Adhyaya 75: Description of Jambūdvīpa: its regions, mountains, measurements, and cosmic structure

Verse 1

रुद्र उवाच । अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि जम्बूद्वीपं यथातथम् । संख्यां चापि समुद्राणां द्वीपानां चैव विस्तरम् ॥ ७५.१ ॥

ルドラは言った。「これより後、我はジャम्बूद्वीपा（Jambūdvīpa）をありのままに説き、また海の数と、ドヴィーパ（洲）の広がりをも述べよう。」

Verse 2

यावन्ति चैव वर्षाणि तेषु नद्यश्च याः स्मृताः । महाभूतप्रमाणं च गतिं चन्द्रार्कयोः पृथक् ॥ ७५.२ ॥

「（また我は）そこに存する年数と、その地に伝えられる諸河川を述べ、さらにマハーブータ（大元素）の量度と、月と太陽の運行を別々に説こう。」

Verse 3

द्वीपभेदसहस्राणि सप्तस्वन्तर्गतानि च । न शक्यन्ते क्रमेणेह वक्तुं यैर् विततं जगत् ॥ ७५.३ ॥

「ドヴィーパ（洲）の千々の区分と、七つ（主要な洲）の内に含まれるものは、ここで順序立てて語り尽くすことはできない。それらによって世界は広く展開している。」

Verse 4

सप्तद्वीपान् प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यग्रहैः सह । येषां मनुष्यास्तर्केण प्रमाणानि प्रचक्षते ॥ ७५.४ ॥

「我は七つのドヴィーパ（洲）を、月と太陽の天体とともに説き明かす。これらについて人々は、理による考察をもって、その量度（および認識の基準）を示すのである。」

Verse 5

अचिन्त्याः खलु ये भावाः न तांस्तर्केण साधयेत् । प्रकृतिभ्यः परं यच्च तदचिन्त्यं विभाव्यते ॥ ७५.५ ॥

まことに、思惟の及ばぬ実在は、ただ理屈のみで確立すべきではない。物質的構成要素（プラクリティ）を超えるものは、不可思議（アチンティヤ）と理解される。

Verse 6

नव वर्षं प्रवक्ष्यामि जम्बूद्वीपं यथातथम् । विस्तारान्मण्डलाच्चैव योजनैस्तन्निबोधत ॥ ७५.६ ॥

われはジャンブードヴィーパの九つのヴァルシャを、ありのままに説き明かそう。広がり、円輪の形、そしてヨージャナによる尺度をも示すゆえ、心して理解せよ。

Verse 7

शतमेकें सहस्राणां योजनानां समन्ततः । नानाजनपदाकीर्णं योजनेर्विविधैः शुभैः ॥ ७५.७ ॥

それは四方にわたり十万ヨージャナに及び、数多のジャナパダ（国土）に満ち、さまざまな吉祥なるヨージャナの尺度によって区画されている。

Verse 8

सिद्धचारणसंकीर्णं पर्वतैरुपशोभितम् । सर्वधातुविवृद्धैश्च शिलाजालसमुद्भवैः । पर्वतप्रभवाभिश्च नदीभिः सर्वतश्चितम् ॥ ७५.८ ॥

そこはシッダとチャーラナが群れ集い、山々によって荘厳される。あらゆる鉱物に富み、そこに生じた岩石の網のごとき連なりを備え、山から発する河川が四方に満ちている。

Verse 9

जम्बूद्वीपः पृथुः श्रीमान् सर्वतः परिमण्डलः । नवभिश्चावृतः श्रीमान् भुवनैर्भूतभावनः ॥ ७५.९ ॥

ジャンブードヴィーパは広大にして吉祥に満ち、四方いずれも円形である。九つのヴァルシャに囲まれ、輝かしく、その諸世界によって衆生を養い育む。

Verse 10

लवणेन समुद्रेण सर्वतः परिवारितः । जम्बूद्वीपस्य विस्तारात् समेन तु समन्ततः ॥ ७५.१० ॥

それは四方を塩の大海に囲まれ、また周囲のすべてにおいて、ジャンブード्वीパの広がりに応じて均等に延び広がっている。

Verse 11

तस्य प्रागायताः दीर्घाः षडेते वर्षपर्वताः । उभयत्रावगाढाश्च समुद्रौ पूर्वपश्चिमौ ॥ ७५.११ ॥

その地は東方へと長く延び広がり、これらが六つの「ヴァルシャ山」である。さらに両側には海があり、東と西にそれぞれ横たわる。

Verse 12

हिमप्रायश्च हिमवान् हेमकूटश्च हेमवान् । सर्वत्र सुसुखश्चापि निषधः पर्वतो महान् ॥ ७५.१२ ॥

ヒマプラーヤとヒマヴァーン、ヘマクータとヘマヴァーン、さらにニシャダ—偉大なる山—は、あらゆる所にもたらす安楽と福祉を具えると説かれる。

Verse 13

चतुर्वर्णः स सुवर्णो मेरुश्चोल्बमयो गिरिः । वृत्ताकृतिप्रमाणश्च चतुरस्त्रः समुच्छितः ॥ ७५.१३ ॥

その須弥山（メール）は四つの色を具えると説かれ、黄金にして、輝く鉱金の塊より成る山である。その規模は円形の相を持ち、また四方形でもあり、きわめて高くそびえ立つ。

Verse 14

नानावर्णस्तु पार्श्वेषु प्रजापतिगुणान्वितः । नाभिमण्डलसम्भूतो ब्रह्मणः परमेष्ठिनः ॥ ७५.१४ ॥

その側面にはさまざまな色相が現れ、プラジャーパティの徳を具える。これは至上主パラメーシュティンたる梵天（ブラフマー）の臍の領域より生じたのである。

Verse 15

पूर्वतः श्वेतवर्णस्तु ब्राह्मण्यं तेन तस्य तत् । पीतश्च दक्षिणेनासौ तेन वैश्यत्वमिष्यते ॥ ७५.१५ ॥

東に向かうとき、彼は白色である。ゆえに彼にはブラーフマナの位が定められる。また南の側で黄色であるとき、ゆえにヴァイシャの位と見なされる。

Verse 16

भृङ्गपत्रनिभश्चासौ पश्चिमेन यतोऽथ सः । तेनास्य शूद्रता प्रोक्ता मेरोर् नामार्थकर्मणः ॥ ७५.१६ ॥

また彼はbhṛṅga（ブリンガ）という植物の葉に似ると言われる。さらに彼が西方に位置するがゆえに、メル（須弥）に結びつく名・義・作用に基づいて、彼の「シュードラ」としての区分が説かれる。

Verse 17

पार्श्वमुत्तरतस्तस्य रक्तवर्णं विभाव्यते। तेनास्य क्षत्रभावः स्यादिति वर्णाः प्रकीर्तिताः॥ ७५.१७॥

彼の北の側には赤色が観察される。それによって彼のクシャトリヤの気質が推知される—かくしてヴァルナが説き明かされる。

Verse 18

वृत्तः स्वभावतः प्रोक्तो वर्णतः परिमाणतः । नीलश्च वैडूर्यमयः श्वेतशुक्लो हिरण्मयः । मयूरबर्हिवर्णस्तु शातकुम्भश्च श्रृङ्गवान् ॥ ७५.१८ ॥

彼は本性として円形であると説かれ、色と量によって特徴づけられる。すなわち青色でvaidūrya（瑠璃のごとき宝石）より成り、白—清浄なる白—黄金色であり、また孔雀の羽の色を帯び、さらにśātakaumbha（精金）で、角を備える。

Verse 19

एते पर्वतराजानः सिद्धचारणसेविताः । तेषामन्तरविष्कम्भो नवसाहस्र उच्यते ॥ ७५.१९ ॥

これらは山王たちであり、シッダとチャーラナに奉仕される。その内なる幅（あるいは相互の隔たり）は九千（単位）であると言われる。

Verse 20

मध्ये त्विलावृतं नाम महामेरोः स सम्भवः । नवैव तु सहस्राणि विस्तीर्णः सर्वतश्च सः ॥ ७५.२० ॥

中央にはイラーヴリタ（Ilāvṛta）と名づけられた地域があり、マハーメール（Mahāmeru）に結びつく中心の領域である。四方にそれぞれ九千ヨージャナにわたり広がる。

Verse 21

मध्यं तस्य महामेरुर्विधूम इव पावकः । वेद्यर्धं दक्षिणं मेरोरुत्तरार्धं तथोत्तरम् ॥ ७५.२१ ॥

その中心には、大いなるメール（Meru）が、煙なき火のごとく立つ。メールの南半はヴェーディヤ・アルダ（Vedya-ardha）と呼ばれ、同様に北半は北の区分である。

Verse 22

वर्षाणि यानि षडत्र तेषां ते वर्षपर्वताः । योजनाग्रं तु वर्षाणां सर्वेषां तद्विधीयते ॥ ७५.२२ ॥

ここに説かれた六つのヴァルシャ（varṣa）には、それぞれにヴァルシャ山（varṣaparvata）がある。これらすべてのヴァルシャについて、その幅の基準は一ヨージャナと定められる。

Verse 23

द्वे द्वे वर्षे सहस्राणां योजनानां समुच्छ्रयः । जम्बूद्वीपस्य विस्तारस्तेषामायाम उच्यते ॥ ७५.२३ ॥

ヴァルシャは二つずつの組ごとに、その高さは二千ヨージャナと説かれる。またジャンブード्वीپا（Jambūdvīpa）の広がりは、それらの縦方向の延長として語られる。

Verse 24

योजनानां सहस्राणि शतौ द्वौ चायतौ गिरौ । नीलश्च निषधश्चैव ताभ्यां हीनाश्च ये परे । श्वेतश्च हेमकूटश्च हिमवान् शृङ्गवांश्च यः ॥ ७५.२४ ॥

二つの山、ニーラ（Nīla）とニシャダ（Niṣadha）は二十万ヨージャナにわたり延びる。これらの外側にある山々はそれより短く、シュヴェータ（Śveta）、ヘーマクータ（Hemakūṭa）、そして多くの峰を備えるヒマヴァーン（Himavān）の山脈である。

Verse 25

जम्बूद्वीपप्रमाणेन निषधः परिकीर्तितः । तस्माद् द्वादशभागेन हेमकूटः प्रहीयते । हिमवान् विंशभागेन हेमकूटात् प्रहीयते ॥ ७५.२५ ॥

ジャンブード्वीパ（Jambūdvīpa）の尺度に従い、ニシャダ（Niṣadha）はこのように説かれる。その基準よりヘーマクータ（Hemakūṭa）は十二分の一だけ減じられ、さらにヒマヴァーン（Himavān）はヘーマクータに比して二十分の一だけ減じられる。

Verse 26

अष्टाशीतिसहस्राणि हेमकूटो महागिरिः । अशीतिर्हिमवान्शैल आयतः पूर्वपश्चिमे ॥ ७५.२६ ॥

大山ヘーマクータ（Hemakūṭa）は八万八千ヨージャナにわたり広がる。ヒマヴァーン（Himavān）の山脈は東西に八万（ヨージャナ）延びる。

Verse 27

द्वीपस्य मण्डलीभावाद् ह्रासवृद्धी प्रकीर्त्यते । वर्षाणां पर्वतानां च यथा चेमे तथोत्तरम् ॥ ७५.२७ ॥

大陸（dvīpa）が円輪の形を帯びるゆえに、その減少と増大が説き明かされる。同様に、諸ヴァルシャ（varṣa）と山々も示される—ここで述べたとおり、後に続く箇所でもまた説かれる。

Verse 28

तेषां मध्ये जनपदास्तानि वर्षाणि चैव तत् । प्रपातविषमैस्तैस्तु पर्वतैरावृतानि तु ॥ ७५.२८ ॥

それらの中には、人々の住む国土（janapada）があり、またそれらのヴァルシャ（varṣa）もある。そこは断崖と起伏に富む険しい山々によって囲まれている。

Verse 29

संततानि नदीभेदैरगम्यानि परस्परम् । वसन्ति तेषु सत्त्वानि नानाजातीनि सर्वशः ॥ ७५.२९ ॥

河川の分流によって区切られ、それらの地は連なりつつも互いに到達しがたい。そこにはあらゆる方角に、多種多様な生類が住まう。

Verse 30

एतद्धैमवतं वर्षं भारती यत्र सन्ततिः । हेमकूटं परं यत्र नाम्ना किम्पुरुषोत्तमः ॥ ७५.३० ॥

ここはハイマヴァタ（ヒマラヤ）の国土であり、バーラタの子孫たるバーラティの系統が住まう所である。そこには高くそびえるヘーマクータがあり、名をキンプルショーत्तマという。

Verse 31

हेमकूटात् तु निषधं हरिवर्षं तदुच्यते । हरिवर्षात् परं चैव मेरुपार्श्व इलावृतम् ॥ ७५.३१ ॥

ヘーマクータより先のニシャダの国はハリヴァルシャと称される。さらにハリヴァルシャを越え、メール山の側面にイラーヴリタがある。

Verse 32

इलावृतात् परं नीलं रम्यकं नाम विश्रुतम् । रम्यकाच्च परं श्वेतं विश्रुतं तद्धिरण्मयम् । हिरण्मयात् परं चैव शृङ्गवन्तं कुरु स्मृतम् ॥ ७५.३२ ॥

イラーヴリタを越えると、ニーラ山に寄り添う名高いラミヤカがある。ラミヤカの彼方には प्रसिद्धのシュヴェータ山があり、その先にヒランマヤの国がある。さらにヒランマヤを越えて、クルはシュリンガヴァント（シュリンガヴァト山々に結びつく地）として記憶される。

Verse 33

धनुःसंस्थे तु द्वे वर्षे विज्ञेये दक्षिणोत्तरे । द्वीपानि खलु चत्वारि चतुरस्त्रमिलावृतम् ॥ ७५.३३ ॥

弓の形に配されたその領域には、南と北の二つのヴァルシャがあると知るべきである。まことに四つのドヴィーパ（島）があり、イラーヴリタは四角の形をなす。

Verse 34

अर्वाक् च निषधस्याथ वेद्यर्धं दक्षिणं स्मृतम् । परं शृङ्गवतो यच्च वेद्यर्धं हि तदुत्तरम् ॥ ७५.३४ ॥

ニシャダの南は、伝統によりヴェーディ（祭壇域）の南半と理解される。シュリンガヴァトの彼方にあるものこそ、まさにヴェーディの北半である。

Verse 35

वेद्यर्धे दक्षिणे त्रीणि वर्षाणि त्रीणि चोत्तरे । तयोर्मध्ये तु विज्ञेयो यत्र मेरुस्त्विलावृतः ॥ ७५.३५ ॥

ヴェーディ（Vedi）の南半には三つのヴァルシャ（varṣa）があり、北半にも同じく三つがある。その両者の間に中央の地域が知られるべきで、そこにメール山（Meru）が鎮座する。すなわちイラーヴリタ（Ilāvṛta）である。

Verse 36

दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण च । उदगायतो महाशैलो माल्यवान्नाम पर्वतः ॥ ७५.३६ ॥

ニーラ山（Nīla）の南、ニシャダ山（Niṣadha）の北には、北へと延びる大いなる山があり、その名をマーリヤヴァーン（Mālyavān）という。

Verse 37

योजनानां सहस्रे द्वे विष्कम्भोच्छ्रय एव च । आयामतश्चतुस्त्रिंशत् सहस्राणि प्रकीर्तितः ॥ ७५.३७ ॥

その直径と高さはそれぞれ二千ヨージャナと説かれ、長さは三万四千ヨージャナであると宣言される。

Verse 38

तस्य प्रतीच्यां विज्ञेयः पर्वतो गन्धमादनः । आयामोच्छ्रयविस्तारात् तुल्यो माल्यवता तु सः ॥ ७५.३८ ॥

その西にはガンダマーダナ山（Gandhamādana）があると知るべきである。長さ・高さ・幅において、それはマーリヤヴァト（Mālyavat）に等しい。

Verse 39

परिमण्डलस्तयोर्मध्ये मेरुः कनकपर्वतः । चतुर्वर्णः ससौवर्णश्चतुरस्त्रः समुच्छ्रितः ॥ ७५.३९ ॥

それらの中央には、メール山（Meru）—金の山がある。輪のごとく円形で、四種の色相を備え、黄金の輝きを帯び、四面を成して高くそびえる。

Verse 40

अव्यक्ता धातवः सर्वे समुत्पन्ना जलादयः । अव्यक्तात् पृथिवीपद्मं मेरुस्तस्य च कर्णिका ॥ ७५.४० ॥

未顕（アヴィヤクタ avyakta）より、水をはじめとする一切の元素の構成要素が生起した。その未顕より大地は蓮華として現れ、メール山はその中央の花托（カルニカー karṇikā）であると説かれる。

Verse 41

चतुष्पत्रं समुत्पन्नं व्यक्तं पञ्चगुणं महत् । ततः सर्वाः समुद्भूता वितता हि प्रवृत्तयः ॥ ७५.४१ ॥

ついで四弁の原理が生じた。顕現し、偉大で、五つの性質を具える。そこからまことに、あらゆる働き・衝動（プラヴリッティ pravṛtti）が生まれ、広く展開した。

Verse 42

अनेककल्पजीवद्भिः पुरुषैः पुण्यकारिभिः । कृतात्मभिर्महात्मभिः प्राप्यते पुरुषोत्तमः ॥ ७५.४२ ॥

至上の人格（プルショーत्तマ Puruṣottama）は、多くの劫を経て生を重ね、功徳をなし、自己を律する人々—大いなる魂（マハートマ）によって到達される。

Verse 43

महायोगी महादेवो जगद्ध्येयो जनार्दनः । सर्वलोकगतोऽनन्तो व्यापको मूर्तिरव्ययः ॥ ७५.४३ ॥

彼は大いなるヨーギーにして大主（マハーデーヴァ）、世が観想すべきジャナールダナ（Janārdana）。彼は無限であり、あらゆる世界に遍在し、遍く浸透し、身を具えつつも不滅である。

Verse 44

न तस्य प्राकृताः मूर्तिर्मांसमेदोऽस्थिसंभवा । योगित्वाच्चेश्वरत्वाच्च सत्त्वरूपधरो विभुः ॥ ७५.४४ ॥

その御身は物質的（プラークリタ prākṛta）ではなく、肉・脂・骨から成るものでもない。ヨーギーとしての本性と主宰性ゆえに、遍在の御方はサットヴァ（清明・純質）より成る形相を帯びる。

Verse 45

तन्निमित्तं समुत्पन्नं लोके पद्मं सनातनम् । कल्पशेषस्य तस्यादौ कालस्य गतिरीदृशी ॥ ७५.४५ ॥

その因より、世に常住の蓮華が生じた。カルパの残余の初めにおいて、時の推移はかくのごとくであった。

Verse 46

तस्मिन् पद्मे समुत्पन्नो देवदेवश्चतुर्मुखः । प्रजापतिपतिर्देव ईशानो जगतः प्रभुः ॥ ७५.४६ ॥

その蓮華より、神々の神たる四面の御者が生まれた。プラジャーパティの主、イーシャーナとして、世界の支配者・主宰者である。

Verse 47

तस्य बीजनिसर्गं हि पुष्करस्य यथार्थवत् । कृत्स्नं प्रजानिसर्गेण विस्तरेणैव वर्ण्यते ॥ ७५.४७ ॥

まことに、彼の「種子よりの起源」—すなわちプシュカラ（Puṣkara）—は、その真義に即して、衆生流出（prajā-sarga）の物語を通じ、全きかたちで詳説される。

Verse 48

तदम्बु वैष्णवः कायो यतो रत्नविभूषितः । पद्माकाराऽ समुत्पन्ना पृथिवी सवनद्रुमा ॥ ७५.४८ ॥

その水は宝玉により荘厳されたヴァイシュナヴァの身（Vaiṣṇava kāya）となり、また大地は蓮華の形として、森と樹木を伴って生起した。

Verse 49

तत् तस्य लोकपद्मस्य विस्तारं सिद्धभाषितम् । वर्ण्यमानं विभागेन क्रमशः शृणुत द्विजाः ॥ ७५.४९ ॥

いま、二度生まれし者たちよ、順序と区分に従って、シッダ（Siddha）の言に説かれるその「世界の蓮華」（lokapadma）の広がりを聴け。

Verse 50

महावर्षाणि ख्यातानि चत्वार्यत्र च संस्थिताः । तत्र पर्वतसंस्थानो मेरुर्नाम महाबलः ॥ ७५.५० ॥

ここには名高い四つの大ヴァルシャ（mahāvarṣa）が安住すると説かれ、そこには山のごとき地塊として、強大なるメル（Meru）という山がそびえ立つ。

Verse 51

नानावर्णः स पार्श्वेषु पूर्वतः श्वेत उच्यते । पीतं च दक्षिणं तस्य भृङ्गवर्णं तु पश्चिमम् ॥ ७५.५१ ॥

それは諸方の側面にさまざまな色を帯びると説かれる。東は白と称され、南は黄、そして西は蜂の色（黒み）である。

Verse 52

उत्तरं रक्तवर्णं तु तस्य पार्श्वं महात्मनः । मेरुस्तु शोभते शुक्लो राजवंशे तु धिष्टितः ॥ ७५.५२ ॥

その大いなる者の北の側面は赤色である。だがメル山は白く輝き、王家の系譜のうちに安住している。

Verse 53

तरुणादित्यसंकाशो विधूम इव पावकः । योजनानां सहस्राणि चतुराशीतिरुच्छ्रितः ॥ ७५.५३ ॥

その輝きは若き太陽のごとく、煙なき火のごとし。高さは八万四千ヨージャナに及ぶ。

Verse 54

प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्विस्तृतः षोडशैव तु । शरावसंस्थितत्वाच्च द्वात्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तृतः ॥ ७५.५४ ॥

下方へ十六（単位）入り、広がりもまた十六（単位）である。さらに浅鉢（śarāva）のように据えられているため、頂では三十二（単位）にまで広がる。

Verse 55

विस्तारस्त्रिगुणश्चास्य परिणाहः समन्ततः । मण्डलेन प्रमाणेन व्यस्यमानं तदिष्यते ॥ ७५.५५ ॥

その幅は三倍であり、周囲は四方に及ぶと説かれる。円の規準によって展開して測るとき、それが正しい尺度として認められる。

Verse 56

नवतिश्च सहस्राणि योजनानां समन्ततः । ततः षट्काधिकानां च व्यस्यमानं प्रकीर्तितम् । चतुरस्त्रेण मानेन परिणामः समन्ततः ॥ ७५.५६ ॥

「その広がりは四方に九万ヨージャナである。さらに六（千ヨージャナ）を加えたものが直径として説かれる。四角の尺度により、その周囲は各方において述べられる。」

Verse 57

स पर्वतो महादिव्यो दिव्यौषधिसमन्वितः । सवैनैरावृतः सर्वो जातरूपमयैः शुभैः ॥ ७५.५७ ॥

その山はきわめて光輝に満ちた天上の山で、神妙なる薬草を具え、全体が吉祥なる黄金の荘厳によって覆われている。

Verse 58

तत्र देवगणाः सर्वे गन्धर्वोरगराक्षसाः । शैलराजे प्रमोदन्ते तथैवाप्सरसां गणाः ॥ ७५.५८ ॥

そこでは、すべての神々の群れが、ガンダルヴァ、ナーガ、ラークシャサとともに山王において歓喜し、アプサラスの群れもまた同様に喜ぶ。

Verse 59

स तु मेरुः परिवृतो भवनैर्भूतभावनैः । चत्वारो यस्य देशास्तु नानापार्श्वेषु धिष्ठिताः ॥ ७५.५९ ॥

その須弥山は、衆生を養い支える住処に囲まれており、また四つの地方がそのさまざまな側面に定まっている。

Verse 60

भद्राश्वो भारतश्चैव केतुमालश्च पश्चिमे । उत्तरे कुरवश्चैव कृतपुण्यप्रतिश्रयाः ॥ ७५.६० ॥

バドラ―シュヴァ（Bhadrāśva）とバーラタ（Bhārata）、また西方のケートゥマーラ（Ketumāla）；さらに北方のクル（Kuru）—これらは功徳（プンニャ）を得た者が帰依し憩うための住処である。

Verse 61

कर्णिका तस्य पद्मस्य समन्तात् परिमण्डला । योजनानां सहस्राणि योजनानां प्रमाणतः ॥ ७५.६१ ॥

その蓮華のカールニカー（中心の花托）は周囲すべて円形であり、由旬（yojana）の標準の度量によれば、その広がりは幾千由旬にも及ぶ。

Verse 62

तस्य केसरजालानि नवषट् च प्रकीर्तिताः । चतुरशीतिरुत्सेधो विवरान्तरगोचराः ॥ ७५.६२ ॥

そのケーサラの網（花糸の群）は五十九と説かれ、その高さは八十四で、諸々の開口の間の領域（隙間）にまで及ぶ。

Verse 63

त्रिंशच्चापि सहस्राणि योजनानां प्रमाणतः । तस्य केसरजालानि विकीर्णानि समन्ततः ॥ ७५.६३ ॥

由旬の度量によれば、それは三万由旬にまで及び、ケーサラの網は四方に散り広がっている。

Verse 64

शतसाहस्रमायाममशीतिḥ पृथुलानि च । चत्वारि तत्र पर्णानि योजनानां चतुर्दश ॥ ७५.६४ ॥

その長さは十万由旬、幅は八十である。そこにはパルナ（葉）が四枚あり、それぞれ十四由旬の大きさである。

Verse 65

तत्र या सा मया तुभ्यं कर्णिकीत्यभिविश्रुता । तां वर्ण्यमानामेकाग्र्यात् समासेन निबोधत । मणिपर्णशतैश्चित्रां नानावर्णप्रभासिताम् ॥ ७५.६५ ॥

そこには、わたしが汝に語った「カルニキー（Karṇikī）」として世に名高いものがある—今、簡略に説き明かされるのを、心を一つにして聴け。そこは宝珠のごとき葉が幾百も彩りを成し、さまざまな色の光輝によって照らされている。

Verse 66

अनेकपर्णनिचयं सौवर्णमरुणप्रभम् । कान्तं सहस्रपर्वाणं सहस्रोदरकन्दरम् । सहस्रशतपत्रं च वृत्तमेकं नगोत्कतमम् ॥ ७५.६६ ॥

多くの葉の群れを宿し、黄金にして紅を帯びた光を放つ、愛でるに麗しい一つの最勝の山が説かれる。千の稜線を備え、内には千の洞窟をもち、また千弁・百弁の蓮華のごとき形相を具え、円満の姿にそびえ立つ。

Verse 67

मणिरत्नार्पितश्वभ्रैर्मणिभिश्चित्रवेदिकाम् । सुवर्णमणिचित्राङ्गैर्मणिचर्चिततोरणैः ॥ ७५.६७ ॥

宝玉・宝石を嵌め込んだ窪みがあり、種々の貴石で荘厳されたヴェーディカー（vedikā）の壇がある。さらに、黄金と宝珠で彩られた構成部材を備え、宝石で飾られたトーラナ（toraṇa）の門楼が立つ。

Verse 68

तत्र ब्रह्मसभा रम्या ब्रह्मर्षिजनसंकुला । नाम्ना मनोव्रती नाम सर्वलोकेषु विश्रुता ॥ ७५.६८ ॥

そこには、ブラフマーの麗しき सभा（集会殿）があり、ブラフマルシ（brahmarṣi）の群れで満ちていた。それは諸世界において「マノーヴラティー（Manovratī）」の名で広く知られていた。

Verse 69

तत्रेशानस्य देवस्य सहस्रादित्यवर्चसः । महाविमानसंस्थस्य महिमा वर्त्तते सदा ॥ ७५.६९ ॥

そこでは、千の太陽のごとく輝き、大いなる天上のヴィマーナに住する神イーシャーナ（Īśāna）の威光が、つねに尽きることなく存し続ける。

Verse 70

तत्र सर्वे देवगणाश्चतुर्वक्त्रं स्वयं प्रभुम् । इष्ट्वा पूज्यनमस्कारैरर्चनीयमुपस्थिताः ॥ ७५.७० ॥

そこにおいて、すべての神々の群れは、自ら光り輝く四面の主を礼拝し、供養と敬礼と礼拝の挨拶を捧げつつ、儀礼の尊崇にふさわしき御方の御前に侍立した。

Verse 71

यैस्तदा दिहसंकल्पैर्ब्रह्मचर्यं महात्मभिः । चीर्‍णं चारुमनोभिश्च सदाचारपथि स्थितैः ॥ ७५.७१ ॥

その時、志が堅固で心性が清雅、かつ正しい行いの道に安住する大いなる魂たちによって、梵行（ブラフマチャリヤ）の戒律はしかるべく守り行われた。

Verse 72

सम्यगिष्ट्वा च भुक्त्वा च पितृदेवार्चने रताः । गृहाश्रमपरास्तत्र विनीताः अतिथिप्रियाः ॥ ७५.७२ ॥

正しく祭祀の務めを果たし、ついで食事を終えると、彼らは祖霊（ピトリ）と諸神の礼拝に心を寄せ続ける。そこにおいて彼らは家住期（グリハスタ）のアーシュラマに専念し、行いは慎み深く、客人を敬いもてなすことを喜ぶ。

Verse 73

गृहिणः शुक्लकर्मस्थाः विरक्ताः कारणात्मकाः । यमैर्नियमदानैश्च दृढनिर्दग्धकिल्बिषाः ॥ ७५.७३ ॥

家住者たちは清浄なる行為に住し、離欲にして因果を見分ける洞察に立脚し、ヤマ（禁戒）とニヤマ（遵行）とダーナ（布施）によって、罪障を堅固に焼き尽くした。

Verse 74

तेषां निवसनं शुक्लब्रह्मलोकमनिन्दितम् । उपर्युपरि सर्वासां गतिनां परमा गतिः । चतुर्दशसहस्राणि योजनानां तु कीर्तितम् ॥ ७५.७४ ॥

彼らの住処は、非難なき清浄の「シュクラ・ブラフマローカ」（Śukla-brahma-loka）と説かれる。それはあらゆる行き先を超えてなお高く、諸道のうち最上の到達処である。その広がりは一万四千ヨージャナと称される。

Verse 75

ततोऽर्द्धरुचिरे कृष्णे तरुणादित्यवर्चसि । महागिरौ ततो रम्ये रत्नधातुविचित्रिते ॥ ७५.७५ ॥

その後、黒みを帯びながらも半ば輝き、若き太陽の光彩を具えた大いなる山に至り、さらに宝石を宿す鉱脈が種々に彩る、麗しき地へと赴いた。

Verse 76

नैकरत्नसमावासे मणितोरणमन्दिरे । मेरोः सर्वेषु पार्श्वेषु समन्तात् परिमण्डले ॥ ७५.७६ ॥

多種の宝玉が満ちる住処において、宝石の楼門を飾る宮殿の内に、須弥山のあらゆる側面を、周囲一面に円環のごとく取り巻いていた。

Verse 77

त्रिंशद्योजनसाहस्रं चक्रपाटो नगोत्तमः । जारुधिश्चैव शैलेन्द्र इत्येते उत्तराः स्मृताः ॥ ७५.७७ ॥

チャクラパータは山々の最勝にして三万ヨージャナに及び、ジャールディもまた山の主である—これらは北方の（山岳／地域）として記憶される。

Verse 78

एतेषां शैलमुख्यानामुत्तरेषु यथाक्रमः । स्थलीरन्तरद्रोण्यश्च सरांसि च निबोधत ॥ ७५.७८ ॥

今、これら主要なる山々の北にある平原、間の谷地、そして湖沼を、順を追って知るがよい。

Verse 79

दशयोजनविस्तीर्णा चक्रपाटोपनिर्गता । सा तूर्द्ध्ववाहिनी चापि नदी भूमौ प्रतिष्ठिता ॥ ७५.७९ ॥

幅十ヨージャナに及ぶその河は、チャクラパータの開口より湧き出た。その河は—上方へも流れるものとして—大地の上に確立された。

Verse 80

सा पुर्याममरावत्यां क्रममाणेन्दुरा प्रभौ । तया तिरस्कृता वा अपि सूर्येन्दुज्योतिषां गणाः ॥ ७५.८० ॥

アマラーヴァティーの都において、その光輝ある者は節度ある歩みで進んだ。彼女によって、太陽・月・諸星の光の群れさえ、あたかもその輝きを奪われたかのようであった。

Verse 81

उदयास्तमिते सन्ध्ये ये सेवन्ते द्विजोत्तमाः । तान् तुष्यन्ते द्विजाः सर्वानष्टावप्यचलोत्तमान् ॥ ७५.८१ ॥

黎明と日没のサンディヤー（結節）の時に、定められた行を修する二度生まれの最勝者たちによって、すべての二度生まれは満悦し、さらに八つの最上の山々さえもまた満たされる。

Verse 82

परिभ्रमज्ज्योतिषां या सा रुद्रेन्द्रमता शुभा ॥ ७५.८२ ॥

回転する光明より成るその吉祥なる相は、ルドラとインドラに関わる教説において尊ばれている。