HomeUpanishadsAvadhutaVerse 20
Previous Verse
Next Verse

Verse 20

Avadhuta

अहं मनुष्य इत्यादिव्यवहारो विनाप्यमुम् । विपर्यासं चिराभ्यस्तवासनातोऽवकल्पते ॥२०॥

अहम् । मनुष्यः । इति-आदि । व्यवहारः । विना । अपि । अमुम् । विपर्यासम् । चिर-अभ्यस्त-वासना-तः । अवकल्पते ॥२०॥

ahaṃ manuṣya ityādivyavahāro vināpy amum | viparyāsaṃ cirābhyastavāsanāto 'vakalpate ||20||

この誤りがなくとも、「私は人間だ」といった世俗の言い回しは成り立つ。転倒は、久しく培われた潜在印象(ヴァーサナー)から起こるのである。

Even without this (error), the conventional usage such as ‘I am a man’ is possible; (for) the inversion arises from long-practiced latent impressions.

Vyavahāra vs pāramārthika; vāsanā (latent tendencies) sustaining viparyayaMahavakya: Clarifies post-realization language: mahāvākya-realization can coexist with empirical ‘I’-talk without reintroducing bondage (indirect relation).AtharvaChandas: Anuṣṭubh (śloka)