Adhyaya 12
Avatara-lilaAdhyaya 1255 Verses

Adhyaya 12

Chapter 12 — श्रीहरिवंशवर्णनं (Śrī-Harivaṃśa-varṇana) | The Description of the Sacred Harivaṃśa

អគ្និពណ៌នាវង្សាវតារហរិវಂශ ចាប់ពីផ្កាឈូកនៅផ្ចិតព្រះវិષ્ણុ (ព្រះព្រហ្មា→អត្រី→សោម→ពុរូរវស→អាយុ→នហុស→យយាតិ) ហើយបែកសាខាចុងក្រោយទៅកាន់យាទវៈ ដោយវាសុទេវជាអ្នកឧត្តម។ បន្ទាប់មកសង្ខេបលីឡាព្រះក្រឹષ્ણៈ៖ ការផ្ទេរភ भ्रूណ (រួមទាំងបលរាម), កំណើតពាក់កណ្តាលអធ្រាត្រ, ការប្ដូរជាមួយយសោដា និងអំពើហិង្សារបស់កংস។ ទេវីកើតពីមេឃទាយទោសកংস ត្រូវសរសើរដោយនាមទួរគា និងមានផលនៃការអានត្រីសន្ធ្យា។ បន្តទៅកិច្ចការនៅវ្រាជៈ—ពូតនា, យមល-អរជុន, សកដ, កាលិយ, ធេនុគ, កេសិន, អរិଷ្ដ និងគោវರ್ಧន—ហើយទៅមធុរា៖ គុវលយាពីឌ, ចាណូរ-មុស្ដិក និងការស្លាប់កংস។ រឿងពង្រីកទៅការវាយលុករបស់ជរាសន្ធ, ការបង្កើតទ្វារកា, ការបរាជ័យនរកាសុរ, ការយកបារិជាត និងព្រឹត្តិការណ៍ប្រទ្យុម្ន–អនិរុទ្ធ–ឧសា បញ្ចប់ដោយសង្គ្រាមហរិ–សង្ករ និងទ្រឹស្តីអភេទ។ ចុងក្រោយពណ៌នាការរីកចម្រើនយាទវៈ និងសន្យាថា អានហរិវંශ នាំឲ្យបានបំណង និងដល់ព្រះហរិ។

Shlokas

Verse 1

इत्य् आदिमहापुराणे आग्नेये रामायणे उत्तरकाण्डवर्णनं नाम एकादशो ऽध्यायः अथ द्वादशो ऽध्यायः श्रीहरिवंशवर्णनं अग्निर् उवाच हरिवंशम्प्रवक्ष्यामि विष्णुनाभ्यम्बुजादजः ब्रह्मणोत्रिस्ततः सोमः सोमाज्जातः पुरूरवाः

ដូច្នេះ ក្នុងអគ្និពុរាណៈ—ក្នុងអាគ្នេយរាមាយណៈ—ជំពូកទី១១ មាននាមថា «ការពិពណ៌នាអុត្តរកាណ្ឌ»។ ឥឡូវចាប់ផ្តើមជំពូកទី១២ «ការពិពណ៌នាហរិវಂශដ៏បរិសុទ្ធ»។ អគ្និបានមានព្រះវាចា៖ «ខ្ញុំនឹងពន្យល់វង្សត្រកូលរបស់ហរិ។ ពីផ្កាឈូកដែលកើតពីផ្ចិតព្រះវិษ្ណុ បានកើតអជៈ (ព្រះព្រហ្ម)។ ពីព្រះព្រហ្មកើតអត្រី; ពីអត្រីកើតសោម; និងពីសោមកើតពុរូរវាស»។

Verse 2

तस्मादायुरभूत्तस्मान् नहुषो ऽतो ययातिकः यदुञ्च तुर्वसुन्तस्माद् देवयानी व्यजायत

ពីពុរូរវាស កើតអាយុ; ពីអាយុ កើតនហុស; ពីនហុស កើតយយាតិ។ ពីយយាតិ កើតយទុ និងទុរវសុ; ហើយពីយយាតិដែរ បានកើតទេវយានី។

Verse 3

द्रुह्यं चानुं च पूरुं च शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी यदोः कुले यादवाश् च वसुदेवस्तदुत्तमः

ពីនាង (សર્મិષ્ઠា) កើតទ្រុហ្យុ អនុ និងពូរុ។ សರ್ಮិષ્ઠា កូនស្រីវೃષបર્વន ក៏បានបង្កើតពូជពង្សដែរ; ហើយក្នុងវង្សយទុ បានកើតយាទវៈ—ក្នុងនោះ វសុទេវៈ ជាអ្នកឧត្តមបំផុត។

Verse 4

भुवो भारावतारार्थं देवक्यां वसुदेवतः हिरण्यकशिपोः पुत्राः षड्गर्भा योगनिद्रया

ដើម្បីចុះមកបន្ធូរភារកិច្ចនៃផែនដី អំប្រ៊ីយ៉ុងប្រាំមួយ—កូនប្រុសរបស់ហិរṇ្យកશិពុ—ត្រូវបានដាក់ក្នុងទេវគី តាមរយៈវសុទេវៈ ដោយអំណាចយោគនិទ្រា (និទ្រាអាថ៌កំបាំងដ៏ទេវី)។

Verse 5

विष्णुप्रयुक्तया नीता देवकीजठरं पुरा अभूच्च सप्तमो गर्भो देवक्या जठराद् बलः

កាលពីមុន ដោយព្រះវិṣṇុជំរុញ អំប្រ៊ីយ៉ុងត្រូវបានផ្ទេរចូលក្នុងផ្ទៃព្រះនាងទេវគី; ហើយគភ៌ទី៧នោះ ក្លាយជា បល (បលរាម) ដោយបានផ្ទេរចេញពីផ្ទៃទេវគី។

Verse 6

सङ्क्रामितो ऽभूद्रोहिण्यां रौहिणेयस्ततो हरिः कृष्णाष्टम्याञ्च नभसि अर्धरात्रे चतुर्भुजः

បន្ទាប់មក ព្រះហរិ ត្រូវបានផ្ទេរចូលក្នុងផ្ទៃរោហិណី ហើយដូច្នេះបានកើតជា រៅហិណេយៈ។ ហើយនៅថ្ងៃអष्टមី នៃកន្លះខែខ្មៅ ក្នុងខែ នភស (ភាទ្របទ) ពេលអធ្រាត្រ ព្រះអង្គបានបង្ហាញជារូបបួនដៃ។

Verse 7

देवक्या वसुदेवेन स्तुतो बालो द्विबाहुकः वसुदेवः कंसभयाद् यशोदाशयने ऽनयत्

ទារកពីរដៃ ដែលទេវគី និងវសុទេវ សរសើរ ត្រូវបានវសុទេវ ដោយខ្លាចកংস យកទៅដាក់លើកន្លែងដេករបស់យសោដា។

Verse 8

यशोदाबालिकां गृह्य देवकीशयने ऽनयत् कंसो बालध्वनिं श्रुत्वा ताञ्चिक्षेप शिलातले

យកកូនស្រីទារករបស់យសោដា គេនាំមកដាក់លើគ្រែរបស់ទេវគី។ កংস ឮសម្លេងកូន ក៏ចាប់នាង ហើយបោះចុះលើផ្ទាំងថ្ម។

Verse 9

वारितोपि स देवक्या मृत्युर्गर्भोष्टमो मम श्रुत्वाशरीरिणीं वाचं मत्तो गर्भास्तु मारिताः

ទោះទេវគីព្យាយាមរារាំងក៏ដោយ គេ (កংস) គិតថា «មរណភាពរបស់ខ្ញុំគឺគភ៌ទី៨របស់ទេវគី» ហើយបានឮសំឡេងមិនមានរាងកាយ ក៏សម្លាប់គភ៌ទាំងឡាយដែលកើតពីនាង។

Verse 10

समर्पितास्तु देवक्या विवाहसमयेरिताः सा क्षिप्ता बालिका कंसम् आकाशस्थाब्रवीदिदम्

ប៉ុន្តែកុមារទាំងឡាយ ដែលទេវគីបានប្រគល់នៅពេលអាពាហ៍ពិពាហ៍ តាមការទាមទារ ត្រូវកংসបោះចោល; បន្ទាប់មក ក្មេងស្រីមួយនៅលើមេឃ បាននិយាយពាក្យទាំងនេះ។

Verse 11

किं मया क्षिप्तया कंस जातो यस्त्वां बधिष्यति विष्णुनाभ्यब्जादज इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः सर्वस्वभूतो देवानां भूभारहरणाय सः

«កংসអើយ ការបោះចោលខ្ញុំមានប្រយោជន៍អ្វី? ព្រោះពីខ្ញុំបានកើតមានអង្គដែលនឹងសម្លាប់អ្នក»។ (ក្នុងអត្ថបទខ្លះមានបំលាស់៖ «អជៈ កើតពីផ្កាឈូកនៅផ្ចិតវិṣṇុ»។) អង្គនោះ—ជាសារសំខាន់នៃទេវតាទាំងឡាយ—បានមកដើម្បីដកបន្ទុកផែនដី។

Verse 12

इत्युक्त्वा सा च शुम्भादीन् हत्वेन्द्रेण च संस्तुता आर्या दुर्गा वेदगर्भा अम्बिका भद्रकाल्यपि

នាងនិយាយដូច្នេះហើយ បានសម្លាប់សុម្ភ និងអ្នកដទៃទៀត; ហើយត្រូវឥន្ទ្រសរសើរ—នាងជាព្រះនារីអរិយា ទុರ್ಗា ជាគភ៌/សារនៃវេដៈ អម្ពិកា និងភទ្រកាលីផងដែរ។

Verse 13

भद्रा क्षेम्या क्षेमकरी नैकबाहुर् नमामि ताम् त्रिसन्ध्यं यः पठेन्नाम सर्वान् कामानवाप्नुयात्

ខ្ញុំសូមគោរពនាង—ភទ្រា (អ្នកប្រទានសុភមង្គល), ក្សេម្យា (អ្នកប្រទានសុវត្ថិភាព), ក្សេមការី (អ្នកបង្កើតសេចក្តីសុខសាន្ត), និង នៃកបាហុះ (អ្នកមានដៃច្រើន)។ អ្នកណាអាននាមទាំងនេះនៅចំណុចប្រសព្វបីនៃថ្ងៃ នឹងទទួលបានគោលបំណងទាំងអស់ដែលប្រាថ្នា។

Verse 14

कंसो ऽपि पूतनादींश् च प्रेषयद्बालनाशने यशोदापतिनन्दाय वसुदेवेन चार्पितौ

កংসក៏បានផ្ញើពូតនា និងអ្នកដទៃទៀត ដើម្បីបំផ្លាញទារក; ហើយកូនទាំងពីរ ត្រូវវសុទេវ ប្រគល់ឲ្យនន្ទា ប្តីរបស់យសោដា។

Verse 15

रक्षणाय च कंसादेर् भीतेनैव हि गोकुले रामकृष्णौ चेरतुस्तौ गोभिर्गोपालकैः सह

ដើម្បីការពារ ដោយភ័យខ្លាចកংসា និងអ្នកដទៃ ព្រះរាម និងព្រះក្រឹષ્ણ ទាំងពីរ បានរស់នៅក្នុងគោកុល រួមជាមួយហ្វូងគោ និងក្មេងអ្នកគោ។

Verse 16

सर्वस्य जगतः पालौ गोपालौ तौ बभूवतुः कृष्णश्चोलूखले बद्धो दाम्ना व्यग्रयशोदया

ទោះបីជាព្រះទាំងពីរ ជាអ្នកអភិរក្សលោកទាំងមូល ក៏បានក្លាយជាអ្នកគោធម្មតា; ហើយព្រះក្រឹષ્ણ ត្រូវយសោដាដែលរវល់ព្រួយបារម្ភ ចងដោយខ្សែ ទៅនឹងអូលូខល (គ្រឿងកិន) ហើយនៅតែចងនៅទីនោះ។

Verse 17

यमलार्जुनमध्ये ऽगाद् भग्नौ च यमलार्जुनौ परिवृत्तश् च शकटः पादक्षेपात् स्तनार्थिना

កុមារដែលប្រាថ្នាទឹកដោះ បានលូនចូលទៅកណ្ដាលដើមអర్జុនភ្លោះ ហើយទាត់ដោយជើង; ដោយហេតុនោះ ដើមអర్జុនភ្លោះបានបាក់ ហើយរទេះត្រូវបានក្រឡាប់។

Verse 18

पूतना स्तनपानेन सा हता हन्तुमुद्यता वृन्दावनगतः कृष्णः कालियं यमुनाह्रदात्

ពូតនា ដែលមានចិត្តចង់សម្លាប់ព្រះអង្គ ត្រូវបានសម្លាប់ដោយព្រះក្រឹષ્ણបឺតទឹកដោះពីសុដន់នាង; ហើយព្រះក្រឹષ્ણ បានទៅវೃន្ទាវន ហើយបានទាញកាលិយៈចេញពីអាងទឹកយមុនា ដើម្បីបង្ក្រាបវា។

Verse 19

जित्वा निःसार्य चाब्धिस्थञ् चकार बलसंस्तुतः क्षेमं तालवनं चक्रे हत्वा धेनुकगर्दभं

ព្រះអង្គបានឈ្នះ និងបណ្តេញអ្នកដែលស្ថិតនៅក្នុងទឹកចេញ ហើយត្រូវបានព្រះបលរាមសរសើរ; ព្រះអង្គបានធ្វើឲ្យតាលវនមានសុខសាន្ត ដោយសម្លាប់អារក្សលា ធេនុគៈ។

Verse 20

अरिष्टवृषभं हत्वा केशिनं हयरूपिणम् शक्रोत्सवं परित्यज्य कारितो गोत्रयज्ञकः

ក្រោយព្រះអង្គបានសម្លាប់អរិષ્ટវೃಷភៈ អារក្សមានរូបគោព្រៃ និងកេសិន ដែលបំលែងជារូបសេះ ហើយបានលះបង់ពិធីបុណ្យសក្រក (ឥន្ទ្រ) ទ្រង់បានបញ្ជាឲ្យធ្វើ «យញ្ញៈគោត្រ» គឺការបូជាគោវರ್ಧន/បូជាវង្សត្រកូល។

Verse 21

पर्वतं धारयित्वा च शक्राद्वृष्टिर् निवारिता नमस्कृतो महेन्द्रेण गोविन्दो ऽथार्जुनोर्पितः

ដោយលើកភ្នំឡើងទ្រង់ទ្រាយ ព្រះអង្គបានទប់ស្កាត់ភ្លៀងដែលសក្រក (ឥន្ទ្រ) បញ្ជូនមក; បន្ទាប់មក មហេន្ទ្រ បានគោរពបង្គំដល់គោវិន្ទ ហើយក្រោយមកបាននាំអរជុនមកប្រគេនដល់ព្រះអង្គ។

Verse 22

इन्द्रोत्सवस्तु तुष्टेन भूयः कृष्णेन कारितः रथस्थो मथुराञ्चागात् कंसोक्ताक्रूरसंस्तुतः

តែព្រះក្រឹષ્ણ ដោយពេញព្រះហឫទ័យ ទ្រង់បានឲ្យធ្វើពិធីឥន្ទ្រោត្សវម្តងទៀត; បន្ទាប់មក ទ្រង់ជិះរថទៅមធុរា តាមព្រះបន្ទូលកংস និងមានអក្រូរ ជាអ្នកសរសើរព្រះអង្គ អមដំណើរ។

Verse 23

गोपीभिरनुरक्ताभिः क्रीडिताभिर् निरीक्षितः रजकं चाप्रयच्छन्तं हत्वा वस्त्राणि चाग्रहीत्

ព្រះអង្គត្រូវបានគោពាលនារី (គោពី) ដែលស្រឡាញ់ភ្ជាប់ចិត្ត និងកំពុងលេងកម្សាន្ត មើលទស្សនា; ព្រះអង្គបានសម្លាប់អ្នកលាងខោអាវដែលមិនព្រមប្រគល់សម្លៀកបំពាក់ ហើយយកវត្ថ្រទាំងនោះមក។

Verse 24

सह रामेण मालाभृन् मालाकारे वरन्ददौ दत्तानुलेपनां कुब्जाम् ऋजुं चक्रे ऽहनद् गजं

ព្រះអង្គជាមួយរាមៈ បានប្រទានពរ​ដល់អ្នកធ្វើមាលា តាមរយៈអ្នកកាន់មាលា; ព្រះអង្គក៏បានធ្វើឲ្យគុបជា ដែលបានប្រគេនគ្រឿងលាបកាយ ក្លាយជាត្រង់ស្អាត ហើយបានសម្លាប់ដំរីមួយ។

Verse 25

मत्तं कुवलयापीडं द्वारि रङ्गं प्रविश्य च कंसादीनां पश्यतां च मञ्चस्थानां नियुद्धकं

នៅច្រកចូលនៃសង្វៀន គាត់បានចូលទៅក្នុងទីលានប្រកួត ហើយបានប្រយុទ្ធនឹងដំរីគុវលយាពីឌៈ ដែលឆ្កួតដោយរដូវក្តៅ ខណៈកំសៈ និងអ្នកដទៃអង្គុយលើវេទិកាខ្ពស់កំពុងមើល។

Verse 26

चक्रे चाणूरमल्लेन मुष्टिकेन बलो ऽकरोत् चाणूरमुष्टिकौ ताभ्यां हतौ मल्लौ तथापरे

បលៈ (បលរាម) បានប្រកួតជាមួយអ្នកចំបាប់ ចាណូរៈ ហើយ (ក្រឹષ્ણ) បានទទួលមុષ્ટិកៈ; ដោយពួកទាំងពីរ ចាណូរៈ និងមុષ્ટិកៈ ត្រូវបានសម្លាប់ ហើយអ្នកចំបាប់ដទៃទៀតក៏ដូចគ្នា។

Verse 27

मथुराधिपतिं कंसं हत्वा तत्पितरं हरिः चक्रे यादवराजानम् अस्तिप्राप्ती च कंसगे

ហរិ (ក្រឹષ્ણ) បានសម្លាប់កំសៈ អធិបតីមថុរា ហើយបានដាក់ឪពុករបស់កំសៈឲ្យគ្រប់គ្រងជាស្តេចលើយាទវៈ; ហើយក៏មានការប្រមូលយកឆ្អឹងវិញ ក្នុងកិច្ចការដែលពាក់ព័ន្ធនឹងកំសៈផងដែរ។

Verse 28

जरासन्धस्य ते पुत्र्यौ जरासन्धस्तदीरितः चक्रे स मथुरारोधं यादवैर् युयुधे शरैः

កូនស្រីទាំងពីររបស់ជរាសន្ធៈ—ដោយការជំរុញរបស់ពួកនាង ជរាសន្ធៈបានធ្វើការឡោមព័ទ្ធមថុរា ហើយបានប្រយុទ្ធនឹងយាទវៈដោយព្រួញជាច្រើន។

Verse 29

रामकृष्णौ च मथुरां त्यक्त्वा गोमन्तमागतौ जरासन्धं विजित्याजौ पौण्ड्रकं वासुदेवकं

រាម (បលរាម) និងក្រឹષ્ણ បានចាកចេញពីមថុរា ហើយមកដល់ភ្នំគោមន្ត; ហើយក្រោយពីឈ្នះជរាសន្ធៈក្នុងសង្គ្រាម ពួកគេក៏បានយកឈ្នះលើ បៅណ្ឌ្រក វាសុទេវៈ ផងដែរ។

Verse 30

पुरीं च द्वारकां कृत्वा न्यवसद् यादवैर् वृतः भौमं तु नरकं हत्वा तेनानीताश् च कन्यकाः

ហើយបានស្ថាបនាទីក្រុង ទ្វារកា (Dvārakā) ព្រះអង្គបានស្នាក់នៅទីនោះ ដោយពួកយាទវៈ (Yādava) ព័ទ្ធជុំវិញ។ បន្ទាប់ពីសម្លាប់ នរកៈ (Naraka) កូនរបស់ ភូមៈ (Bhūma) ព្រះអង្គក៏នាំយកកញ្ញា-រាជកុមារីដែលគេបានចាប់យកដោយគាត់ មកវិញ។

Verse 31

देवगन्धर्वयक्षाणां ता उवाच जनार्दनः षोदशस्त्रीसहस्राणि रुक्मिण्याद्यास् तथाष्ट च

ចំពោះនារីទាំងនោះ ដែលមកពីពួកទេវៈ គន្ធರ್ವៈ និងយក្សៈ ព្រះជនារទនៈ (Janārdana) បានមានព្រះបន្ទូលថា៖ «មាននារីដប់ប្រាំមួយពាន់—ចាប់ពី រុកមិណី (Rukmiṇī) ជាដើម—ហើយក៏មានមហេសីសំខាន់ទៀតប្រាំបី»។

Verse 32

सत्यभामासमायुक्तो गरुडे नरकार्दनः मणिशैलं सरत्रञ्च इन्द्रं जित्वा हरिर्दिवि

ដោយមាន សត្យភាមា (Satyabhāmā) ជាគូររួម ព្រះហរិ (Hari) អ្នកសម្លាប់ នរកៈ (Naraka) បានជិះលើ គរុឌៈ (Garuḍa) ឡើងទៅស្ថានសួគ៌ ហើយបានឈ្នះ ឥន្ទ្រៈ (Indra) ដោយនាំយក ភ្នំមណិ (Maṇi-śaila) និងដើម បារិជាត (Pārijāta) មកវិញ។

Verse 33

पारिजातं समानीय सत्यभामागृहे ऽकरोत् सान्दीपनेश् च शस्त्रास्त्रं ज्ञात्वा तद्बालकं ददौ

ព្រះអង្គបាននាំយកដើម បារិជាត (Pārijāta) មក ហើយដាក់នៅក្នុងគេហដ្ឋានរបស់ សត្យភាមា (Satyabhāmā)។ ហើយក្រោយពីបានរៀនពី សន្ទីបនិ (Sandīpani) អំពីវិជ្ជាអាវុធ និងអាស្ត្រៈ (អាវុធបាញ់/មន្តអាវុធ) ព្រះអង្គបានប្រគល់កូនរបស់គ្រូនោះវិញ។

Verse 34

जित्वा पञ्चजनं दैत्यं यमेन च सुपूजितः रजकञ्च प्रजल्पन्तमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः अबधीत् कालयवनं मुचुकुन्देन पूजितः

ព្រះអង្គបានឈ្នះអសុរ បញ្ចជន (Pañcajana) ហើយត្រូវបាន យមៈ (Yama) គោរពបូជាយ៉ាងខ្ពង់ខ្ពស់។ ព្រះអង្គក៏បានសម្លាប់ កាលយវន (Kālayavana) ហើយ (តាមអត្ថបទសៀវភៅដែលមានសញ្ញាសម្គាល់មួយ) ក៏បានសម្លាប់អ្នកលាងខោអាវដែលនិយាយប្រមាថផងដែរ។ ព្រះអង្គត្រូវបាន មុចុកុន្ទ (Mucukunda) គោរពសក្ការៈ។

Verse 35

वसुदेवं देवकीञ्च भक्तविप्रांश् च सोर्च्यत् रेवत्यां बलभद्राच्च यज्ञाते निशठोन्मुकौ

គួរថ្វាយបូជាវសុទេវ និងទេវគី ហើយក៏ថ្វាយបូជាព្រះព្រាហ្មណ៍អ្នកមានភក្តីផងដែរ; (ថ្វាយបូជា) បលភទ្រាជាមួយរេវតី—ដូច្នេះ និសឋ និង អ៊ុនមុកកោ ត្រូវដឹងថា ជាអ្នកកើតពីយជ្ញ (កើតដោយពិធីបូជា)។

Verse 36

कृष्णात् शाम्बो जाम्बवत्यामन्यास्वन्ये ऽभवन् सुताः

ពីព្រះក្រឹષ્ણៈ សាម្ពៈ កើតពីជាំបវតី; ហើយពីភរិយាផ្សេងៗទៀតរបស់ព្រះអង្គ ក៏មានកូនប្រុសផ្សេងៗទៀតកើតឡើង។

Verse 37

तं मत्स्यं शम्बरायादान्मायावत्यै च शम्बरः

ព្រះអង្គបានប្រគល់ត្រីនោះឲ្យសម្បរៈ; ហើយសម្បរៈវិញ ក៏បានប្រគល់វាទៅឲ្យមាយាវតី។

Verse 38

मायावती मत्स्यमध्ये दृष्ट्वा स्वं पतिमादरात् पपोष सा तं चोवाच रतिस्ते ऽहं पतिर्मम

មាយាវតីឃើញស្វាមីរបស់នាងនៅក្នុងពោះត្រី ក៏ចិញ្ចឹមថែរក្សាដោយសេចក្តីស្រឡាញ់; ហើយនាងបាននិយាយថា «ខ្ញុំជាទីស្រឡាញ់របស់អ្នក ហើយអ្នកជាស្វាមីរបស់ខ្ញុំ»។

Verse 39

कामस्त्वं शम्भुनानङ्गः कृतोहं शम्बरेण च हृता न तस्य पत्नी त्वं मायाज्ञः शम्बरं जहि

អ្នកគឺកាមៈ ដែលព្រះសម្ភូបានធ្វើឲ្យក្លាយជា អនង្គៈ (គ្មានរាងកាយ)។ ខ្ញុំផងដែរ ត្រូវសម្បរៈចាប់ពង្រត់។ អ្នកមិនមែនជាប្រពន្ធរបស់គាត់ទេ; អ្នកដែលចេះវិជ្ជាមាយា ចូរសម្លាប់សម្បរៈចោល។

Verse 40

तच् छ्रुत्वा शम्बरं हत्वा प्रद्युम्नः सह भार्यया मायावत्या ययौ कृष्णं कृष्णो हृष्टो ऽथ रुक्मिणी

លឺដំណឹងនោះ ព្រទ្យុម្នៈបានសម្លាប់ សម្បរៈ ហើយទៅរកព្រះក្រឹෂ್ಣ ជាមួយភរិយា ម៉ាយាវតី។ ព្រះក្រឹષṇ មានព្រះហឫទ័យរីករាយ ហើយរុកមិណីក៏រីករាយដែរ។

Verse 41

प्रद्युम्नादनिरुद्धोभूदुषापतिरुदारधीः बाणो बलिसुतस्तस्य सुतोषा शोणितं पुरं

ពីព្រទ្យុម្នៈ បានកើត អនិរុទ្ធៈ អ្នកមានបញ្ញាខ្ពង់ខ្ពស់ ជាស្វាមីរបស់ ឧសា។ មាន បាណៈ កូនប្រុសរបស់ បលិ; កូនស្រីរបស់គាត់គឺ ឧសា; ហើយ សោណិត គឺជាទីក្រុងរបស់បាណៈ។

Verse 42

तपसा शिवपुत्रो ऽभूत् मायूरध्वजपातितः युद्धं प्राप्स्यसि वाण त्वं वाणं तुष्टः शिवोभ्यधात्

ដោយតបស្យា (ការតបស) គាត់បានក្លាយដូចជាកូនរបស់ព្រះសិវៈ; ប៉ុន្តែត្រូវបានវាយដួលដោយអ្នកមានទង់មានរូបមយូរ។ ព្រះសិវៈពេញព្រះហឫទ័យ បានមានព្រះបន្ទូលទៅបាណៈថា «ឱ បាណៈ អ្នកនឹងបានជួបសង្គ្រាម»។

Verse 43

शिवेन क्रीडतीं गौरीं दृष्ट्वोषा सस्पृहा पतौ तामाह गौरी भर्ता ते निशि सुप्तेति दर्शनात्

ឧសា បានឃើញ ព្រះគោរី កំពុងលេងសប្បាយជាមួយព្រះសិវៈ ហើយមានក្តីប្រាថ្នាចំពោះស្វាមីរបស់នាង។ នាងបាននិយាយទៅកាន់គោរីថា «គោរីអើយ ស្វាមីរបស់អ្នកហាក់ដូចជាគេងនៅពេលយប់» ដោយយកពីអ្វីដែលនាងបានឃើញ។

Verse 44

वैशाखमासद्वादश्यां पुंसो भर्ता भविष्यति गौर्युक्ता हर्षिता चोषा गृहे सुप्ता ददर्श तं

នៅថ្ងៃទ្វាទសី (ថ្ងៃទី១២) ក្នុងខែវៃសាខៈ គាត់នឹងក្លាយជាស្វាមីរបស់ស្ត្រីម្នាក់។ ហើយឧសា ដែលមានសម្រស់ល្អ និងពោរពេញដោយសេចក្តីរីករាយ ខណៈគេងនៅក្នុងផ្ទះ បានឃើញគាត់ (ក្នុងសុបិន/ទស្សនៈ)។

Verse 45

आत्मना सङ्गतं ज्ञात्वा तत्सख्या चित्रलेखया लिखिताद्वै चित्रपटादनिरुद्धं समानयत्

ដោយបានដឹងថា (អនិរុទ្ធ) ជាអ្នកដែលរួមជាមួយនាងក្នុងចិត្តរបស់នាងផ្ទាល់ នាងបានឲ្យមិត្តស្រី ចិត្រលេខា នាំអនិរុទ្ធមក ដោយស្គាល់ពីរូបគំនូរលើក្រណាត់រូបភាព។

Verse 46

तच् छ्रुत्वा इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः कृष्णपौत्रं द्वारकातो दुहिता वाणमन्त्रिणः कुम्भाण्डस्यानिरुद्धोगाद्रराम ह्य् उषया सह

ពេលបានឮដូច្នោះ (តាមអត្ថបទសៀវភៅដែលបានសម្គាល់) អនិរុទ្ធ ចៅប្រុសរបស់ក្រឹෂ್ಣៈ បានមកពីទ្វារកា ហើយបានរីករាយជាមួយឧષា កូនស្រីរបស់គណៈមន្ត្រីរបស់វាណ (បាណាសុរ) គឺកុម្ភាណ្ឌ។

Verse 47

वाणध्वजस्य सम्पातै रक्षिभिः स निवेदितः अनिरुद्धस्य वाणेन युद्धमासीत्सदारुणम्

ពេលយាមរត់ចូលមក នោះបានរាយការណ៍ទៅកាន់វាណធ្វជៈ; ហើយបន្ទាប់មក សង្គ្រាមដ៏សាហាវបំផុតបានកើតឡើង ជាមួយវាណ ជាគូប្រយុទ្ធរបស់អនិរុទ្ធ។

Verse 48

श्रुत्वा तु नारदात् कृष्णः प्रद्युम्नबलभद्रवान् गरुडस्थोथ जित्वाग्नीन् ज्वरं माहेश्वरन्तथा

ក្រឹෂ್ಣៈ បានឮពីនារទៈ ហើយជាមួយប្រទ្យុម្ន និងបលភទ្រ បានឡើងលើគរុឌ; បន្ទាប់មក ដោយបានឈ្នះភ្លើងទាំងឡាយ គាត់ក៏បានបង្ក្រាបជ្វរៈមាហេស្វរៈ ដែលកើតពីមហាទេវផងដែរ។

Verse 49

हरिशङ्करयोर्युद्धं बभूवाथ शराशरि नन्दिविनायकस्कन्दमुखास्तार्क्षादिभिर्जिताः

បន្ទាប់មក សង្គ្រាមរវាងហរិ (វិષ્ણុ) និងសង្ករ (សិវៈ) បានកើតឡើង ដោយមានព្រួញ និងព្រួញតបត្រូវគ្នា។ នន្ទិ វិនាយក (គណេស) ស្កន្ទ និងអ្នកដទៃ ត្រូវបានតារក្ស្យ (គរុឌ) និងសហព័ន្ធរបស់គាត់ ឈ្នះបរាជ័យ។

Verse 50

जृम्भते शङ्करे नष्टे जृम्भणास्त्रेण विष्णुना छिन्नं सहस्रं बाहूनां रुद्रेणाभयमर्थितम्

ពេលដែល សង្ករ (Śaṅkara) ត្រូវ វិષ્ણុ (Viṣṇu) ប្រើអាវុធ ជ្រឹម្ភណា (Jṛmbhaṇa) ឲ្យស្ងាប ហើយអសមត្ថភាព នោះ ដៃមួយពាន់ (របស់វិષ્ણុ) ត្រូវកាត់ផ្តាច់; បន្ទាប់មក រុទ្រ (Rudra) បានសុំការធានាសុវត្ថិភាពពីព្រះអង្គ។

Verse 51

विष्णुना जीवितो वाणो द्विबाहुः प्राब्रवीच्छिवम् त्वया यदभयं दत्तं वाणस्यास्य मया च तत्

ព្រះសិវៈ (Śiva) ដែលមានដៃពីរ បានមានព្រះបន្ទូលទៅកាន់ព្រះសិវៈថា៖ «បាណ (Bāṇa) ដែលវិષ્ણុបានលើកលែងជីវិត—ភាពអភ័យដែលអ្នកបានប្រទានដល់បាណនេះ ខ្ញុំក៏អះអាងប្រទានដូចគ្នានោះដែរ»។

Verse 52

आवयोर् नास्ति भेदो वै भेदी नरकमाप्नुयात् शिवाद्यैः पूजितो विष्णुः सोनिरुद्ध उषादियुक्

«ពិតប្រាកដណាស់ រវាងយើងទាំងពីរ មិនមានភាពខុសគ្នាទេ; អ្នកណាដែលបែងចែក (ថាខុសគ្នា) នឹងទៅដល់នរក។ វិષ્ણុ ត្រូវបានគោរពបូជាដោយសិវៈ និងទេវតាផ្សេងៗ; ព្រះអង្គគឺ អនិរុទ្ធ (Aniruddha) នោះឯង ដោយមាន ឧសា (Uṣā) និងអ្នកដទៃជាគូររួម»។

Verse 53

द्वारकान्तु गतो रेमे उग्रसेनादियादवैः अनिरुद्धात्मजो वज्रो मार्कण्डेयात्तु सर्ववित्

ប៉ុន្តែ ព្រះអង្គបានទៅដល់ ទ្វារកា (Dvārakā) ហើយរស់នៅដោយសេចក្តីរីករាយ ក្នុងចំណោមយាទវៈ (Yādava) ដែលមាន ឧគ្រាសេន (Ugrasena) ជាមេ។ ហើយ វជ្រ (Vajra) កូនប្រុសរបស់ អនិរុទ្ធ (Aniruddha) បានក្លាយជាអ្នកដឹងគ្រប់យ៉ាង ដោយការបង្រៀនពី មារកណ្ឌេយ (Mārkaṇḍeya)។

Verse 54

बलभद्रः प्रलम्बघ्नो यमुनाकर्षणो ऽभवत् द्विविदस्य कपेर्भेत्ता कौरवोन्मादनाशनः

ព្រះអង្គបានក្លាយជា បលភទ្រ (Balabhadra) អ្នកសម្លាប់ ប្រាលម្ប (Pralamba); អ្នកទាញបង្វែរទន្លេ យមុនា (Yamunā); អ្នកបំផ្លាញស្វា ទ្វិវិទ (Dvivida); និងអ្នកបំបាត់ភាពឆ្កួតក្រអឺតក្រទមរបស់ កૌរវ (Kaurava)។

Verse 55

हरी रेमेनेकमूर्तो रुक्मिण्यादिभिरीश्वरः पुत्रानुत्पादयामास त्वसंख्यातान् स यादवान् हरिवंशं पठेत् यः स प्राप्तकामो हरिं व्रजेत्

ព្រះហរិ ជាព្រះអម្ចាស់តែមួយ បង្ហាញជារូបតែមួយ បានលេងល្បែងទេវភាពជាមួយព្រះនាង រុក្មិណី និងមហេសីផ្សេងៗ ហើយបានបង្កើតព្រះរាជបុត្រច្រើនអស្ចារ្យ គឺយាទវៈ។ អ្នកណាអាន ឬសូត្រ «ហរិវំស» នោះ បំណងប្រាថ្នាបានសម្រេច ហើយទៅដល់ព្រះហរិ។

Frequently Asked Questions

It legitimizes Kṛṣṇa’s avatāra through lineage mapping and then demonstrates dharma-restoration through a compressed sequence of Vraja, Mathurā, and Dvārakā episodes, ending with a recitation phala that frames the narrative as sādhanā.

The chapter articulates Hari–Śaṅkara abheda: Viṣṇu and Śiva are declared non-different, and sectarian distinction-making is condemned as spiritually harmful.

It links bhakti (Kṛṣṇa-līlā remembrance), dharma (tyrant-slaying and protection of society), and mantra-like practice (tri-sandhyā recitation of Devī names) with a phalaśruti promising both desired aims (bhukti) and attainment of Hari (mokṣa-oriented culmination).