Adhyaya 117: The Thirty-Two Offenses: Rules of Purity and Proper Conduct in Worship

Verse 1

अथ द्वात्रिंशदपराधाः ॥ श्रीवराह उवाच ॥ शृणु भद्रे महाश्चर्यमाहारविधिनिश्चयम् ॥ आहारं चाप्यनाहारं तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥

ここに三十二の過失が説かれる。聖なるヴァラーハは言った。「聞け、幸いなる者よ、食の規定に関するこの大いなる驚異の決定を。さらに聞け、ヴァスンダラーよ、正しい食と、誤った不食（不当な断食）とは何かを。」

Verse 2

भुञ्जानो याति चाश्नाति मम योगाय माधवि ॥ अशुभं कर्म कृत्वापि पुरुषो धर्ममाश्रितः ॥

節度をもって食しつつ、わがヨーガのために歩み、食するのだ、マーダヴィよ。たとえ不吉な行いをなしたとしても、人はなおダルマに帰依する者となり得る。

Verse 3

आहारं चैव धर्मज्ञ उपभुञ्जीत नित्यशः ॥ सर्वे चात्रैव कर्मण्याः व्रीहयः शालयस्तथा ॥

そしてダルマを知る者は、常に食を正しくいただくべきである。ここでは、これらの主食はいずれも用いてよい—米粒（vrīhi）と、またśāli米も同様である。

Verse 4

अकर्मण्यानि वक्ष्यामि येन भोज्यंति मां प्रति ॥ तेन वै भुक्तमार्गेण अपराधो महौजसः ॥

わたしに関わって（供物・食物が）食されるに至る不適切な行いを説こう。その食し方そのものによって、甚大な力をもつ過失、すなわち重い罪過が生じる。

Verse 5

प्रथमं चापराधान्नं न रोचेत मम प्रियॆ ॥ भुक्त्वा तु परकीयान्नं तत्परस्तन्निवर्तनः ॥

第一に、過失に結びつく食は是認してはならない、わが愛しき者よ。だが、もし他人の食を口にしたなら、その後はそれを慎んでやめることに心を向けよ。

Verse 6

द्वितीयस्त्वपराधोऽयं धर्मविघ्नाय वै भवेत् ॥ गत्वा मैथुनसंयोगं यो नु मां स्पृशते नरः ॥

これが第二の過失であり、まことにダルマの妨げとなる。すなわち、性交の交わりを経たのちに、わたしに触れる男である。

Verse 7

तृतीयमपराधं तु कल्पयामि वसुंधरे ॥ दृष्ट्वा रजस्वलां नारीमस्माकं यः प्रपद्यते ॥

第三の過失を定めよう、ヴァスンダラーよ。すなわち、月経中の女を見たのちに、なお我らに近づく者（聖なる接触と戒めの領域に入る者）である。

Verse 8

चतुर्थमपराधं तु दृष्टं नैव क्षपाम्यहम् ॥ स्पृष्ट्वा तु मृतकं चैव असंस्कारकृतं तु वै ॥

「第四の罪過は――それと見定められたなら――わたしは決して赦さない。すなわち屍に触れたとき、また正当なサンスカーラ（saṃskāra）を欠いて不如法に儀礼を行ったときである」と師は対話の中で語った。

Verse 9

पञ्चमं चापराधं च न क्षमामि वसुंधरे ॥ दृष्ट्वा तु मृतकं यस्तु नाचम्य स्पृशते तु माम् ॥

「第五の罪過もまた、ヴァスンダラーよ、わたしは赦さない。屍を見たのち、アーチャマナ（ācamana：浄めの作法としての啜飲）を行わずに、わたしに触れる（礼拝に近づく）者である。」

Verse 10

सप्तमं चापराधं तु कल्पयामि वसुंधरे ॥ यस्तु नीलेन वस्त्रेण प्रावृतो मां प्रपद्यते ॥

「ヴァスンダラーよ、第七の罪過を示す。青い衣に身を包んで、礼拝のためにわたしに帰依し近づく者である。」

Verse 11

अष्टमं चापराधं च कल्पयामि वसुंधरे ॥ ममैवार्च्छनकाले तु यस्त्वसमं प्रभाषते ॥

「ヴァスンダラーよ、第八の罪過を定める。わたしの礼拝のまさにその時に、不適切で調和を乱す言葉を発する者である。」

Verse 12

नवमं चापराधं तं न रोचामि वसुंधरे ॥ अविधानं तु यः स्पृष्ट्वा मामेव प्रतिपद्यते ॥

「ヴァスンダラーよ、第九の罪過をわたしは嘉しない。不如法の作法（avidhāna）に触れながら、それでもなお礼拝のためにわたしへ進み来る者である。」

Verse 13

दशमश्चापराधोऽयं मम चाप्रियकारकः ॥ क्रुद्धस्तु यानि कर्माणि कुरुते कर्मकारकः ॥

これが第十の罪過であり、わたしにとって不快である。すなわち、祭式の執行者が怒りに駆られて行う諸々の儀礼行為である。

Verse 14

एकादशापराधं तु कल्पयामि वसुंधरे ॥ अकरण्यानि पुण्यानि यस्तु मामुपकल्पयेत् ॥

我は第十一の罪過を定める、ヴァスンダラーよ。なすべからざる「功徳の行い」、すなわち不適切または許可なき善行を、わたしに供する者である。

Verse 15

द्वादशं चापराधं तं कल्पयामि वसुंधरे ॥ यस्तु रक्तेन वस्त्रेण कौसुम्भेनोपगच्छति ॥

我は第十二の罪過を定める、ヴァスンダラーよ。紅衣、すなわち紅花（カウスンバ）で染めた衣を着て礼拝に近づく者である。

Verse 16

त्रयोदशं चापराधं कल्पयामि वसुंधरे ॥ अन्धकारे च मां देवि यः स्पृशेत कदाचन ॥

我は第十三の罪過を定める、ヴァスンダラーよ。女神よ、闇の中でいつであれ、わたしに触れる者である。

Verse 17

चतुर्द्दशापराधं तु कल्पयामि वसुंधरे ॥ यस्तु कृष्णेन वस्त्रेण मम कर्माणि कारयेत् ॥

我は第十四の罪過を定める、ヴァスンダラーよ。黒衣をまとった者に、わたしの祭式・儀礼を行わせる者である。

Verse 18

अपराधं पञ्चदशं कल्पयामि वसुंधरे ॥ अधौतेन तु वस्त्रेण यस्तु मामुपकल्पयेत् ॥

「おおヴァスンダラーよ、我は第十五の罪過を定める。洗っていない布で我に供物を捧げる者である。」

Verse 19

अपराधं सप्तदशं कल्पयामि वसुंधरे ॥ यस्तु मात्स्यानि मांसानि भक्षयित्वा प्रपद्यते ॥

「おおヴァスンダラーよ、我は第十七の罪過を定める。魚と肉を食した後に、信愛をもって我に近づく者である。」

Verse 20

अष्टादशापराधं च कल्पयामि वसुंधरे ॥ जालपादं भक्षयित्वा यस्तु मामुपसर्पति ॥

「おおヴァスンダラーよ、我はまた第十八の罪過を定める。ジャーラパーダ（jālapāda）を食した後に我へ近づく者である。」

Verse 21

एकोनविंशापराधं कल्पयामि वसुंधरे ॥ यस्तु मे दीपकं स्पृष्ट्वा मामेव प्रतिपद्यते ॥

「おおヴァスンダラーよ、我は第十九の罪過を定める。我が灯明に触れたのち、さらに我に近づいて礼拝する者である。」

Verse 22

विंशकं चापराधं तं कल्पयामि वरानने ॥ श्मशानं यस्तु वै गत्वा मामेव प्रतिपद्यते ॥

「おお麗しき御顔の方よ、我はこれを第二十の罪過と定める。火葬場（屍林）へ赴いた後に、我に近づいて礼拝する者である。」

Verse 23

एकविंशापराधं तं कल्पयामि वसुंधरे ॥ पिण्याकं भक्षयित्वा तु यो मामेवाभिगच्छति ॥

おおヴァスンダラーよ、これを第二十一の罪過と定める。油粕（ピンヤーカ）を食してから、わたしのもとへ来る者である。

Verse 24

द्वाविंशं चापराधं तं कल्पयामि प्रिये सदा ॥ यस्तु वाराहमांसानि प्रापणेनोपपादयेत् ॥

愛しき者よ、これを常に第二十二の罪過と定める。買い求めや取引によって猪の肉を入手し、供え奉る者である。

Verse 25

अपराधं त्रयोविंशं कल्पयामि वसुंधरे ॥ सुरां पीत्वा तु यो मर्त्यः कदाचिदुपसर्पति ॥

おおヴァスンダラーよ、これを第二十三の罪過と定める。スラー（酩酊の酒）を飲んだのち、いつであれわたしに近づく凡夫である。

Verse 26

अपराधं चतुर्विंशं कल्पयामि वसुंधरे ॥ यः कुसुम्भं च मे शाकं भक्षयित्वोपचक्रमे ॥

おおヴァスンダラーよ、これを第二十四の罪過と定める。クスンバ（kusumbha）と、わたしの青菜（śāka）を食してから礼拝に着手する者である。

Verse 27

अपराधं पञ्चविंशं कल्पयामि वसुंधरे ॥ परप्रावरणेनैव यस्तु मामुपसर्पति ॥

おおヴァスンダラーよ、これを第二十五の罪過と定める。他人の覆い・衣を身にまとって、わたしに近づく者である。

Verse 28

सप्तविंशं चापराधं कल्पयामि गुणान्विते ॥ उपानहौ च प्रपदे तथा वापीं च गच्छति

徳ある者よ、第二十七の罪過として定めるのは、履物を着けたまま聖所に近づき、また同様に井戸・階段井（vāpī）へ履物のまま赴くことである。

Verse 29

अपराधं त्वष्टविंशं कल्पयामि गुणान्विते ॥ शरीरं मर्द्दयित्वा तु यो मामाप्नोति माधवि

徳ある者よ、第二十八の罪過として定めるのは、（ここで不適切とされる仕方で）身を擦り揉んだのち、なお我に近づき我に至る者である、マードハヴィよ。

Verse 30

एकोनविंशापराधो न स स्वर्गेषु गच्छति ॥ अजीर्णेन समाविष्टो यस्तु मामुपगच्छति

第二十九の罪過を犯す者は天界に至らない。すなわち、消化不良（ajīrṇa）に苦しみつつ我に近づく者である。

Verse 31

त्रिंशकं चापराधं तं कल्पयामि यशस्विनि ॥ गन्धपुष्पाण्यदत्त्वा तु यस्तु धूपं प्रयच्छते

誉れ高き者よ、第三十の罪過として定めるのは、香華を先に供えずして、ただ薫香（香）を捧げる者である。

Verse 32

एकत्रिंशं चापराधं कल्पयामि मनस्विनि ॥ विना भेर्यादिशब्देन द्वारस्योद्धाटनं मम

思慮ある者よ、第三十一の罪過として定めるのは、太鼓などの音を伴わずに我が門を開くことである。

Verse 33

महापराधं जनीयाद्द्वात्रिंशं तं मम प्रिये ॥ अन्यच्च शृणु वक्ष्यामि दृढव्रतमनुत्तमम्

愛しき者よ、これが第三十二の大罪であると知りなさい。さらに聞け、我は無上の堅固なる誓願を説き明かそう。

Verse 34

कृत्वा चावश्यकं कर्म मम लोकं च गच्छति ॥ नित्ययुक्तश्च शास्त्रज्ञो मम कर्मपरायणः

必要なる務めを果たした者は我が世界に至る。常に修養に結ばれ、シャーストラに通じ、我が定めた務めに帰依する者である。

Verse 35

अहिंसापरमश्चैव सर्वभूतदया परः ॥ सामान्यश्च शुचिर्दक्षो मम नित्यं पथि स्थितः

また、アヒンサー（不殺生）を最上とし、あらゆる生きものへの慈悲に専心する者—平静で清らか、能く為す者—は常に我が道に立つ。

Verse 36

निगृह्य चेन्द्रियग्राममपराधविवर्जितः ॥ उदारो धार्मिकश्चैव स्वदारेषु सुनिष्ठितः

諸感官の群れを制し、罪過を離れた者—寛大で法にかない、そして自らの夫婦の関係において堅く貞節である。

Verse 37

आचार्यभक्ता देवेषु भक्ता भर्तरि वत्सला ॥ संसारेष्वपि वर्तन्ती गच्छन्ती त्वग्रतो यदि

もし彼女が師に帰依し、神々への礼拝に篤く、夫に対して慈愛深く—世の営みの中にあっても正しく振る舞うなら—彼女が進むとき、あなたより先に至る。

Verse 38

मम लोकस्थिताऽ सा वै भर्त्तारं प्रसमीक्षते॥ पुरुषो यदि मद्भक्तः स्त्रियां त्यक्त्वा च गच्छति॥

わが世界に住するその女は、まことに夫を仰ぎ見る。もし我に帰依する男が、女を捨てて去るならば、

Verse 39

स ततोऽत्र प्रतीक्षेत भार्यां भर्त्तरि वत्सलाम्॥ अन्यच्च ते प्रवक्ष्यामि कर्मणां कर्म चोत्तमम्॥

そのとき彼はここにて、夫を慕う妻を待つべきである。さらに汝に告げよう、諸行のうち最上の行いを。

Verse 40

ऋषयो मां न पश्यन्ति मम कर्मपथे स्थिताः॥ द्रष्टव्या मम लोकेषु ऋषयोऽपि वरानने॥

リシたちは我が業の道に立ちながらも、我を見ない。されど我が諸世界においては、リシたちさえも見られるのだ、麗しき面の者よ。

Verse 41

किं पुनर्मानुषा ये च मम कर्मव्यवस्थिताः॥ अन्यदेवेषु ये भक्ताः मूढा वै पापचेतसः॥

ましてや我が定めた行いに従事する人間はなおさらである。他の神々に帰依する者は、まことに迷妄に陥り、罪へと傾く心をもつ。

Verse 42

मम मायाविमूढास्तु न प्रपद्यन्ति माधवि॥ मां तु ये वै प्रपद्यन्ते मोक्षकामा वसुन्धरे॥

我がマーヤーに惑わされる者は我に帰依しない、マードハヴィよ。だが我に帰依する者は、ヴァスンダラーよ、モークシャ（解脱）を求める者である。

Verse 43

तानहं भावसंसिद्धान्बुद्ध्वा संविभजामि वै॥ येन त्वं परया शक्त्या धारितासि मया धरे॥

彼らを心性において成就した者と見定め、われはまことにその功徳の果を分かち与える——その至上の力によって、汝はわれにより支えられている、ああ大地よ。

Verse 44

तेनेदं कथितं देवि आख्यानं धर्मसंयुतम्॥ पिशुनाय न दातव्यं न च मूर्खाय माधवि॥

かくして、女神よ、ダルマに結ばれたこの物語は説き示された。中傷する者にも、愚か者にも与えてはならぬ、マーダヴィーよ。

Verse 45

ततो न चोपदिष्टाय न शठाय प्रदापयेत॥ नादीक्षिताय दातव्यं नोपसर्प्याय यत्नतः॥

ゆえに、正しく教え授けられていない者にも、欺く者にも授けてはならぬ。灌頂（ディークシャ）を受けぬ者にも、また正しく努めて近づかぬ者にも与えてはならない。

Verse 46

एतत्ते कथितं देवि मम धर्मं महौजसम्॥ सर्वलोकहितार्थाय किमन्यत्परिपृच्छसि॥

これが汝に語られた、女神よ——大いなる威力をもつ我がダルマ、すべての世界の利益のためである。さらに何を問うのか。

Verse 47

षष्ठं तं चापराधं वै न क्षमामि वसुंधरे॥ ममार्चनस्य काले तु पुरीषं यस्तु गच्छति॥

第六の罪過を、われはまことに赦さぬ、ヴァスンダラーよ。わが礼拝の時に、便をしに行く者は……

Verse 48

षोडशं त्वपराधानां कल्पयामि वरानने ॥ स्वयमन्नं तु यो ह्ययादज्ञानादपि माधवि ॥

麗しき顔の者よ、私は罪過の第十六を説き示す。マーダヴィーよ、たとえ無知ゆえであっても、しかるべき分かち合いと儀礼の作法なく独りで食を取る者は、罪過に数えられる。

Verse 49

अपराधेषु षड्विंशं कल्पयामि वसुन्धरे ॥ नवान्नं यस्तु भक्षेत न देवान्न पितॄन् यजेत् ॥

ヴァスンダラーよ、私は罪過の第二十六を説く。新たに調えた食を口にする者は、神々への供物を怠ってはならず、祖霊への祭儀をも怠ってはならない。

Verse 50

शास्त्रज्ञः कुशलश्चैव मम कर्मपरायणः ॥ चातुर्वर्ण्यस्य मे भद्रे सन्मार्गेषु व्यवस्थितः ॥

シャーストラに通じ、また有能で、我が定めた務めに専心する者は—バドラよ—四ヴァルナの秩序に結びつく善き道に確立して住すべきである。

Verse 51

शठाय च न दातव्यं नास्तिकाय न माधवि ॥ वर्जयित्वा भागवतं मम कर्मपरायणम् ॥

また、欺く者にも不信の者にも施してはならない—マーダヴィーよ—ただし、我が定めた務めに専心する敬虔なバガヴァタ（bhāgavata）を除く。