Verse 13
Niralamba
ज्ञानमिति च देहेन्द्रियनिग्रहसद्गुरूपासनश्रवणमनननिदिध्यासनैर्यद्यदृग्दृश्यस्वरूपं सर्वान्तरस्थं सर्वसमं घटपटादिपदार्थमिवाविकारं विकारेषु चैतन्यं विना किञ्चिन्नास्तीति साक्षात्कारानुभवो ज्ञानम् ॥१३॥
ज्ञानम् इति च । देह-इन्द्रिय-निग्रह । सत्-गुरु-उपासना । श्रवण-मनन-निदिध्यासनैः । यत्-यत्-दृक्-दृश्य-स्वरूपम् । सर्व-अन्तर-स्थम् । सर्व-समम् । घट-पट-आदि-पदार्थम् इव । अविकारम् । विकारेषु । चैतन्यम् विना । किञ्चित् न अस्ति इति । साक्षात्कार-अनुभवः । ज्ञानम् ॥
jñānam iti ca dehendriyanigrahasadgurūpāsanaśravaṇamananididhyāsanair yad yad dṛg-dṛśya-svarūpaṃ sarvāntarasthaṃ sarvasamaṃ ghaṭapaṭādipadārtham ivāvikāraṃ vikāreṣu caitanyaṃ vinā kiñcin nāstīti sākṣātkārānubhavo jñānam ||13||
「知（ジュニャーナ）」とは—かく説かれる—身と諸感官の制御、真の師（サッドグル）への帰依、そして聴聞・省察・深い瞑想（ニディディヤーサナ）によって、見る者と見られるものという性質の一切が、万物の内に住する内在者であり、すべてに等しく、壺や布のような対象に譬えられる不変のものとして、あらゆる変化の中にも意識（チャイタンニャ）を離れては何ものも存在しないと直証する、その直接体験である。
‘Knowledge’—so (it is said)—is the direct realization (sākṣātkāra) as an immediate experience that, by means of restraint of body and senses, devotion to the true guru, and (the disciplines of) hearing, reflection, and deep contemplation, whatever is of the nature of seer and seen is the inner indweller of all, equal in all, unchanging like objects such as pot and cloth, and that in all modifications nothing whatsoever exists apart from consciousness.