Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 4

विधाय स्वभुजावूर्ध्वौ विप्रोऽवोचन्मुदान्वितः । अहो रम्यमिदं तीर्थमहो माहात्म्यमुत्तमम्

vidhāya svabhujāvūrdhvau vipro'vocanmudānvitaḥ | aho ramyamidaṃ tīrthamaho māhātmyamuttamam

両腕を高く掲げて、バラモンは歓喜して語った。「ああ、なんと麗しい聖なるティールタよ。ああ、その偉大さはいかに至高なることか!」

विधायhaving raised/placed
विधाय:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootवि-धा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; धातु: धा, उपसर्ग: वि-; ‘having placed/done’
स्वhis own
स्व:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्व (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-विशेषण (pronominal adjective) ; अव्ययवत् पूर्वपद-प्रयोगः; ‘one’s own’ (qualifies भुजौ)
भुजौtwo arms
भुजौ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), द्विवचन
ऊर्ध्वौupwards, raised
ऊर्ध्वौ:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootऊर्ध्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; विशेषणम् भुजौ-विशेषणम्
विप्रःthe brahmin
विप्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
अवोचत्said
अवोचत्:
Kriya (Main verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; उपसर्ग: आ- (आवोचत् → अवोचत् sandhi); ‘said/spoke’
मुदाwith joy
मुदा:
Karana (Instrument/means/करण)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन; ‘with joy’
अन्वितःendowed (with)
अन्वितः:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्वित (प्रातिपदिक; √इ ‘to go’ + नि/अनु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् विप्रः-विशेषणम्
अहोah!, oh!
अहो:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formविस्मयादिबोधक-अव्यय (exclamation/interjection)
रम्यम्delightful
रम्यम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootरम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषणम् इदम्/तीर्थम्-विशेषणम्
इदम्this
इदम्:
Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संकेत/निर्देश
तीर्थम्holy place, ford
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अहोoh!
अहो:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formविस्मयादिबोधक-अव्यय (exclamation)
माहात्म्यम्glory
माहात्म्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमाहात्म्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उत्तमम्supreme, excellent
उत्तमम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् माहात्म्यम्-विशेषणम्

Agastya (quoting the brāhmaṇa/Dharma in narrative)

Tirtha: Ayodhyā tīrtha (praised as ramya and uttama)

Type: kshetra

Listener: Interlocutor(s) in the māhātmya frame

Scene: A brāhmaṇa-sage (Dharma) stands at a sacred spot in Ayodhyā, both arms raised high, face radiant with joy, pilgrims around him pausing as he proclaims the tīrtha’s beauty and greatness.

A
Ayodhyā
T
Tīrtha
D
Dharma

FAQs

True encounter with a tīrtha naturally becomes praise—joyful recognition of sacredness and divine presence.

The tīrtha of Ayodhyā (the Ayodhyā sacred region) is being praised.

No formal rite is prescribed; the verse depicts devotional exclamation and reverent gesture.