Adhyaya 62: Instruction on the ‘Health Vow’ and the Rite of Solar Worship

Verse 1

अगस्त्य उवाच । अथापरं महाराज व्रतम् आरोग्यसंज्ञितम् । कथयामि परं पुण्यं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ ६२.१ ॥

アガスティヤは言った。「さらにまた、大王よ、私は『アーローギャ（健康）』と名づけられる誓戒を説こう。これは最上の功徳をもたらし、一切の罪を滅すると説かれる。」

Verse 2

तस्यैव माघमासस्य सप्तम्यां समुपोषितः । पूजयेद् भास्करं देवं विष्णुरूपं सनातनम् ॥ ६२.२ ॥

同じマーガ月の第七日（サプタミー）に、正しく斎戒してのち、ヴィシュヌの姿として理解される永遠なる神、バースカラ（太陽神）を礼拝すべきである。

Verse 3

आदित्य भास्कर रवे भानो सूर्य दिवाकर । प्रभाकरेति सम्पूज्य एवं सम्पूज्यते रविः ॥ ६२.३ ॥

アーディティヤ、バースカラ、ラヴィ、バーヌ、スーリヤ、ディヴァーカラ、プラバーカラという名によって恭しく礼拝するならば—このようにして、まさにラヴィは礼拝される。

Verse 4

षष्ठ्यां चैव कृताहारः सप्तम्यां भानुमर्चयेत् । अष्टम्यां चैव भुञ्जीत एष एव विधिक्रमः ॥ ६२.४ ॥

第六日（シャシュティー）には節度ある食をとり、第七日（サプタミー）にはバーヌ（太陽）を礼拝し、第八日（アシュタミー）に食事をする。これこそ定められた作法の順序である。

Verse 5

अनेन वत्सरं पूर्णं विधिना योऽर्चयेद् रविम् । तस्यारोग्यं धनं धान्यमिह जन्मनि जायते । परत्र च शुभं स्थानं यद्गत्वा न निवर्तते ॥ ६२.५ ॥

この定められた作法に従い、かくのごとく一年満ちてラヴィ（太陽神）を礼拝する者には、この生において健康・財富・穀物の繁栄が生じ、さらに来世には吉祥なる境地を得て、そこに至れば再び戻ることはない。

Verse 6

सार्वभौमः पुरा राजा अनरण्यो महाबलः । तेनायमर्चितो देवो व्रतेनानेन पार्थिव । तस्य तुष्टो वरं देवः प्रादादारोग्यमुत्तमम् ॥ ६२.६ ॥

昔、全土を統べる転輪王アナラṇヤという大いなる力の王がいた。まさにこの誓戒（ヴラタ）によって、王よ、彼はこの神を礼拝し、神は満悦して最上の健康という恩寵を授けた。

Verse 7

भद्राश्व उवाच । किमसौ रोगवान् राजा येनारोग्यमवाप्तवान् । सार्वभौमस्य च कथं ब्रह्मन् रोगस्य सम्भवः ॥ ६२.७ ॥

バドラ―シュヴァは言った。「なぜその王は病に悩まされ、のちに無病を得たのですか。婆羅門よ、転輪王にいかにして病が生じ得るのでしょうか。」

Verse 8

अगस्त्य उवाच । स राजा सार्वभौमोऽभूद् यशस्वी च सुरूपवान् । स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो नृपश्रेष्ठ महाबलः ॥ ६२.८ ॥

アガスティヤは言った。その王は転輪王となり、名声高く、姿かたちも麗しかった。ある時、その王は諸王の中の最勝者として、王の中の最勝よ、大いなる力を備え…

Verse 9

गतवान् मानसṃ दिव्यं सरो देवगणान्वितम् । तत्रापश्यद् बृहद् पद्मं सरोमध्यगतं सितम् ॥ ६२.९ ॥

彼は神々の群れに伴われて、天なるマーナサーの湖へ赴いた。そこで湖の中央にある、大きく白い蓮華を目にした。

Verse 10

तत्र चाङ्गुष्ठमात्रं तु स्थितं पुरुषसत्तमम् । रक्तवासोभिराच्छन्नं द्विभुजं तिग्मतेजसम् ॥ ६२.१० ॥

そこには、まことにプルシャ・サत्तマ（至上の御方）が、親指ほどの大きさで立っていた。赤き衣に覆われ、二臂を備え、鋭い光輝を放っていた。

Verse 11

तं दृष्ट्वा सारथिं प्राह पद्ममेतत् समानय । इदं तु शिरसा बिभ्रत् सर्वलोकस्य सन्निधौ । श्लाघनीयो भविष्यामि तस्मादाहर माचिरम् ॥ ६२.११ ॥

御者を見て彼は言った。「この蓮華を持って来い。万民の前でこれを我が頭上に戴けば、我は称賛に値する者となろう。ゆえに遅れずに持参せよ。」

Verse 12

एवमुक्तस्तदा तेन सारथिः प्रविवेश ह । ग्रहीतुमुपचक्राम तं पद्मं नृपसत्तम ॥ ६२.१२ ॥

その時そのように告げられると、御者はまことに中へ入り、その蓮華を取り上げようとし始めた。おお、王の中の最勝者よ。

Verse 13

स्पृष्टमात्रे ततः पद्मे हुंकारः समजायत । तेन शब्देन स त्रस्तः पपात च ममार च ॥ ६२.१३ ॥

すると、蓮華にただ触れただけで「フーン（huṅ）」という声が起こった。その音に怯えた彼は倒れ、そして死んだ。

Verse 14

राजा च तत्क्षणात् तेन शब्देन समपद्यत । कुष्ठी विगतवर्णश्च बलवीर्यविवर्जितः ॥ ६२.१४ ॥

そして王もまた、その瞬間にその声に襲われた。癩病にかかり、顔色を失い、力と勇気を奪われた。

Verse 15

तथागतमतात्मानं दृष्ट्वा स पुरुषर्षभः । तस्थौ तत्रैव शोकार्तः किमेतदिति चिन्तयन् ॥ ६२.१५ ॥

それから、人中の雄牛たるその者は、自らがそのような有様となったのを見て、その場に立ち尽くし、悲嘆に沈みつつ「これは何事か」と思い巡らした。

Verse 16

तस्य चिन्तयतो धीमानाजगाम महातपाः । वसिष्ठो ब्रह्मपुत्रोऽथ तं स पप्रच्छ पार्थिवम् ॥ ६२.१६ ॥

その賢者が思惟していると、梵天の子たる大苦行者ヴァシシュタが来臨した。そこで彼はその王に問いかけた。

Verse 17

कथं ते राजशार्दूल तव देहस्य शासनम् । इदानीमेव किं कार्यं तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः ॥ ६२.१७ ॥

「王たちの中の虎よ、汝の身の統御（規律）はいかに保たれているのか。いまこの時、なすべきことは何か。問う者たる我に告げよ。」

Verse 18

एवमुक्तस्ततो राजा वसिष्ठेन महात्मना । सर्वं पद्मस्य वृत्तान्तं कथयामास स प्रभुः ॥ ६२.१८ ॥

大心のヴァシシュタにそのように告げられると、主権者たる王は、パドマに関する一切の経緯を余すところなく語り始めた。

Verse 19

तं श्रुत्वा स मुनिस्तत्र साधु राजन्नथाब्रवीत् । असाधुरथ वा तिष्ठ तस्मात् कुष्ठित्वमागतः ॥ ६२.१९ ॥

それを聞くと、その牟尼はその場で言った。「善い、王よ。」しかし善からざるなら、そのまま留まれ。ゆえに癩（らい）の病が彼に及んだ。

Verse 20

एवमुक्तस्तदा राजा वेपमानः कृताञ्जलिः । पप्रच्छ साध्वहं विप्र कथं वा असाध्वहं मुने । कथं च कुष्ठं मे जातमेतन्मे वक्तुमर्हसि ॥ ६२.२० ॥

そう告げられると、王は震えつつ合掌して問うた。「婆羅門よ、我は何において正しく、また何において誤ったのか、牟尼よ。さらに、この癩の病はいかにして我に生じたのか。どうか我に説き明かしたまえ。」

Verse 21

वसिष्ठ उवाच । एतद् ब्रह्मोद्भवं नाम पद्मं त्रैलोक्यविश्रुतम् । दृष्टमात्रेण चानेन दृष्टाः स्युः सर्वदेवताः । एतस्मिन् दृश्यते चैतत् षण्मासं क्वापि पार्थिव ॥ ६२.२१ ॥

ヴァシシュタは言った。「この蓮華は『ブラフマーより生まれしもの』と名づけられ、三界に名高い。これをただ見るだけで、すべての神々を見たとみなされる。王よ、この（蓮華）はある時節に、ここで六か月のあいだ見られるのだ。」

Verse 22

एतस्मिन् दृष्टमात्रे तु यो जलं विशते नरः । सर्वपापविनिर्मुक्तः परं निर्वाणमर्हति ॥ ६२.२२ ॥

しかし、この聖なる場所をただ見ただけで、その水に入る者は、あらゆる罪過から解き放たれ、至上のニルヴァーナ（究竟の解脱）に値すると説かれる。

Verse 23

ब्रह्मणः प्रागवस्थाया मूर्तिरप्सु व्यवस्थिताः । एतां दृष्ट्वा जले मग्नः संसाराद् विप्रमुच्यते ॥ ६२.२३ ॥

その水中には、ブラフマーの原初の状態に関わる一つの御像（ムールティ）が安置されている。それを拝し、水に身を沈める者は、サンサーラ（輪廻の流転）から完全に解き放たれる。

Verse 24

इमं च दृष्ट्वा ते सूतो जले मग्नो नरोत्तम । प्रविष्टश्च पुनरिमं हर्तुमिच्छन्नराधिप । प्राप्तवानसि दुर्बुद्धे कुष्ठित्वं पापपूरुष ॥ ६२.२४ ॥

「そしてこれを見て、汝の御者は、人中の最勝者よ、水に沈んだ。さらに、人々の支配者よ、それを奪い取ろうとして再び入り込んだ。汝は—邪心の者、罪ある者よ—クシュタ（癩病）を被ったのだ。」

Verse 25

दृष्टमेतत् त्वया यस्मात् त्वं साध्विति ततः प्रभो । मयोक्तो मोहमापन्नस्तेनासाधुरितीरितः ॥ ६२.२५ ॥

これをあなたがご覧になったゆえに、主よ、あなたは「汝はサードゥ（善き者）である」と言われた。だが私はそのように語って迷妄（モーハ）に陥り、ゆえに「サードゥにあらず」と称された。

Verse 26

ब्रह्मपुत्रो ह्यहं चेमं पश्यामि परमेश्वरम् । अहन्यहनि चागच्छंस्तं पुनर्दृष्टवानसि ॥ ६२.२६ ॥

まことに我は梵天の子であり、この至上主（パラメーシュヴァラ）を拝見する。汝もまた日ごとに来たりて、彼を再び再び見たのである。

Verse 27

देवा अपि वदन्त्येते पद्मं काञ्चनमुत्तमम् । मानसे ब्रह्मपद्मं तु दृष्ट्वा चात्र गतं हरिम् । प्राप्स्यामस्तत् परं ब्रह्म यद् गत्वा न पुनर्भवेत् ॥ ६२.२७ ॥

神々でさえ、この最上の黄金の蓮華を語る。マーナサーにて梵天の蓮華を見、ここに来臨したハリを拝したのち、我らは至上のブラフマンに到達するであろう—そこに至れば、もはや再び生まれない。

Verse 28

इदं च कारणं चान्यत् कुष्ठस्य शृणु पार्थिव । आदित्यः पद्मगर्भेऽस्मिन् स्वयमेव व्यवस्थितः ॥ ६२.२८ ॥

聞け、王よ。癩（クシュタ）のもう一つの原因を。 この蓮胎（パドマガルバ）の中に、アーディティヤ（太陽神）は自らの本性によって安住している。

Verse 29

तं दृष्ट्वा तत्त्वतो भावः परमात्मैष शाश्वतः । धारयामि शिरस्येनं लोकमध्ये विभूषणम् ॥ ६२.२९ ॥

真実のままに彼を見て、（悟った）—この方こそ永遠の至上我（パラマートマン）である。私は世の中の荘厳として、彼を頭上に戴いている。

Verse 30

एवं ते जल्पता पापमिदं देवेन दर्शितम् । इदानीमिममेव त्वमाराधय महामते ॥ ६२.३० ॥

かくして汝が語る間に、この罪の事は神によって示し明かされた。いま、心大いなる者よ、まさにこの御方を礼拝し奉れ。

Verse 31

अगस्त्य उवाच । एवमुक्त्वा वसिष्ठस्तु इममेव व्रतं तदा । आदित्याराधनं दिव्यमारोग्याख्यं जगाद ह ॥ ६२.३१ ॥

アガスティヤは言った。「このように語り終えると、ヴァシシュタはその時まさにこの誓戒—アーディティヤ（太陽神）への神聖なる礼拝、すなわち『アーローギャ（健康）・ヴラタ』—を説き明かした。」

Verse 32

सोऽपि राजा अकारोच्चेमं व्रतं भक्तिसमन्वितः । सिद्धिं च परमां प्राप्तो विरोगश्चाभवत्क्षणात् ॥ ६२.३२ ॥

その王もまた信愛をもってこの誓戒を行い、最上の成就（シッディ）を得て、たちまち病なき身となった。