករណ៍។ គាត់រាយសញ្ញាអាក្រក់ ដូចជា ធូលី/ផេះលើក្បាល កោរសក់ អាក្រាត សម្លៀកបំពាក់កខ្វក់ លាបភក់ ធ្លាក់ពីកម្ពស់ និងអពមង្គលដូចជា សូរ្យគ្រាស/ចន្ទគ្រាស ទង់ឥន្ទ្រៈដួល ចូលស្បូនវិញ ឡើងលើចង្ក្រានសព ជំងឺ បរាជ័យ ផ្ទះរលំ និងអំពើល្មើស។ សម្រាប់វា មានវិធានស្ដារភាពបរិសុទ្ធ និងរបៀបរៀបរយ៖ ងូតទឹក គោរពព្រាហ្មណ៍ និងគ្រូ បូជាហោមល្ង បូជាហរិ–ព្រហ្មា–សិវៈ–សូរ្យ–គណៈ អានស្តូត្រ និងជប Puruṣa-sūkta។ ក៏មានទ្រឹស្តីពេលវេលាផលសុបិន៖ វេលាយាមដំបូងប្រហែល១ឆ្នាំ បន្ទាប់មក៦ខែ ៣ខែ កន្លះខែ ហើយជិតព្រឹកដល់១០ថ្ងៃ។ សុបិនមង្គលខ្លះ (ផឹក/ជ្រមុជទឹកមានខ្លាញ់ កម្រងផ្កាក្រហម ការលាបប្រេង) ល្អពិសេសពេលមិននិយាយប្រាប់។ គេណែនាំកុំដេកបន្តក្រោយសុបិនល្អ ហើយរាយសញ្ញាសម្បត្តិ៖ ឃើញស្តេច ដំរី សេះ មាសនៅចុងសុបិន សម្លៀកបំពាក់ស ស្រះទឹកថ្លា ដើមឈើផ្លែច្រើន មេឃស្អាត។ ដូច្នេះ សញ្ញាព្យាករណ៍មិនមែនជាវាសនានិយមទេ ប៉ុន្តែជាការជំរុញឲ្យកែតម្រូវតាមធម៌។

Shlokas

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे यात्रा नाम सप्तविंशत्यधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथाष्टाविंशत्यधिकशततमो ऽध्यायः स्वप्नाध्यायः पुष्कर उवाच स्वप्नं शौभाशुभं वक्ष्ये दुःखप्रहरणन्तथा नाभिं विनान्यत्र गात्रे तृणवृक्षसमुद्भवः

ដូច្នេះ ក្នុងអគ្និមហាបុរាណ បញ្ចប់ជំពូកទី ២២៧ ដែលមានចំណងជើង «យាត្រា/ដំណើរ»។ ឥឡូវចាប់ផ្តើមជំពូកទី ២២៨ គឺ «ជំពូកសុបិន»។ ពុស្ករ បានមានពាក្យថា៖ «ខ្ញុំនឹងពន្យល់អំពីសុបិន—ទាំងមង្គល និងអពមង្គល—ព្រមទាំងសុបិនដែលបំបាត់ទុក្ខ។ (ក្បួនមួយគឺ៖) លើកលែងតែផ្ចិត បើនៅផ្នែកណាមួយផ្សេងទៀតនៃរាងកាយ មានការលូតលាស់/ពន្លកស្មៅ ឬដើមឈើ (ក្នុងសុបិន) នោះត្រូវយល់ថាជានិមិត្ត»។

Verse 2

चूर्णं मूर्ध्नि कांस्यानां मुण्डनं नग्नता तथा मलिनाम्बरधारित्वमभ्यङ्गः पङ्कदिग्धता

ម្សៅ ឬធូលី/ផេះ លាបលើក្បាល ការប្រើឬពាក់ភាជន៍សំរិទ្ធ កោរសក់ក្បាល ភាពអាក្រាត ការពាក់សម្លៀកបំពាក់កខ្វក់ ការលាបប្រេងលើរាងកាយ និងការលាបភក់លើខ្លួន—ទាំងនេះត្រូវបានរាប់ជាវិន័យ/សញ្ញាខាងក្រៅ។

Verse 3

उच्चात् प्रपतनञ्चैव विवाहो गीतमेव च तन्त्रीवाद्यविनोदश् च दोलारोहणमेव च

ក៏រួមមានផងដែរ៖ ការលោតធ្លាក់ចុះពីកម្ពស់ ការអបអរសាទរអាពាហ៍ពិពាហ៍ ការច្រៀង ការកម្សាន្តដោយតន្ត្រីឧបករណ៍ខ្សែ និងការឡើងលេងលើអង្រឹង។

Verse 4

अर्जनं पद्मलोहानां सर्पाणामथ मारणं शरद्यश्चेति ञ , ट च रक्तपुष्पद्रुमाणाञ्च चण्डालस्य तथैव च

«ក្រោមព្យញ្ជនៈ ña និង ṭa» ត្រូវបានបញ្ជាក់ថា៖ ការរកស៊ី/ប្រមូល “padma-loha” ការសម្លាប់ពស់ និង “śaradya” (រឿងពាក់ព័ន្ធរដូវស្លឹកឈើជ្រុះ)។ ដូចគ្នានេះ ក៏មានការលើកឡើងអំពីដើមឈើមានផ្កាក្រហម និងអំពី “caṇḍāla” ផងដែរ។

Verse 5

वराहाश्वखरोष्ट्राणां तथा चारोहणक्रिया भक्षणं पक्षिमांसानां तैलस्य कृशरस्य च

ដូចគ្នានេះផងដែរ មានការកំណត់/ហាមឃាត់អំពីសកម្មភាពជិះជ្រូក សេះ លា និងអូដ្ឋ និងអំពីការបរិភោគសាច់បក្សី ព្រមទាំងប្រេង និង “kṛśara” (អាហារស្រូវលាយសណ្តែក)។

Verse 6

मातुः प्रवेशो जठरे चितारोहणमेव च शक्रध्वजाभिपतनं पतनं शशिसूर्ययोः

ការចូលវិញទៅក្នុងផ្ទៃម្តាយ ការឡើងលើចិតាដុតសព ការធ្លាក់ចុះនៃទង់សក្ក្រ (ទង់ឥន្ទ្រ) និងការធ្លាក់ដូចសូរ្យគ្រាស/ចន្ទគ្រាសនៃព្រះចន្ទ និងព្រះអាទិត្យ—ទាំងនេះត្រូវបានរាប់ជាសញ្ញាអពមង្គល។

Verse 7

दिव्यान्तरीक्षभौमानामुत्पातानाञ्च दर्शनं देवद्विजातिभूपानां गुरूणाङ्कोप एव च

ការមើលឃើញនូវអុត្បាត (សញ្ញាព្រមាន) ប្រភេទសេឡេស្ទ្យល ក្នុងអាកាស និងលើផែនដី ហើយទាំងកំហឹងរបស់ទេវតា ព្រហ្មចារី (ទ្វិជៈ) ព្រះមហាក្សត្រ និងគ្រូបង្រៀន គួរយល់ថាជាសញ្ញាអមង្គលសំខាន់។

Verse 8

नर्तनं हसनञ्चैव विवाहो गीतमेव च तन्त्रीवाद्यविहीनानां वाद्यानामपि वादनं

ការរាំ និងការសើច ក៏ដូចជាពិធីអាពាហ៍ពិពាហ៍ និងបទចម្រៀង ហើយទាំងការលេងឧបករណ៍ភ្លេង ទោះបីគ្មានឧបករណ៍ខ្សែ (តន្ត្រី) ជាគូររួមក៏ដោយ—ទាំងនេះត្រូវរាប់ជាការប្រគំតន្ត្រី។

Verse 9

स्रोतोवहाधोगमनं स्नानं गोमयवारिणा पङ्कोदकेन च तथा मशीतोयेन वाप्यथ

ការសម្អាតកាយ (បរិសុទ្ធិ) ក៏អាចធ្វើបានដោយការធ្វើដំណើរតាមទឹកហូរទៅទិសក្រោម និងដោយងូតទឹកដែលលាយជាមួយលាមកគោ ដូចគ្នានឹងទឹកល្មក់ ឬទឹកដែលលាយជាមួយផេះផងដែរ។

Verse 10

आलिङ्गनं कुमारीणां पुरुषाञ्च मैथुनं हानिश् चैव स्वगात्राणां विरेको वमनक्रिया

ការឱបក្រសោបក្មេងស្រីមិនទាន់រៀបការ ការរួមភេទជាមួយបុរស ហើយទាំងការធ្វើឲ្យខូចខាតដល់រាងកាយរបស់ខ្លួន—អំពើទាំងនេះត្រូវព្យាបាល/សម្អាតដោយការបញ្ចុះ (វិរេក) និងការធ្វើឲ្យក្អួត (វមន) តាមវិធីវេជ្ជសាស្ត្រ។

Verse 11

दक्षिणाशाप्रगमनं व्याधिनाभिभवस् तथा फलानामुपहानिश् च धातूनां भेदनं तथा

ការធ្វើដំណើរទៅទិសខាងត្បូង ការត្រូវជំងឺគ្រប់គ្រងឲ្យទន់ខ្សោយ ការបាត់បង់ផលដែលរំពឹងទុក ហើយទាំងការបែកបាក់/រំខាននៃធាតុរាងកាយ (ធាតុ dhātu) —ទាំងនេះត្រូវបាននិយាយថាកើតមាន។

Verse 12

गृहाणाञ्चैव पतनं गृहसम्मार्जनन्तथा क्रीडा पिशाचक्रव्यादवानरान्त्यनरैर् अपि

ក៏មានការរលំផ្ទះ ការបោសសម្អាតផ្ទះ និងការលេងកំប្លែងបង្កការរំខាន ដែលកើតឡើងសូម្បីដោយពិសាច (piśāca) សត្វស៊ីសាច់ អាដ (āda) ស្វា និងមនុស្សទាបឬមនុស្សអាក្រក់។

Verse 13

परादभिभवश् चैव तस्माच्च व्यसनोद्भवः काषायवस्त्रधारित्वं तद्वस्त्रैः क्रीडनं तथा

ហើយក៏មានការចាញ់បរាជ័យដោយដៃអ្នកដទៃផងដែរ; ពីនោះ កើតមានទុក្ខវេទនាដែលកើតពីអំពើអាក្រក់។ (សញ្ញាផ្សេងទៀតគឺ) ការពាក់សម្លៀកបំពាក់ពណ៌លឿងក្រហម (ochre) និងការលេងល្បែងជាមួយសម្លៀកបំពាក់បែបនោះផងដែរ។

Verse 14

तन्त्रीवाद्यविनोदश्चेत्यादिः, तैलस्य कृशरस्य चेत्यन्तः पाठः छ , झ पुस्तकद्वये नास्ति विवाहोत्सव एव चेति ज तासामेव च मैथुनमिति ज हानिश् चैवेत्यादिः क्रीडनं तथेत्यन्तः पाठः ज पुस्तके नास्ति स्नेहपानावगाहौ च रक्तमाल्यानुलेपनं इत्यधान्यानि स्वप्नानि तेषामकथनं शुभं

«ចាប់ពី ‘ការរីករាយក្នុងតន្ត្រីឧបករណ៍ខ្សែ’ ហើយបញ្ចប់ដោយ ‘(សុបិនអំពី) ប្រេង និងបបរអង្ករ’—អត្ថបទអាននេះមិនមានក្នុងសៀវភៅចា និងឈា។ សៀវភៅជា អានថា៖ ‘មានតែពិធីមង្គលការ’ ហើយក៏៖ ‘ការរួមភេទជាមួយស្ត្រីទាំងនោះឯង’។ សៀវភៅជា មិនមានអត្ថបទចាប់ពី ‘ការខាតបង់…’ ដល់ ‘ការលេង’។ ចំពោះ (សុបិនដូចជា) ការផឹកខ្លាញ់/ប្រេង ការងូតឬជ្រមុជក្នុងវត្ថុមានខ្លាញ់ ការពាក់មាលាពណ៌ក្រហម និងការលាបខ្លួនដោយគ្រឿងក្រអូប—សុបិនទាំងនេះ និងសុបិនប្រភេទដូចគ្នា ត្រូវចាត់ថាជាមង្គល ប្រសិនបើមិនបានប្រាប់អ្នកដទៃ។

Verse 15

भूजश् च स्वपनं तद्वत् कार्यां स्नानं द्विजार्चनं तिलैर् होमो हरिब्रह्मशिवार्कगणपूजनं

គួរទទួលអាហារ និងគួរគេងដូចគ្នា (តាមកាលសមរម្យ)។ គួរធ្វើការងូតទឹក ការគោរពបូជាទ្វិជ (ព្រះព្រាហ្មណ៍) ការធ្វើហោមដោយគ្រាប់ល្ង និងការបូជាហរិ (វិស្ណុ) ព្រហ្មា សិវៈ ព្រះអាទិត្យ និងព្រះគណៈ (Gaṇas)។

Verse 16

तथा स्तुतिप्रपठनं पुंसूक्तादिजपस् तथा स्वप्नास्तु प्रथमे यामे संवत्सरविपाकिनः

ដូចគ្នានេះ ការអានស្តូត្រ និងការជប (japa) នៃ បុរសសូក្ត (Puruṣa-sūkta) និងមន្តវេទិកាដទៃទៀត។ ហើយសុបិនដែលកើតឡើងក្នុងយាមដំបូងនៃរាត្រី នឹងផ្លែផ្កាបន្ទាប់ពីប្រហែលមួយឆ្នាំ។

Verse 17

षड्भिर्मासैर् द्वितीये तु त्रिभिर्मासैर् त्रियामिकाः चतुर्थे त्वर्धमासेन दशाहादरुणोदये

ក្នុងកម្រិតទី២ លទ្ធផលសម្រេចក្នុង៦ខែ; កម្រិតទី៣ ក្នុង៣ខែ; កម្រិតទី៤ ក្នុងពាក់កណ្តាលខែ; ហើយកម្រិតខ្ពស់បំផុត ក្នុង១០ថ្ងៃ—នៅពេលអរុណោទ័យ (ព្រលឹម)។

Verse 18

एकस्यामथ चेद्रात्रौ शुभं वा यदि वाशुभं पश्चादृष्टस्तु यस्तत्र तस्य पाकं विनिर्दिशेत्

បើក្នុងយប់តែមួយ ឃើញនិមិត្ត—ល្អឬអាក្រក់—នោះគួរបញ្ជាក់ការទុំទ្រង់នៃលទ្ធផល ដោយយោងតាមអ្វីដែលបានឃើញបន្តក្រោយមកនៅទីនោះ។

Verse 19

तस्मात्तु शोभने स्वप्ने पश्चात्स्वापो न शस्यते शैलप्रासादनागाश्ववृषभारोहणं हितं

ដូច្នេះ បន្ទាប់ពីសុបិនល្អ មិនគួរត្រឡប់ទៅដេកវិញទេ។ ហើយជាការល្អ ប្រសិនបើសុបិនឃើញការឡើងជិះភ្នំ ព្រះរាជវាំង ដំរី សេះ ឬគោឈ្មោល។

Verse 20

द्रुमाणां श्वेतपुष्पाणां गगने च तथा द्विज द्रुमतृणोद्भवो नाभौ तथा च बहुबाहुता

ឱ ព្រះទ្វិជៈ (អ្នកកើតពីរដង) និមិត្តក្នុងសុបិនដូចជា ឃើញដើមឈើផ្កាសនៅលើមេឃ និងឃើញផ្ចិតបង្កើតពន្លកដើមឈើនិងស្មៅ ព្រមទាំងមានដៃច្រើន—ទាំងនេះជាសញ្ញាដែលបានពណ៌នា។

Verse 21

तथा च बहुशीर्षत्वं पलितोद्भव एव च सुशुक्रमाल्यधारित्वं सुशुक्लाम्बरधारिता

ហើយដូចគ្នានេះផងដែរ មានក្បាលច្រើន និងមានសក់ស្កូវកើតឡើង; ពាក់កម្រងផ្កាសស្អាតឥតខ្ចោះ; និងស្លៀកពាក់សម្លៀកបំពាក់ពណ៌សបរិសុទ្ធ។

Verse 22

चन्द्रार्कताराग्रहणं परिमार्जनमेव च शक्रध्वजालिङ्गनञ्च ध्वजोच्छ्रायक्रिया तथा

ក៏មានវិន័យ/ពិធីដែលទាក់ទងនឹងគ្រាសព្រះចន្ទ ព្រះអាទិត្យ និងផ្កាយ–គ្រោះភព; កិច្ចសម្អាត និងបរិសុទ្ធិកម្ម; ពិធីប៉ះឬអោបបដិមាទង់របស់ឥន្ទ្រ; ហើយពិធីលើកទង់ផងដែរ។

Verse 23

भूम्यबुधाराग्रहणं शत्रूणाञ्चैव विक्रिया जयो विवादे द्यूते च सङ्ग्रामे च तथा द्विज

ការចាប់យកដី និងលំហូរទឹក (ស្ទឹង/ទន្លេ) ដើម្បីទទួលបានផលប្រយោជន៍ និងការបំបាក់សត្រូវផងដែរ—សញ្ញាទាំងនេះទាយថានឹងឈ្នះក្នុងការជជែកវិវាទក្នុងតុលាការ ក្នុងល្បែងភ្នាល់ និងក្នុងសង្គ្រាមផងដែរ ឱ ទ្វិជៈ។

Verse 24

भक्षणञ्चार्द्रमांसानाम्पायसस्य च भक्षणं दर्शनं रुधिरस्यापि स्नानं वा रुधिरेण च

ការបរិភោគសាច់សើម (ឆៅ/មិនស្ងួត) និងការបរិភោគបាយទឹកដោះ (pāyasa); ការឃើញឈាម; ឬការងូតក្នុងឈាមផងដែរ—ទាំងនេះត្រូវបានពណ៌នាថាជាសញ្ញាមិនល្អ/អមង្គលក្នុងបរិបទនេះ។

Verse 25

प्रथमे भागे इति ख भूम्यम्बुधीनां ग्रहणमिति क , छ , ञ च सरारुधिरमद्यानां पानं क्षीरस्य वाप्यथ अस्त्रैर् विचेष्टनं भूमौ निर्मलं गगनं तथा

ក្នុងផ្នែកដំបូងនៃការបង្រៀននេះ គេបាននិយាយអក្សរ «kha»; ហើយ «ka», «cha», និង «ña» ត្រូវបានបង្រៀនជាសញ្ញាមន្តសម្រាប់ការចាប់យក ឬគ្រប់គ្រងផែនដី និងសមុទ្រ។ បន្ទាប់មក គេថាអាចផឹកស្រាមេរា—ស្រាលាយឈាមជាដើម—ឬសូម្បីទឹកដោះ; ហើយដោយអាវុធដែលបានអភិសេកដោយមន្តទាំងនេះ អាចបង្កឲ្យមានចលនាខុសប្រក្រតីលើដី និងធ្វើឲ្យមេឃស្អាតបរិសុទ្ធ (ច្បាស់) ផងដែរ។

Verse 26

मुखेन दोहनं शस्तं महिषीणां तथा गवां सिंहीनां हस्तिनीनाञ्च बडवानां तथैव च

ការដោះទឹកដោះដោយមាត់ (បឺតយកទឹកដោះ) ត្រូវបានកំណត់ថាសមរម្យសម្រាប់ក្របីញី និងគោ; ហើយសម្រាប់សីហីញី ស្ត្រីដំរី និងសេះញីផងដែរ។

Verse 27

प्रसादो देवविप्रेभ्यो गुरुभ्यश् च तथा द्विज अम्भसा चाभिषेकस्तु गवां शृङ्गच्युतेन च

ឱ ទ្វិជៈ គួរចែកចាយ «ប្រាសាទ» (prasāda) ដែលបានបរិសុទ្ធ ដល់ទេវតា ដល់ព្រះព្រាហ្មណ៍អ្នកប្រាជ្ញ និងដល់គ្រូបង្រៀនផង; ហើយគួរធ្វើពិធីអភិសេក (abhiṣeka) ដោយទឹក—ទាំងដោយទឹកដែលហូរចេញពីចុងស្នែងគោផង។

Verse 28

चन्द्राद् भ्रष्टेन वा राम ज्ञेयं राज्यप्रदं हि तत् राज्याभिषेकश् च तथा छेदनं शिरसो ऽप्यथ

ឱ រាមៈ សញ្ញាដែលធ្លាក់ចេញពីព្រះចន្ទ ក៏គួរយល់ថា ជាសញ្ញាផ្តល់អាណាចក្រ/រាជ្យ; ដូចគ្នានេះផង វាសម្គាល់ពិធីអភិសេករាជ្យ ហើយបន្ទាប់មកទៀត ការកាត់ក្បាលផងដែរ។

Verse 29

मरणं वह्निलाभश् च वह्निदाहो गृहादिषु लब्धेश् च राजलिङ्गानां तन्त्रीवाद्याभिवादनं

មរណភាព; ការទទួលបានភ្លើង; ភ្លើងឆេះនៅក្នុងផ្ទះជាដើម; ការទទួលបានសញ្ញារាជ (រាជលិង្គ); និងការគោរពសម្តែងដោយតន្ត្រីខ្សែ និងតន្ត្រីផ្សេងៗ—ទាំងនេះត្រូវបាននិយាយថា ជាសញ្ញានិមិត្តសំខាន់ៗ។

Verse 30

यस्तु पश्यति स्वप्नान्ते राजानं कुञ्जरं हयं हिरण्यं वृषभङ्गाञ्च कुटुम्बस्तस्य वर्धते

អ្នកណាម្នាក់ ដែលនៅចុងបញ្ចប់នៃសុបិន ឃើញស្តេច ដំរី សេះ មាស ហើយទាំងគោឈ្មោល និងអវយវៈ/សញ្ញាមង្គលផង សម្រាប់មនុស្សនោះ គ្រួសារ និងវង្សកុល នឹងរីកចម្រើន។

Verse 31

वृषेभगृहशैलाग्रवृक्षारोहणरोदनं घृटविष्ठानुलेपो वा अगम्यागमनं तथा

ការយំស្រែក ខណៈឡើងជិះលើគោឈ្មោល ឬឡើងលើផ្ទះ កំពូលភ្នំ ឬកំពូលដើមឈើ; ឬលាបខ្លួនដោយខ្លាញ់ឃី (ghṛta) ឬដោយអសុចិ (លាមក); ហើយដូចគ្នានេះ ការទៅជិតអ្វីដែលហាមឃាត់មិនឲ្យទៅជិត—ទាំងនេះត្រូវបានរាយថា ជាអំពើល្មើស/មិនបរិសុទ្ធ។

Verse 32

सितवस्त्रं प्रसन्नाम्भः फली वृक्षो नभो ऽमलं

សម្លៀកបំពាក់ពណ៌ស ទឹកស្អាតស្ងប់ស្ងាត់ ដើមឈើមានផ្លែ និងមេឃស្អាតគ្មានមល—ជាសញ្ញាមង្គល។

Frequently Asked Questions

Dreams are treated as śubha (auspicious), aśubha (inauspicious), and duḥkha-praharaṇa (sorrow-dispelling), with specific images and bodily/social scenarios mapped to predicted outcomes.

Bathing and purification, honoring brāhmaṇas and gurus, sesame homa, worship of Hari–Brahmā–Śiva–Sūrya–Gaṇas, hymn-recitation, and japa of the Puruṣa-sūkta and related formulas.

By the watch of the night: first watch results mature about a year later; second in six months; third in three months; fourth in half a month; and some culminate within ten days near dawn (aruṇodaya).

It presents a rule that certain prosperity-linked dreams (e.g., unctuous drinking/immersion, red garlands, anointments) retain auspicious potency when kept private, implying restraint and ritual containment of omen-power.

Examples include white garments, clear water, a fruit-bearing tree, a spotless sky, and—toward the end of a dream—seeing a king, elephant, horse, and gold, which is linked to household prosperity.