HomeUpanishadsGarbhaVerse 2
Previous Verse
Next Verse

Verse 2

Garbha

कस्मात् यदा देवदत्तस्य द्रव्यादिविषया जायन्ते ॥ परस्परं सौम्यगुणत्वात् षड्विधो रसो रसाच्छोणितं शोणितान्मांसं मांसान्मेदो मेदसः स्नावा स्नाव्नोऽस्थीन्यस्थिभ्यो मज्जा मज्ज्ञः शुक्रं । शुक्रशोणितसंयोगादावर्तते गर्भो हृदि व्यवस्थां नयति । हृदयेऽन्तराग्निः; अग्निस्थाने पित्तं; पित्तस्थाने वायुः; वायुस्थाने हृदयं—प्राजापत्यात्क्रमात् ॥२॥

कस्मात् । यदा । देवदत्तस्य । द्रव्य-आदि-विषयाः । जायन्ते ॥

परस्परम् । सौम्य-गुणत्वात् । षट्-विधः । रसः । रसात् । शोणितम् । शोणितात् । मांसम् । मांसात् । मेदः । मेदसः । स्नावा । स्नाव्नः । अस्थीनि । अस्थिभ्यः । मज्जा । मज्ज्ञः । शुक्रम् ॥

शुक्र-शोणित-संयोगात् । आवर्तते । गर्भः । हृदि । व्यवस्थाम् । नयति ॥

हृदये । अन्तर्-अग्निः । अग्नि-स्थाने । पित्तम् । पित्त-स्थाने । वायुः । वायु-स्थाने । हृदयम् । प्राजापत्यात् । क्रमात् ॥

kasmāt yadā devadattasya dravyādiviṣayā jāyante || parasparaṃ saumyaguṇatvāt ṣaḍvidho raso rasāc choṇitaṃ choṇitān māṃsaṃ māṃsān medo medasaḥ snāvā snāvno'sthīny asthibhyo majjā majjñaḥ śukraṃ | śukraśoṇitasaṃyogād āvartate garbho hṛdi vyavasthāṃ nayati | hṛdaye'ntarāgniḥ; agnisthāne pittaṃ; pittasthāne vāyuḥ; vāyusthāne hṛdayaṃ—prājāpatyāt kramāt ||2||

なぜ、またいつ、デーヴァダッタ(個我)にとって物質的対象などが生起するのか。相互の結合により、冷潤の性質に基づいて、ラサ(精髄)は六様となる。ラサより血が生じ、血より肉が生じ、肉より脂が生じ、脂より腱が生じ、腱より骨が生じ、骨より髄が生じ、髄より精が生じる。 精と血との結合によって胎がめぐり起こり、心臓に住処を得る。 心臓には内なる火があり、火の座には胆汁があり、胆汁の座には風があり、風の座には心臓がある—これはプラジャーパティの定めた順序である。

Why (and) when do material objects and the like arise for Devadatta (the individual)? Because of mutual combination, owing to the ‘cool/moist’ quality, the essence (rasa) is sixfold; from essence arises blood; from blood, flesh; from flesh, fat; from fat, sinew; from sinew, bones; from bones, marrow; from marrow, semen. From the conjunction of semen and blood, the embryo comes into being and is established in the heart. In the heart is the inner fire; in the place of fire is bile; in the place of bile is wind; in the place of wind is the heart—according to the Prajāpati-ordained sequence.

Śarīra-utpatti (embodiment as causal chain) and viveka between Self and physiological processesMahavakya: Indirect—preparatory to ‘Aham Brahmāsmi’ by showing the non-Self (dhātu-chain) as objectifiable.AtharvaChandas: Prose (gadya)