Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 83›Shloka 42
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

Devanagari script

शास्त्रोक्तं मन्त्रसंयुक्तं होतव्यं पायसं ततः । ततः खड्गं तु संस्नाप्य पंचामृतरसेन वै । पूजयेद्विविधैः पुष्पैर्मंत्रपूर्वं द्विजोत्तमैः

Transliteration

śāstroktaṃ mantrasaṃyuktaṃ hotavyaṃ pāyasaṃ tataḥ | tataḥ khaḍgaṃ tu saṃsnāpya paṃcāmṛtarasena vai | pūjayedvividhaiḥ puṣpairmaṃtrapūrvaṃ dvijottamaiḥ

Translation

次に、経典の教えに従い、真言を伴って、パーヤサ（乳粥）を火中に供養する。さらに、五甘露（パンチャームリタ）の精で剣を沐浴させ、最勝のドヴィジャは真言誦持を先として、さまざまな花でこれを礼拝すべきである。

Word by Word
शास्त्र-उक्तम्prescribed by scripture
शास्त्र-उक्तम्:
विशेषण (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशास्त्र (प्रातिपदिक) + उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वच् + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; शास्त्रेण उक्तम् इति (तृतीया-तत्पुरुष)
मन्त्र-संयुक्तम्accompanied by mantras
मन्त्र-संयुक्तम्:
विशेषण (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक) + संयुक्त (कृदन्त; सम्+√युज् + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; मन्त्रैः संयुक्तम् इति (तृतीया-तत्पुरुष)
होतव्यम्to be offered (in oblation)
होतव्यम्:
विधेय (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Root√हु (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय/कर्तव्यार्थक (gerundive: to be offered)
पायसम्rice-milk pudding
पायसम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपायस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
ततःthen
ततः:
सम्बन्ध (Sequence marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक (then/thereafter)
ततःthen
ततः:
सम्बन्ध (Sequence marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक
खड्गम्the sword
खड्गम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootखड्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक (but/indeed)
संस्नाप्यhaving bathed (it)
संस्नाप्य:
पूर्वकाल (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम् + √स्ना (धातु) + ल्यप् (अव्ययकृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund): having bathed/washed
पञ्च-अमृत-रसेनwith the liquid of the five nectars
पञ्च-अमृत-रसेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या) + अमृत (प्रातिपदिक) + रस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; पञ्चानाम् अमृतानां रसः इति (षष्ठी-तत्पुरुष)
वैindeed
वै:
सम्बन्ध (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक (indeed/emphatic)
पूजयेत्should worship
पूजयेत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√पूज् (धातु)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
विविधैःwith various
विविधैः:
विशेषण (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; पुष्पैः इति सह विशेषण
पुष्पैःwith flowers
पुष्पैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपुष्प (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
मन्त्र-पूर्वम्preceded by mantras
मन्त्र-पूर्वम्:
सम्बन्ध (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक) + पूर्व (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव; क्रियाविशेषण (with mantras first/preceded by mantras)
द्विज-उत्तमैःby excellent Brahmins
द्विज-उत्तमैः:
करण/सहकारक (Agent-associate/सह)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; कर्मधारय: उत्तमाः द्विजाः
Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsakṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Brahmins offer sweet pāyasa into the blazing homa fire; then a gleaming sword is bathed with pañcāmṛta (milk, curd, ghee, honey, sugar-water) and worshiped with varied flowers while mantras are chanted.

Characters & Entities
H
Homa
P
Pāyasa
K
Khaḍga
P
Pañcāmṛta
D
Dvija

FAQs

Dharma is enacted through disciplined worship—offering, purification, and mantra—transforming power into sacred responsibility.

Prabhāsakṣetra, where this prescribed worship is situated within its Māhātmya.

Perform pāyasa homa, bathe the sword with pañcāmṛta, then worship it with flowers and mantras.

←Previous Verse
Next Verse→