Adhyaya 174: The Sanctifying Power of River Confluences: Release from the Preta-State and the Rite of Śravaṇa Dvādaśī with Vāmana Worship

Verse 1

श्रीवराह उवाच॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि महापातकनाशनम्॥ सङ्गमस्य प्रभावं हि पापिनामपि मुक्तिदम्॥

聖なるヴァラーハは言った。「再び別のことを説こう――大罪を滅する法、すなわちサンガマ（合流地）の威力である。それは罪ある者にさえ解脱を授ける。」

Verse 2

अत्रैव श्रूयते पूर्वं ब्राह्मणः संशितव्रतः॥ महानामेति विख्यातः स्थितोऽसौ वनमाश्रितः॥

まさにここで、古くからこう伝え聞く。厳しい誓戒を守る一人のバラモンがいて、マハーナーマと名高く、森に身を寄せてそこに住していた。

Verse 3

स्वाध्याययुक्तो होमे च नित्ययुक्तः स योगवित्॥ जपहोमपरो नित्यं स्वकालं क्षपते च सः॥

彼はスヴァーディヤーヤ（誦習・学習）とホーマ（火供）に励み、常に律し、ヨーガに通じていた。つねにジャパ（真言誦）とホーマに専念し、定められた時に従って時日を過ごした。

Verse 4

एवं कर्माणि कुर्वन्स ब्रह्मलोकजिगीषया॥ बहून्यब्दान्यतीतानि ब्राह्मणस्य वने तदा॥

このように、ブラフマローカ到達を願って諸行を修しているうちに、そのバラモンには森の中で多くの歳月が過ぎ去った。

Verse 5

तस्य बुद्धिरियं जाता तीर्थाभिगमनं प्रति॥ पुनस्तीर्थजलैरेतत्क्षालयामि कलेवरम्॥

彼には聖地ティールタへの巡礼を思う念が起こった。「再びティールタの水によって、この身を洗い清めよう。」

Verse 6

प्रयातो विधिवत्साक्षात् सूर्यस्योदयणं प्रति ॥ असिकुण्डादितः कृत्वा दक्षिणां कोटिकां ततः

彼は定められた儀礼の作法に従って出立し、直ちに太陽の昇る方角の地へ向かった。アシクンダ（Asikuṇḍa）を起点として、次いで聖なる巡礼路の南の回りを行った。

Verse 7

तथा चोत्तरकोट्यां तु तथा मन्माथुरं च यत् ॥ क्रमेण सर्वतीर्थानि स्नात्वा मामपि पुष्करम्

また北の折り返しの地においても、そして我がマトゥラー（Mathurā）に関わる地においても同様に——彼はすべてのティールタ（聖なる渡し場）で順に沐浴し、さらに我、プシュカラ（Puṣkara）でも沐浴しようと（決意した）。

Verse 8

गत्वा सर्वाणि तीर्थानि स्नात्वा पूतो भवाम्यहम् ॥ इति कृत्वा मथुराया निर्जगामाथ स द्विजः

「すべてのティールタを巡り、そこで沐浴すれば、私は清浄となるであろう。」こう決意して、そのドヴィジャ（再生者）はマトゥラー（Mathurā）を出立した。

Verse 9

कृतपूजानमस्कारः अध्वानं प्रत्यपद्यत ॥ अध्वप्रपन्नो ह्यदृशत्पञ्चप्रेतान्सुभीषणान्

礼拝と敬礼を捧げてから彼は道に就いた。道行く途中、彼はきわめて恐ろしい五体のプレータ（餓鬼）を目にした。

Verse 10

ईषदुत्त्रस्तहृदयस्तिष्ठदुन्मील्य चक्षुषी ॥ आलम्ब्य स ततो धैर्यं त्रासमुत्सृज्य दूरतः

心がやや驚きに震え、彼は立ち止まって目を見開いた。やがて勇気を奮い起こし、恐れを遠く捨て去って距離を保った。

Verse 11

पप्रच्छ मधुरालापः के यूयं रौद्रमूर्त्तयः ॥ भवन्तः कर्मणा केन दुष्कृतेन भयावहाः

彼はやさしい言葉で問うた。「汝らは誰か、恐るべき姿の者たちよ。いかなる行い、いかなる悪業によって、かくも人を畏れさせるものとなったのか。」

Verse 12

एकस्थानात्सदा यूयं प्रस्थिताः कुत्र वा सदा ॥ प्रेता ऊचुः ॥ क्षुत्पिपासातुरा नित्यं बहुदुःखसमन्विताः

「汝らはいつも一つの場所から出立するが、絶えずどこへ行くのか。」すると餓鬼（プレータ）たちは言った。「我らは常に飢えと渇きに悩まされ、多くの苦しみを負っている。」

Verse 13

दुर्बुद्ध्या च वृताः सर्वे हीनज्ञानाः विचेतसः ॥ न जानीमो दिशं काचिद्विदिशं चापि चाध्वनि

「我らは皆、悪しき判断に覆われ、知恵に乏しく、心は乱れている。道をさまよううち、いずれの方角も、脇道さえも知らぬのだ。」

Verse 14

नान्तरिक्षं महीम् चापि जानीमो दिवसं तथा ॥ यदेतद्दुःखमापन्नं सुखोदर्कफलं भवेत्

「我らは虚空も大地も知らず、また日（時の移ろい）も知らぬ。願わくは、この身に降りかかった苦しみが、後に幸福という果を結ばんことを。」

Verse 15

अप्रकाममिदं भाति भास्करोदयणं प्रति ॥ अहं पर्युषितो नाम परः सूचिमुखस्ततः

「太陽の昇るのを前にして、これは我らにとって少しの安らぎもなく映る。我が名はパリュシタ（Paryuṣita）、そしてもう一人はスーチームカ（Sūcīmukha）である。」

Verse 16

शीघ्रगो रोधकश्चैव पञ्चमो लेखकस्तथा ॥ ब्राह्मण उवाच ॥ प्रेतानां कर्मजातानां नाम्नां वै सम्भवः कुतः

ブラーフマナは言った。「（そこには）Śīghraga、Rodhaka、そして第五にLekhakaと呼ばれる者がいる。行為（カルマ）から生じたプレータたちの名は、いったいどこから起こるのか。」

Verse 17

किं तत्कारणमेतद्धि यूयं सर्वे सनामकाः ॥ प्रेत उवाच ॥ अहं स्वादु सदाश्नामि दद्मि पर्युषितं द्विजे

「なぜそのように、皆がその名を帯びるのか。」プレータは言った。「私は常に美味なるものを食し、しかしブラーフマナには古くなった食を与える。」

Verse 18

एतत्कारणमुद्दिश्य नाम पर्युषितं द्विज ॥ सूचिता बहवोऽनेन विप्राश्चान्नादिकाङ्क्षिणः

「この因をもって、ブラーフマナよ、私は『Paryuṣita（古くなった食）』と名づけられた。これにより、食などを求める多くのブラーフマナたちは欺かれ、劣った施食の受け手とされた。」

Verse 19

एतत्कारणमुद्दिश्य शीघ्रगस्तेन शोच्यते ॥ एको गृहस्य मध्ये तु भुङ्क्ते द्विजभयेन हि

「この因によって、彼は『Śīghraga』と呼ばれる。ブラーフマナを恐れるがゆえに、家の中で独り食するからである。」

Verse 20

समारुह्योद्विग्नमना रोधकस्तेन शोच्यते ॥ मौनेनापि स्थितो नित्यं याचितोऽपि लिखेन्महीम्

「登り上がって心乱れるゆえに、彼は『Rodhaka（妨げる者）』と呼ばれる。たとえ常に沈黙して立っていても、求められても、地にただ『書く／描く』のみである。」

Verse 21

अस्माकमपि पापिष्ठो लेखकस्तेन नाम वै ॥ मदेन लेखकॊ याति रोधकस्तु ह्यवाक्छिराः

我らの中でも最も罪深いのは「レーカカ（書き手）」と呼ばれる者である。まことにそのゆえにその名を負う。「書き手」は慢心に酔って進み、ローダカは頭を垂れて下向きに動く。

Verse 22

शीघ्रगः पङ्गुतां प्राप्तः परं सूचिमुखस्ततः ॥ उषितः केवलग्रीवो लम्बौष्ठो वै महोदरः

シーグラガは跛となり、次いで（ある者は）「針の顔」となる。（ある者は）ウシタと呼ばれ、まるで首だけのようであり、（ある者は）厚い唇を持ち、また（ある者は）大きな腹を持つ。

Verse 23

बृहद्वृषणशुष्काङ्गः पापादेव प्रजायते ॥ एतत्ते सर्वमाख्यातमात्मवृत्तान्त सम्भवम्

睾丸が肥大し、四肢が枯れた者は、ただ罪より生まれる。これらすべてを汝に語り明かした——我ら自身の行いの由来として。

Verse 24

यदि ते श्रवणे श्रद्धा पृच्छ चान्यद्यदिच्छसि ॥ ब्राह्मण उवाच ॥ ये जीवा भुवि तिष्ठन्ति सर्व आहारजीविनः

もしこれを聞くことに信があるなら、望むほかのことも問うがよい。バラモンは言った。「地上に住まう生きとし生けるものは、みな食によって支えられている。」

Verse 25

युष्माकमपि चाहारं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ प्रेता ऊचुः ॥ शृणु चाहारमस्माकं सर्वभूतदयापर

あなたがたの食についても、真実のところを聞きたい。プレータたちは言った。「我らの糧を聞け、あらゆる生きものへの慈悲に専心する者よ。」

Verse 26

यच्छ्रुत्वा निन्दसे नित्यं भूयो भूयश्च नित्यशः ॥ श्लेष्ममूत्रपुरीषेण योषितां च समन्ततः

それを聞いてなお、あなたは絶えず—幾度も繰り返し—あらゆる所で、女を痰・尿・糞にたとえて貶めて語る。

Verse 27

गृहाणि त्यक्तशौचानि प्रेता भुञ्जन्ति तत्र वै ॥ बलिमन्त्रविहीनानि दानहीनानि यानि च

清浄が捨てられた家では、まことにプレータがそこで食する。とりわけ供物と真言が欠け、布施がないところである。

Verse 28

नित्यं च कलहो यत्र प्रेता भुञ्जन्ति तत्र वै ॥ अपात्रे प्रतिदत्तानि विधिहीनानि यानि च ॥ निन्दितानां द्विजातीनां जुगुप्सितकुलोद्भवे

絶えず争いのあるところでは、プレータがまことにそこで食する。また、不相応の者に与えたもの、正しい作法を欠いて与えたもの—さらに、非難される二度生まれ（ドヴィジャ）で、卑しめられた家系に生まれた者に与えたものも（彼らの食となる）。

Verse 29

जातानां विहितानां च दुष्कृतं कर्म कुर्वताम् ॥ तेभ्यो दत्तं तदस्माकमुपतिष्ठति भोजने

生まれと規定によって本来ふさわしい者でありながら悪業をなす者には、彼らに与えられたものが、われら（プレータ）にとって食として現れる。

Verse 30

एतत्पापतरं चान्यद्भोजनं दुष्टकर्मिणाम् ॥ निर्विण्णाः प्रेतभावेन पृच्छामः सुदृढव्रत

さらに別のことがある。悪しき行いの者の「食」は、いっそう罪深い。プレータの境遇に疲れ果てたわれらは、あなたに問う、堅固な誓願の人よ。

Verse 31

प्रेतो यथा न भवति तथा ब्रूहि तपोधन ॥ ब्राह्मण उवाच ॥ एकरात्रत्रिरात्रेण कृच्छ्रचान्द्रायणादिभिः

「人がいかにしてプレータ（餓鬼）とならぬかを語り給え、苦行の宝よ。」バラモンは言った。「一夜・三夜の苦行、またkṛcchraやcāndrāyaṇa等の修法によって—。」

Verse 32

व्रतैरभ्युद्यतः पूतो न प्रेतो जायते नरः ॥ मिष्टान्नपानदाता च सततं श्रद्धयान्वितः

誓戒に励み清浄となった者はプレータ（餓鬼）とならない。また、信をもって常に甘美な食と飲み物を施す者も、プレータとならない。

Verse 33

यतीनां पूजको नित्यं न प्रेतो जायते नरः ॥ त्रीणद्भिः पञ्च चैकेन वा प्रतिनित्यं तु पोषयेत्

常にヤティ（出家の修行者）を敬う者はプレータ（餓鬼）とならない。また日々、三つ、あるいは五つ、または一つの分量であっても（他者を）養うべきである。

Verse 34

सर्वभूतदयालुश्च न प्रेतो जायते नरः ॥ देवातिथिषु पूजासु गुरुपूजासु नित्यशः

また、あらゆる生きものに慈悲深い者もプレータ（餓鬼）とならない—神々と客人を敬う供養、そして師を敬う行いに常に励む者である。

Verse 35

रतो वै पितृपूजायां न प्रेतो जायते नरः ॥ जितक्रोधो ह्यमात्सर्यस्तृष्णासङ्गविवर्जितः

祖霊（祖先）を敬う供養に励む者はプレータ（餓鬼）とならない。また、怒りを克服し、ねたみを離れ、渇愛と執着を捨てた者も同様である。

Verse 36

क्षमा-युक्तो दान-शीलो न प्रेतो जायते नरः ॥ एकादशीं सितां कृष्णां सप्तमीं वा चतुर्दशीम् ॥

忍耐を備え、布施を旨とする人は、プレータとして生まれない。（白分・黒分いずれの）第十一ティティ、あるいは第七、または第十四を守るなら——

Verse 37

देवांश्च वन्दते नित्यं न प्रेतो जायते हि सः ॥ प्रेता ऊचुः ॥ त्वत्तस्तच्छ्रुतमस्माभिर्यो न प्रेतोऽभिजायते ॥

また、常に神々を礼拝する者も、まことにプレータとして生まれない。プレータたちは言った。「あなたから、（人は）プレータとして生まれないと聞きました——」

Verse 38

प्रेतस्तु जायते केन तद्वद त्वं महामुने ॥ विप्र उवाच ॥ शूद्रान्नेन तु भुक्तेन ब्राह्मणो म्रियते यदि ॥

「では、何によって人はプレータとなるのですか。おお大牟尼よ、それをお説きください。」バラモンは言った。「もしバラモンがシュードラの食を口にして死ぬなら——」

Verse 39

तेनैव चोदरस्थेन स प्रेतो जायते ध्रुवम् ॥ नग्नकापालिपाषण्डसङ्गतासनभोजनैः ॥

その（食）が腹中にとどまることによって、彼は必ずプレータとなる。また、裸形の苦行者、髑髏を携える行者、異端の徒と交わり、彼らと同座して食することによっても（同様である）。

Verse 40

मनुष्यः प्रेततां याति स्पर्शेन सुतरां तथा ॥ पूर्वपुण्यं विनश्येत् तु प्रेतो भवति नित्यशः ॥

人はそのような接触によって、いっそうプレータの境地へと至る。また、以前の功徳は滅び、常にプレータとなる。

Verse 41

पाषण्डाश्रमसंस्थश्च मद्यपः पारदारिकः ॥ वृथा-मांसरतो नित्यं स च प्रेतोऽभिजायते ॥

One who is established in a pāṣaṇḍa-āśrama, a drinker of intoxicants, an adulterer, and one constantly devoted to meat-eating without purpose—he too is born as a preta.

Verse 42

देवस्वं ब्राह्मणस्वं च गुरोर्द्रव्यं हरेत्तु यः ॥ कन्यां ददाति शुल्केन स च प्रेतोऽभिजायते ॥

Whoever steals property belonging to a deity, belonging to a Brahmin, or the goods of a teacher; and whoever gives a maiden in marriage for a price—he too is born as a preta.

Verse 43

मातरं पितरं भ्रातृभगिन्यौ च स्त्रियं सुतम् ॥ अदुष्टान्यस्त्यजेत्सोऽपि प्रेतो भवति च ध्रुवम् ॥

Whoever abandons a mother, father, brother, sister, wife, or child—though they are not at fault—he too certainly becomes a preta.

Verse 44

अयाज्ययाजनाच्चैव याज्यानां परिवर्जनात् ॥ रतो वा शूद्रसेवायां स प्रेतो जायते नरः ॥

Also, by officiating for one who should not be officiated for, and by neglecting those for whom one should officiate; or by being devoted to Śūdra-service—thus a man becomes a preta.

Verse 45

ब्रह्महा च कृतघ्नश्च गोग्घ्नो वै पञ्चपातकी ॥ भूमिकन्यापहर्ता च स प्रेतो जायते नरः ॥

A slayer of a Brahmin, an ungrateful person, a killer of a cow—indeed one guilty of the five great sins—and one who abducts land or a maiden: such a person becomes a preta.

Verse 46

असद्भ्यः प्रतिगृह्णाति नास्तिकेभ्यो विशेषतः ॥ स पापो जायते प्रेत आहारादिविवर्जितः ॥

悪しき者から—とりわけ不信の者から—施しや扶養を受け取る者は罪を負い、その者は食物などの必需を欠くプレータとして生まれる。

Verse 47

प्रेताः ऊचुः ॥ ये एतत्कर्म कुर्वन्ति मूढा अधर्मपरायणाः ॥ विरुद्धकारिणः पापास्तेषां काञ्चिद्गतिं वद ॥

プレータたちは言った。「そのような行いをなす迷妄の者ども—アダルマに傾き、正しい行いに背き、罪深い者—彼らに待つ行き先を語ってください。」

Verse 48

ब्राह्मण उवाच ॥ ये धर्मविमुखा मूढा दयादानविवर्जिताः ॥ तेषां गतिर्भवेदेका मथुरायान्तु सङ्गमे ॥

ブラーフマナは言った。「ダルマに背き、慈悲と布施を欠く迷妄の者には、定められた道はただ一つである。マトゥラーのサンガマ（合流点）へ赴くべきである。」

Verse 49

श्रवणद्वादशीयोगे मासि भाद्रपदे तथा ॥ वामनं तत्र देवं तु पूजयेज्जुहुयात्तथा ॥

バードラパダ月に、（ナクシャトラ）シュラヴァナとドヴァーダシーが重なるとき、そこで神ヴァーマナを礼拝し、同様に火中供養（供物の投下）を行うべきである。

Verse 50

सुवर्णमन्नं वस्त्रं च छत्रोपानत्सुसंयुतम् ॥ तत्र स्नातो पितॄंस्तर्प्य दत्त्वा करकमेव च ॥

黄金と食物と衣、さらに傘と履物を添えて施すべきである。そこで沐浴したのち、タルパナの供水によって祖霊を満たし、また水壺（カラカ）も施すべきである。

Verse 51

न ते प्रेता भविष्यन्ति मार्गस्थो यो नमस्यते ॥ विमानवरमारुह्य विष्णुलोकं स गच्छति ॥

道中にあって礼拝し敬意を捧げる者は、プレータとはならない。最上の天の乗り物に乗り、ヴィシュヌの世界へ赴く。

Verse 52

तत्र तीर्थे नरः स्नातो हृष्टपुष्टो यथाश्रुतः ॥ ध्यातश्च कीर्त्तितो वापि तेन गङ्गावगाहिताः ॥

そのティールタで沐浴した人は、伝承に聞くとおり歓喜し、養われて力を得る。さらに、ただ念じられ、あるいは讃えられるだけでも、その功徳によりガンガーに入浴したのと等しい。

Verse 53

तीर्थस्यैव तु माहात्म्यं प्रेतो भूत्वा शृणोति यः ॥ तस्याक्षयपदं विष्णोर्भवतीति मया श्रुतम् ॥

たとえプレータとなった後であっても、そのティールタの偉大さを聞く者には、私が聞いたところによれば、ヴィシュヌに結びつく不滅の境地が現れる。

Verse 54

प्रेताः ऊचुः ॥ अस्माकं वद कल्याण व्रतस्यास्य विधिं परम् ॥ येन वै क्रियमाणेन प्रेतत्वात्तु विमुच्यते ॥

プレータたちは言った。「慈悲深きお方よ、この誓願の最上の作法を私たちに説いてください。それを行ずれば、プレータの境涯から解放されます。」

Verse 55

वसिष्ठेन महाभागाः शृणुध्वं कथयाम्यहम् ॥ प्रेतानां मोक्षणं पुण्यं गतिप्रवरदायकम् ॥

「幸いある者たちよ、聞きなさい。私はヴァシシュタが説いたことを語ろう。プレータを解放する功徳ある法であり、最上の行き先（趣）を授ける。」

Verse 56

मासि भाद्रपदे शुद्धा द्वादशी श्रवणान्विता ॥ तस्यां दत्तं हुतं स्नानं सर्वं लक्षगुणं भवेत् ॥

バードラパダ月において、清浄なるドヴァーダシー（Dvādaśī）がシュラヴァナ宿（Śravaṇa）と相合する時、その日に行う布施・火への供養（護摩）・儀礼の沐浴は、功徳が十万倍になると説かれる。

Verse 57

सङ्गमे च पुनः स्नात्वा पूजयित्वा तु वामनम् ॥ कलशं विधिना दत्त्वा तस्य पुण्यफलṃ शृणु ॥

さらに合流の聖地で再び沐浴し、ヴァーマナ（Vāmana）を礼拝し、規定に従ってカラシャ（kalaśa：水壺）を施したのち、その行為の功徳の果を聞け。

Verse 58

कपिलानां शतं दत्त्वा हिरण्योपस्कराञ्चितम् ॥ तेन यत्फलमाप्नोति तद्द्वादश्यामखण्डितम् ॥

黄金と相応の備えを添えて、カピラー（kapilā：黄褐色）の牝牛を百頭施すなら、その功徳の果は、そのドヴァーダシーにおいて損なわれることなく得られる。

Verse 59

ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो ब्राह्मणो वेदपारगः ॥ जातिस्मरो महायोगी मोक्षमार्गपरायणः ॥

そののち天界より堕して、ヴェーダに通暁するブラーフマナは、前生を憶う者となり、大いなるヨーギーとなって、解脱（モークシャ）の道に専心した。

Verse 60

ध्यानयुक्तेन भावेन मुक्तो यात्यपुनर्भवम् ॥ कनकं च सुसंपीतं सान्नं रत्नसमन्वितम् ॥

禅定（dhyāna）に結ばれた心境によって解放され、彼は再生なき境地へと至る。さらに（そこには）黄金、よく調えられた食物、そして宝玉を伴う品々がある。

Verse 61

यथालाभोपपन्नेन सौवर्णो वामनः कृतः ॥ उपानच्छत्रसंयुक्तो विधिमन्त्रपुरःसरः ॥

各自の力に応じて金製の（ヴァーマナの）像を作り、履物と日傘を備え、定められた作法に従い、マントラを先に立てて順序正しく修する。

Verse 62

राक्षसत्वं न गच्छेत्तु श्रवणद्वादशीव्रतात् ॥ स्वर्गे च वसते तावद्यावदिन्द्राश्चतुर्दश ॥

シュラヴァナ・ドヴァーダシーの誓戒によって、ラークシャサの境涯に堕ちることはなく、十四のインドラが存続するほどの間、天界に住する。

Verse 63

कृत्वा च विधिवत्तस्य स्नानपूजादिकं नरः ॥ मन्त्रैस्तथाविधैर्होमैर्ब्राह्मणं चोपपादयेत् ॥

また人は、規定どおりに沐浴・礼拝などを行ったのち、同様にふさわしいマントラとホーマ（火供）によって、ブラーフマナをしかるべく供養し敬うべきである。

Verse 64

(आवाहनम्) यत्त्वं नक्षत्ररूपेण द्वादश्यां नभसि स्थितः ॥ तन्नक्षत्रमहं वन्दे मनोवाञ्छितसिद्धये ॥

（招請）汝はドヴァーダシーにおいて、ナクシャトラ（宿）の姿となり天に住すゆえ、我はそのナクシャトラを礼拝し、心に願う成就を求める。

Verse 65

( नक्षत्रम् ) नमः कमलनाभाय कमलालय केशव ॥ ( स्नानम् ) अमूर्त्ते सर्वतोव्यापिन् नारायण नमोऽस्तु ते ॥

（ナクシャトラ礼拝）蓮華の臍をもち、ラクシュミーの住処なるケーシャヴァに敬礼。 （沐浴礼拝）無相にして遍満するナーラーヤナよ、汝に敬礼あれ。

Verse 66

सर्वव्यापिञ्जगद्योनॆ नमः सर्वमयाच्युत ॥ (पूजा) श्रवणद्वादशीयोगे पूजां गृहीष्व केशव

遍く行き渡る世界の胎なる御方、万有より成るアチュタに敬礼。シュラヴァナ星宿とドヴァーダシー（第十二日）が合する時、ケーシャヴァよ、この供養をお受け取りください。

Verse 67

धूपोऽयं देवदेवेश शङ्खचक्रगदाधर ॥ (धूपम्) अच्युतानन्त गोविन्द वासुदेव नमोऽस्तु ते

これは薫香の供え物。神々の主よ、法螺貝・円盤・棍棒を持つ御方よ。アチュタ、アナンタ、ゴーヴィンダ、ヴァースデーヴァよ、あなたに敬礼いたします。

Verse 68

तेजसा सर्वलोकाश्च विवृताः सन्तु तेऽव्ययाः ॥ (दीपम्) त्वं हि सर्वगतं तेजो जनार्दन नमोऽस्तु ते

あなたの光明によって、すべての世界が顕現しますように—不滅なる御方よ、それらはあなたのもの。まことにあなたこそ遍在する光、ジャナールダナよ、敬礼いたします。

Verse 69

अदितेर्गर्भमाधाय वैरोचनिशमाय च ॥ त्रिभिः क्रमैर् जिताः लोकाः वामनाय नमोऽस्तु ते

アディティの胎に宿り、ヴィローチャナの系を鎮めるため、三歩にて諸世界を得た。ヴァーマナに敬礼。

Verse 70

(नैवेद्यम्) देवानां सम्मतश्चापि योगिनां परमां गतिः ॥ जलशायी जगद्योनॆ अर्घ्यं मे प्रति गृह्यताम्

（ナイヴェーディヤ供）あなたは神々に認められ、また瑜伽行者の最高の到達処。水に横たわる御方ジャラシャーイー、世界の源よ、我がアルギャの供えをお受け取りください。

Verse 71

(अर्घ्यम्) हव्यभुग्घव्यकर्त्ता त्वं होता हव्यं त्वमेव च ॥ सर्वमूर्त्ते जगद्योनॆ नमस्ते केशवाय च

（アルギャとして：）あなたは供物を受け味わう者であり、また供物を成就させる者。あなたはホートリ祭官であり、供物そのものもまたあなたである。万有の形を具え、世界の源なる御方よ—あなたに、そしてケーシャヴァに敬礼する。

Verse 72

(इति स्वाहा होमः) हिरण्यं अन्नं त्वं देव जलवस्त्रमयो भवान् ॥ (दक्षिणाम्) उपानच्छत्रदानेन प्रीतो भव जनार्दन

（このようにsvāhāをもって火供する：）あなたは黄金、あなたは食物、神よ。あなたは水として、また衣として成り立つ。 （ダクシナーとして：）履物と傘の施与によって、ジャナールダナよ、どうかお喜びください。

Verse 73

(वामनस्तुतिम्) अन्नं प्रजापतिर् विष्णुरुद्रचन्द्रेन्द्रभास्कराः ॥ अन्नं त्वष्टा यमोऽग्निश्च पापं हरतु मेऽव्ययः

（ヴァーマナ讃嘆：）食はプラジャーパティであり、（食は）ヴィシュヌであり、（食は）ルドラ、月、インドラ、太陽である。食はまたトヴァシュトリ、ヤマ、アグニでもある—不滅なる御方よ、我が罪過を除き給え。

Verse 74

(करकदानम्) वामनो बुद्धिदाता च द्रवस्थो वामनः स्वयम् ॥ वामनस्तारकोभाभ्यां वामनाय नमोऽस्तु ये

（器の施与に際して：）ヴァーマナは बुद्धि（知慧）を授ける者、またヴァーマナ自らが液体の中に住する。ヴァーマナの導く光（ターラカ）とともに—ヴァーマナに敬礼あれ。

Verse 75

(यजमानः) वामनं प्रतिगृह्णामि वामनो मे प्रयच्छति ॥ वामनस्तारकोभाभ्यां वामनाय नमो नमः

（祭主の言葉：）我はヴァーマナを受け奉る。ヴァーマナは我に授け給う。ヴァーマナの導く光（ターラカ）とともに—敬礼、敬礼ヴァーマナに。

Verse 76

द्विजः प्रतिग्रहीता कपिलाङ्गेषु तिष्ठन्ति भुवनानि चतुर्दश ॥ दत्त्वा कामदुघां लोकाः भवन्ति सफलाः नृणाम् ॥

黄褐色の牝牛の肢体に十四の世界が宿ると説かれる。願いをかなえる牛を布施すれば、世界—すなわち人生の目的と帰趨—は人々にとって実りあるものとなる。

Verse 77

गोदानं मम पापच्छिदे तुभ्यं देवगर्भ सुपूजित ॥ मया विसर्जितो देव स्थानमन्यदलङ्कुरु ॥

この牛の布施を、わが罪を断つ御方—神なる胎を有し、よく崇敬される御方—あなたに捧げます。わたしはこれを放ちました、主よ。別の住処を荘厳してください。

Verse 78

विसर्जनम् एवं विद्वांस्तु द्वादश्यां यो नरः श्रद्धयान्वितः ॥ यत्र तत्र नभस्ये तु कृत्वा फलमवाप्नुयात् ॥

このように、学識ある者が信心をもって月の十二日（ドヴァーダシー）に放生の儀を行えば、どこであれナバースヤ月において、その果報を得る。

Verse 79

ब्राह्मण उवाच ॥ यस्तु सारस्वते तीर्थे यमुनायाश्च सङ्गमे ॥ करोति विधिनानेन तस्य पुण्यं शतोत्तरम् ॥

ブラーフマナは言った。「サラスヴァティーの聖なる渡しとヤムナーの合流点において、この規定に従って（儀礼を）行う者は、その功徳が百倍、さらにそれ以上に増す。」

Verse 80

मयापि श्रद्धया चैतत्कालं तीर्थस्य सेवनम् ॥ क्षेत्रसंन्यासरूपेण कृतभक्तिसमन्वितम् ॥

わたしもまた信心をもって、この期間、聖なる渡しに仕えた。すなわち「聖域の中での出離」という形で、信愛を伴って行ったのである。

Verse 81

येन यूयं न शक्ता मां बाधितुं पापकर्मिणः ॥ श्रवणद्वादशीयोगे व्रतं तिथिसमन्वितम् ॥

これによって、汝ら—悪業をなす者ども—は我を悩ますことができない。すなわち、シュラヴァナ・ドヴァーダシー（Śravaṇa-dvādaśī）の合致に結びつき、正しいティティ（太陰日）を具えた誓戒である。

Verse 82

श्रवणाद्वो गतिः साक्षात्साधु लक्ष्यामि चाधुना ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवं ब्रुवति विप्रे तु आकाशे दुन्दुभिस्वनः ॥ पुष्पवृष्टिर्भुव्यपतद्देवैर्मुक्ता सहस्रशः ॥

「これを聞くことによって、汝らの（より高き境地への）赴きは直ちに成る。よい、今それを見届けよう。」と。聖ヴァラーハ（Śrī Varāha）は言った。婆羅門がそのように語ると、天空に太鼓の響きが起こり、神々が幾千と放った花の雨が地上に降り注いだ。

Verse 83

प्रेतानां तु विमानानि आगतानि समन्ततः ॥ देवदूत उवाचेदं प्रेतानां शृण्वतां तदा ॥

そのとき、プレータたちのためのヴィマーナ（空中の乗り物）が四方から到来した。神の使者がこのように告げ、プレータたちはその言葉を聞いていた。

Verse 84

अस्य विप्रस्य सम्भाषात्पुण्यसत्कीर्तितेन च ॥ प्रेतभावविमुक्ताः स्थ तीर्थस्य श्रवणादपि ॥

この婆羅門との語らいと、功徳ある事柄を正しく称え語ることによって、汝らはプレータの境涯から解き放たれる。さらに、このティールタ（聖地）の由来を聞くことによってさえ（解脱が）得られる。

Verse 85

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सतां सम्भाषणं वरम् ॥ कर्तव्यस्तीर्थभावश्च व्रतभावश्च मानसे ॥

ゆえに、あらゆる努力をもって、徳ある人々との語らいこそ最上である。また心のうちに、ティールタ（聖地）への志と、ヴラタ（戒・誓願）への志とを培うべきである。

Verse 86

तीर्थाभिषेकिपुरुषाद्यथा तेषां दुरात्मनाम् ॥ प्रेतानामक्षयः स्वर्गः सरस्वत्याश्च सङ्गमात्

邪なる心をもつ者が「プレータ」となったとしても、サラスヴァティーの合流は滅びぬ天界を授ける。これは、聖なる渡し場での儀礼沐浴により清められた人に与えられるのと同様である。

Verse 87

प्राप्तं तीर्थप्रभावस्य श्रवणान्मुक्तिदं फलम् ॥ तिलकं सर्वधर्माणां पञ्चप्रेतत्वमुक्तिदम्

聖なる渡し場の威力を聞くことにより、解脱を与える果報を得る。それはあらゆるダルマの「ティラカ（冠印）」であり、五種のプレータの境遇からの解放を授ける。

Verse 88

यः पठेत्परया भक्त्या शृणुयाद्भक्तितत्परः ॥ करोति श्रद्धया युक्तो न प्रेतो जायते नरः

至上の信愛をもって誦し、あるいは信愛を誓いとして聴聞し、信を具して行ずる者は、プレータとして生まれることがない。

Verse 89

पिशाचसंज्ञकं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥ यस्य श्रवणमात्रेण न प्रेतो जायते नरः

「ピシャーチャ・サンジュニャカ」と名づけられ、三界に名高い聖なる渡し場がある。それを聞くだけで、人はプレータとして生まれない。

Verse 90

अरण्ये कण्टकवृते निर्जने शब्दवर्जिते ॥ तान्दृष्ट्वा विकृताकारानतितीव्रभयङ्करान्

棘に覆われた森の中、人気なく音も絶えた場所で、姿かたちの歪んだ、あまりにも恐ろしい彼らを見て、……

Verse 91

एतत्कारणमुद्दिश्य परः सूचীমुखस्ततः ॥ समर्थितो द्विजेनैव शीघ्रं याति यतो हि सः

これの原因を示そうとして、かの別の者—スーチームカ—は婆羅門に促され、速やかに進みゆく。まさにそのゆえに彼は赴くのである。

Verse 92

गुरवो नैव पूज्यन्ते स्त्रीजितानि गृहाणि च ॥ यानि प्रकीर्णभाण्डानि प्रकीर्णोच्छेषणानि च

師は敬われず、家は「女に制せられる」。器が散らばり、食べ残しがあちこちに散乱しているその家々は、……

Verse 93

उपवासपरो नित्यं न स प्रेतोऽभिजायते ॥ गां ब्राह्मणं च तीर्थानि पर्वतांश्च नदीस्तथा

常に断食に専心する者は「プレータ」として生まれない。（敬うべきは）牛と婆羅門、聖なる渡し場、山々、そしてまた河川である、……

Verse 94

गुरोर्धर्मोपदेष्टुश्च नित्यं हितमभीप्सतः ॥ न करोति वचस्तस्य स प्रेतो जायते नरः

法（ダルマ）を説き、常に益を願う師の言葉を行わぬ者は、その人は「プレータ」として生まれる。

Verse 95

ब्राह्मण उवाच ॥ एवमेव व्रतस्यास्य विधानं कर्मसंहितम् ॥ पुराणं कथितं राज्ञे मान्धात्रे पृच्छते पुरा

婆羅門は言った。「まさにこの誓戒の規定は、定められた行いとともにこのようである。このプラーナは、かつてマーンダートリ王が問い求めたときに語られた。」

Verse 96

आगच्छ वरदानन्त श्रीपते मदनुग्रहात् ॥ सर्वगोपी निजांशेन स्थानमेतदलङ्कुरु ॥

「来たれ、恩恵を授ける者よ、アナンタよ、シュリーの主よ—わが加護によって。この場所を汝自身の分身にて荘厳せよ、遍く護る守護者よ。」

Verse 97

(छत्रादिदानम्) पर्जन्यो वरुणः सूर्यः सलिलं केशवः शिवः ॥ अग्निर्वैश्रवणो देवः पापं हरतु मेऽव्ययः ॥

「（傘などの施与に際して：）パルジャニヤ、ヴァルナ、太陽、諸水、ケーシャヴァ、シヴァ、アグニ、そして神ヴァイシュラヴァナよ—不滅の神威が我が罪障を除き給え。」

Verse 98

तावद्व्रतं तु कर्तव्यं यावदेकं क्षयं व्रजेत् ॥ तीर्थस्यैव प्रभावो हि प्रत्यक्षमिह दृश्यते ॥

「この誓戒（vrata）は、一度の成就・終結（kṣaya）に至るまで行うべきである。聖なる渡処（tīrtha）の霊験は、ここにおいてまさに直に見られるからである。」