Adhyaya 216: The Sacred Account of Gokarṇa, Śṛṅgeśvara, and Related Tīrthas

Verse 1

अथ गोकर्णशृङ्गेश्वरादिमाहात्म्यम् ॥ ब्रह्मोवाच ॥ तस्मात्स्थानादपक्रान्ते त्र्यम्बके मृगरूपिणि ॥ अन्योन्यं मन्त्रयित्वा तु मया सह सुरोत्तमाः ॥

ここにゴーカルナとシュリンゲーシュヴァラ等の霊地の聖なる由来が始まる。ブラフマーは言った。三眼主トリヤンバカが鹿の姿をとってその地を去ったとき、神々の中の最勝者たちは、私とともに互いに相談した。

Verse 2

त्रिधाविभक्तं तच्छृङ्गं पृथक्पृथगवस्थितम् ॥ सम्यक्स्थापयितुं देवा विधिदृष्टेन कर्मणा ॥

その「峰／角」は三つに分かれ、それぞれ別々の場所に離れて留まった。神々は、定められた作法にかなう儀礼によって、それを正しく安置しようとした。

Verse 3

स्थापितं देवि नीत्वा वै शृङ्गाग्रं वज्रपाणिना ॥ मया तत्रैव तन्मध्यं स्थापितं विधिवत्प्रभोः ॥

女神よ、金剛手ヴァジュラパーニによって峰の先端を確かに運ばせ、私はその中ほどの部分を、まさにその地に、正しい作法に従って主のために安置した。

Verse 4

देवैर्देवर्षिभिश्चैव सिद्धैर्ब्रह्मर्षिभिस्तथा ॥ गोकर्ण इति विख्यातिः कृता वैशेषिकी वरा ॥

神々と天の聖仙たち、成就者（シッダ）たち、そしてまた梵仙（ブラフマリシ）たちによって、すぐれて特別な名声が定められた――「（ここは）ゴーカルナである」と。

Verse 5

विष्णुना देवतीर्थेन तन्मूलं स्थापितं ततः ॥ तस्य शृङ्गेश्वर इति नाम तत्राभवन्महत् ॥

ついでヴィシュヌが、神聖なるティールタと結びついて、その根本の基礎を据えた。そこにおいて、これには「シュリンゲーシュヴァラ」という偉大な名が生じた。

Verse 6

गोकर्ण आत्मलिङ्ग तत्र तत्रैव भगवान्स्तस्मिन्शृङ्गे त्रिधा स्थिते ॥ सान्निध्यं कल्पयामास भागेनैकेन चोन्मना ॥

ゴーカルナにおいて、アートマリンガとして主は—その峰が三重の相に立ったとき—自らの一分をもって、心を高くして、ここかしこに聖なる臨在を定め給うた。

Verse 7

शतं तेन तु भागानामात्मनो निहितं मृगे ॥ तस्माद्द्विकं तु भागानां शृङ्गाणां त्रितये न्यधात् ॥

その行いによって、自身の百の分が鹿のうちに納められた。そこからさらに二分を取り、三つの峰の群に配し給うた。

Verse 8

मार्गेण तच्छरीरेण निर्ययौ भगवान्विभुः ॥ शैशिरस्य गिरेः पादं प्रपेदे स्वयमात्मनः ॥

遍満なる主は、その同じ身のまま道に従って進み、自ら雪シラ（Śaiśira）山の麓に到り給うた。

Verse 9

शतसङ्ख्या स्मृता व्युष्टिस्तस्मिञ्छैलेश्वरे विभोः ॥ त्रिधा विभक्ते शृङ्गेऽस्मिन्नेकाग्रगतिनिप्रभोः ॥

遍満なる御方のシャイレーシュヴァラにおいて、「暁／間（うつろい）」は百と数えられると伝えられる。この三つに分かれた峰には、行が一点に定まる光輝の力が宿る。

Verse 10

देवदानवगन्धर्वाः सिद्धयक्षमहोरगाः ॥ श्लेष्मातकवनं कृत्स्नं सर्वतः परिमण्डलम् ॥

神々、ダーナヴァ、ガンダルヴァ、シッダ、ヤクシャ、そして大蛇たち—（皆が集い）；シュレーシュマータカの森全体が四方をめぐって円環の囲いを成していた。

Verse 11

तीर्थयात्रां पुरस्कृत्य प्रदक्षिण्यं च चक्रतुः ॥ फलान्निर्दिश्य तीर्थानां तथा क्षेत्रफलṃ महत्

聖なるティールタへの巡礼を第一として、二人はプラダクシナー（右繞礼拝）を行った。さらにティールタの果報を示し、聖地クシェートラより生ずる大いなる功徳も説かれる。

Verse 12

यथास्थानानि ते तस्मान्निवृत्ताश्च सुरादयः ॥ एवं तस्मान्निवृत्तेषु दैवतेषु तदा ततः

その場所から、神々をはじめとする者たちはそれぞれの住処へ帰っていった。かくして神々が退いたのち、次なる出来事が続いて起こった。

Verse 13

पौलस्त्यो रावणो नाम भ्रातृभिः सह राक्षसैः ॥ आगम्योग्रेण तपसा देवमाराधयद्विभुम्

パウラスティヤの子でラーヴァナと名づけられた者が、兄弟たちと羅刹（ラークシャサ）を伴って来た。彼は激しい苦行（タパス）によって、その大神・至能者を歓喜させた。

Verse 14

शुश्रूषया च परया गोकर्णेश्वरमव्ययम् ॥ यदा तु तस्य तुष्टो वै वरदः शंकरः स्वयम्

さらに彼は至上の奉仕と帰依をもって、不滅のゴーカルネーシュヴァラに仕えた。そして、授与者たるシャンカラ自らが彼に満足したとき、

Verse 15

तदा त्रैलोक्यविजयं वरं वव्रे स राक्षसः ॥ प्रसादात्तस्य तत्सर्वं वाञ्छितं मनसा हि यत्

そのときその羅刹は、三界征服を恩寵として願い求めた。かの神のご加護により、彼が心に望んだすべては授けられた。

Verse 16

अवाप्य च दशग्रीवस्तदिष्टं परमेश्वरात् ॥ त्रैलोक्यविजयायाशु तत्क्षणादेव निर्ययौ

至上主より授けられた望みを得るや、ダシャグリーヴァは三界征服のため、ただちに—まさにその瞬間に—出立した。

Verse 17

त्रैलोक्यं स विनिर्जित्य शक्रं च त्रिदशाधिपम् ॥ तदुत्पाट्यानयामास पुत्रेणेन्द्रजिता सह

三界を征服すると、彼はまた三十神の主シャクラをも捕らえ、その座より引き抜くようにして、子インドラジットとともに連れ去った。

Verse 18

शृङ्गाग्रं यत्पुरा नीत्वा स्थापितं वज्रपाणिना ॥ तदुत्पाट्यानयामास पुत्रेणेन्द्रजिता सह

かつて金剛手ヴァジュラパーニが運び据え置いたその峰頂を、彼は引き抜いて持ち去り、子インドラジットとともに去った。

Verse 19

न शशाक यदा रक्षस्तदुत्पाटयितुं बलात् ॥ वज्रकल्पं समुत्सृज्य तदा लङ्कां विनिर्ययौ

その羅刹が力ずくでは引き抜けなかったとき、彼は「雷霆のごときもの」を放ち、そしてランカーへと去った。

Verse 20

स तु दक्षिणगोकर्णो विज्ञेयस्ते महामते ॥ स्वयं प्रतिष्ठितस्तत्र स्वयं भूतपतिः शिवः

大いなる思慮の者よ、これこそダクシナ・ゴーカルナと知るべきである。そこには衆生の主シヴァが、自らによって स्थापितし、自ずから顕現しておられる。

Verse 21

एतत्ते कथितं सर्वं मया विस्तरतो मुने ॥ यथावदुत्तरस्तस्य गोकर्णस्य महात्मनः ॥

聖仙よ、私はこれらすべてを詳しく語り、しかるべき順序に従って、偉大なるゴーカルナ（Gokarṇa）という大聖者に関する後続の物語を述べた。

Verse 22

दक्षिणस्य च विप्रर्षे तथा शृङ्गेश्वरस्य च ॥ शैलेश्वरस्य च विभो स्थित्युत्पत्तिर्यथाक्रमम् ॥

婆羅門の聖賢の中でも最勝なる者よ、力ある御方よ——ダクシナ（Dakṣiṇa）、シュリンゲーシュヴァラ（Śṛṅgeśvara）、シャイレーシュヴァラ（Śaileśvara）という聖地の建立と顕現を、順序に従って説き明かした。

Verse 23

व्यु ष्टिः क्षेत्रस्य महती तीर्थानां च समुद्भवः ॥ प्रोक्तं सर्वं मया वत्स किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥

愛しき子よ、この聖域（クシェートラ）の大いなる顕現と、そのティールタ（聖なる渡処）の出現について、私はすべて説き終えた。さらに何を聞きたいのか。

Verse 24

ततः सुरासुरगुरुर्देवं भूतमहेश्वरम् ॥ तपसोऽग्रेण संसेव्य वव्रिरे विविधान्वरान् ॥

その後、神々と阿修羅の師は、最上の苦行（タパス）をもってブータ・マヘーシュヴァラ（Bhūta-Maheśvara）神に奉仕し、さまざまな恩寵を願い求めた。

Verse 25

तद्यावद्रावणः स्थाप्य मुहूर्त्तमुदधेस् तटे ॥ संध्यामुपासते तत्र लग्नस्तावदसौ भुवि ॥

ラーヴァナ（Rāvaṇa）がそれを海辺にしばし据え置き、そこでサンディヤー（sandhyā）の礼拝を行っている間は、その間ずっとそれは大地に固く留まっていた。