Adhyaya 296
AyurvedaAdhyaya 2968 Verses

Adhyaya 296

Chapter 296 — Viṣa-cikitsā: Mantras and Antidotes for Poison, Stings, and Snake-bite

ក្នុងអធ្យាយៈនេះ (អាយុវេដ) ព្រះអគ្នីបង្រៀនវសិષ્ઠៈអំពីវិស-ចិកិត្សា៖ ពិធីប្រើមន្ត្រជាមួយវិធានព្យាបាលបន្ទាន់ និងរូបមន្តឱសថ។ ដំបូងមានមន្ត្របំបាត់ពុលសម្រាប់ពុលបង្កើត/បញ្ចូល ពុលនានា និងពុលពីពស់ ដោយពិពណ៌នាដូចជាដក “ភាពងងឹតដូចពពក” ចេញ ហើយបិទកម្រិតនៅចុងមន្ត្រ។ បន្ទាប់មានមន្ត្រ sarvārtha-sādhaka រួមប៊ីជមន្ត្រ និមិត្តសញ្ញាវៃષ્ણវ និងអំពាវនាវដល់ក្រឹស្ណៈ។ មន្ត្រ “Pātāla-kṣobha” ថ្វាយរុទ្រៈជាម្ចាស់ព្រេត ត្រូវប្រើឲ្យរហ័សសម្រាប់ស្នាមចាក់ និងពស់ខាំ ទោះជាពុលពីការប៉ះភ្លាមៗក៏ដោយ។ ចុងក្រោយប្ដូរទៅការព្យាបាល៖ កាត់/ដុតស្នាមខាំ ហើយឱសថប្រឆាំងពុលមានសិរីសៈ ទឹកដោះអរកៈ គ្រឿងទេសហឹរ និងការប្រើច្រើនវិធី (ផឹក លាប កូលីរីយ៉ូម និងណាស្យា)។

Shlokas

Verse 1

माकृत्रिमविषमुपविषं नाशय नानाविषं दष्टकविषं नाशय धम दम वम मेघान्धकारधाराकर्षनिर्विषयीभव संहर गच्छ आवेशय विषोत्थापनरूपं मन्त्रान्ताद्विषधारणं ॐ क्षिप ॐ क्षिप स्वाहा ॐ ह्रीं खीं सः ठन्द्रौं ह्रीं ठः जपादिना साधितस्तु सर्पान् बध्नाति नित्यशः

«ចូរបំផ្លាញពុលសិប្បនិម្មិត និងពុលរង; ចូរបំផ្លាញពុលនានា; ចូរបំផ្លាញពុលពីការខាំ។ ‘ធម ដម វម’—ចូរទាញយកស្រទាប់ងងឹតដូចពពកដែលហូរច្រាល (គឺពុលដែលរាលដាល) ចេញ; ចូរធ្វើឱ្យក្លាយជាអសកម្មចំពោះពុល; ចូរបំផ្លាញវា, ចូរចាកចេញ, ចូរចូលទៅកាន់វា (ហើយចាប់យកវា) ដោយយករូបភាពដែលលើកឡើង និងបណ្តេញពុល។ នៅចុងមន្ត្រ ចូរកាន់ទុក/ទប់ពុល៖ ‘ឱំ ក្ឞិប ឱំ ក្ឞិប ស្វាហា; ឱំ ហ្រីṃ ខីṃ សៈ ឋន្រោṃ ហ្រីṃ ឋៈ।’ មន្ត្រនេះពេលសម្រេចដោយជបៈជាដើម នឹងចង/បង្ក្រាបពស់ជានិច្ច។

Verse 2

एकद्वित्रिचतुर्वीजः कृष्णचक्राङ्गपञ्चकः गोपीजनवल्लभाय स्वाहा सर्वार्थसाधकः

រូបមន្ត្រដែលរួមមាន ព្យាង្គគ្រាប់ពូជ ១, ២, ៣, និង ៤ ព្រមទាំងការអំពាវនាវដល់ ក្រឹෂ್ಣៈ ចក្រ (សុទស្សនៈ) និងនិមិត្តសញ្ញា ៥ (របស់វិષ્ણុ) ហើយបញ្ចប់ដោយ “ស្វាហា” ថ្វាយដល់ “ព្រះជាទីស្រឡាញ់នៃក្រមុំអ្នកគោ” — នេះជាមន្ត្រសម្រេចគោលបំណងទាំងអស់។

Verse 3

ॐ नमो भगवते रुद्राय प्रेताधिपतये गुत्त्व गर्ज भ्रामय मुञ्च मुह्य कट आविश सुवर्णपतङ्ग रुद्रो ज्ञापयति ठ पातालक्षोभमन्त्रोयं मन्त्रणाद्विषनाशनः दंशकाहिदंशे सद्यो दष्टः काष्ठशिलादिना

«ឱំ។ សូមនមស្ការ​ដល់​ព្រះរុទ្រៈ ព្រះអម្ចាស់នៃពួកព្រេត។ ‘ចងឲ្យជាប់! គំហុក! វិលបង្វិល! លែងចេញ! ឲ្យវង្វេង! វាយ! ចូលទៅ! ឱ អ្នកមានស្លាបមាស!’—ដូច្នេះព្រះរុទ្រៈបញ្ជា។ នេះគឺមន្ត្រ ‘បាតាលក្សោភ’ (Pātāla-kṣobha)។ ដោយការសូត្រមន្ត្រនេះ វាបំផ្លាញពិស។ ក្នុងករណីខាំ ឬចាក់ដោយពស់—ពេលត្រូវខាំភ្លាមៗ ទោះបីដោយឈើ ថ្ម និងអ្វីៗដូច្នោះ—គេប្រើមន្ត្រនេះដើម្បីបំបាត់ពិសភ្លាមៗ។

Verse 4

विषशान्त्यै देहाद्दंशं ज्वालकोकनदादिना शिरीषवीजपुष्पार्कक्षीरवीजकटुत्रयं

ដើម្បីសម្រួលពិស គេត្រូវកាត់យកស្នាមខាំចេញពីរាងកាយ ដោយឧបករណ៍ក្តៅ (ដូចជា​កាំបិតដុត និងអ្វីៗដូច្នោះ) ហើយបន្ទាប់មកលាបថ្នាំដែលផ្សំពីគ្រាប់ និងផ្កា​សិរីស (śirīṣa), ទឹកជ័រ​អរក (arka latex), គ្រាប់​អរក និង “ត្រីកតុ” (pungent triad)។

Verse 5

विषं विनाशयेत् पानलेपनेनाञ्जनादिना शिरीषपुश्पस्य रसभावितं मरिचं सितं

ពិសអាចត្រូវបានបំបាត់ដោយផ្តល់ឲ្យផឹក ដោយលាបជាគ្រាប់ថ្នាំលើស្បែក ឬដោយអញ្ជន (ថ្នាំលាបភ្នែក) និងវិធីសាស្ត្រដូច្នោះ—គឺម្រេចស (white pepper) ដែលបានលាយឲ្យជ្រាបដោយទឹករំអិលនៃផ្កា​សិរីស (śirīṣa)។

Verse 6

पाननस्याञ्जनाद्यैश् च विषं हन्यान्न संशयः कोषातकीवचाहिङ्गुशिरीशार्कपयोयुतं

ដោយផ្តល់ឲ្យផឹក ដោយប្រើជាអញ្ជន (ថ្នាំលាបភ្នែក) និងដោយវិធីផ្សេងៗដូច្នោះ គេបំផ្លាញពិសបាន—មិនមានសង្ស័យឡើយ—គឺការរៀបចំថ្នាំដែលផ្សំជាមួយ​កោសាតកី (koṣātakī), វចា (vacā), ហិង្គុ (hiṅgu), សិរីស (śirīṣa) និងទឹកជ័រពណ៌ស (latex) នៃ​អរក (arka)។

Verse 7

गुलु इति ञ ज्वालको कलदालिनेति ख कुटुत्रयं समेषाम्भो हरेन्नस्यादिना विषं रामठेक्ष्वाकुसर्वाङ्गचूर्णं नस्याद्विषापहं

‘គុលុ’ (Gulu), ‘ជ្វាលក’ (Jvālaka) និង ‘កលដាលិន’ (Kaladālin)—វត្ថុបីយ៉ាងនេះ បុកជាមួយទឹកស្មើគ្នា ហើយឲ្យប្រើជានាស្យ (nasya: ចាក់ថ្នាំតាមច្រមុះ) ដោយវិធីនេះ ពិសត្រូវបានដកចេញ។ ដូចគ្នានេះដែរ ម្សៅដែលធ្វើពីរុក្ខជាតិ​អិក្ស្វាកុ (Ikṣvāku) ទាំងដើម រួមជាមួយថ្នាំ​រាមឋ (Rāmaṭha) ពេលប្រើជានាស្យ ក៏បំបាត់ពិស។

Verse 8

इन्द्रबलाग्निकन्द्रोणं तुलसी देविका सहा तद्रसाक्तं त्रिकटुकं चूर्णम्भक्ष्ययिषापहं पञ्चाङ्गं कृष्णपञ्चभ्यां शिरीषस्य विषापहं

ឱសថ Indrabala, Agni-kanda និង Drona រួមជាមួយ Tulasi, Devika និង Saha លាយជាមួយទឹកច្របាច់របស់វា ហើយបន្ថែម Trikaṭuka បុកជាម្សៅសម្រាប់លេប គឺជាឱសថបំបាត់ពុល។ ដូចគ្នានេះផងដែរ ផ្នែកប្រាំ (pañcāṅga) នៃរុក្ខជាតិ Śirīṣa លាយជាមួយគ្រឿង ‘Kṛṣṇā’ ប្រាំយ៉ាង ក៏បំផ្លាញពុលដែរ។

Frequently Asked Questions

It focuses on viṣa-cikitsā (Ayurvedic toxicology): mantric neutralization, emergency bite management, and antidotal formulations administered via pāna, lepa, añjana, and nasya.

It presents mantra-prayoga alongside procedural and pharmacological remedies, treating both as dharmic techniques revealed by Agni for preserving life and restoring order.