Adhyaya 81

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवेशं दैत्यसूदनम् । पापघ्नं सर्वजंतूनां प्रभासक्षेत्रवासिनाम्

イーシュヴァラは言った。「それから、大女神よ、神々の主にしてダイティヤスーダナ（阿修羅を討つ者）へ赴くがよい。彼はプラバーサ聖域に住む一切の衆生の罪を滅する。」

Verse 2

अनादियुगसंस्थानं सर्व कामप्रदं शुभम् । संसारसागरे घोरे स्थितं नौरिव तारणे

無始の時代より स्थापितされた古き聖なるもの、吉祥にして正しき願いをすべて授ける。恐るべき輪廻の大海にあって、渡しの舟のごとく立っている。

Verse 3

अन्ये सर्वेऽपि नश्यंति कल्पांते ब्रह्मणो दिने । एतानि मुक्त्वा देवेशि न्यग्रोधं सप्त कल्पगम

ほかの一切は、梵天の日の終わり、劫の尽きに滅び去る。だがそれらを離れて言えば、神々の主の妃よ、ニヤグローダ（バンヤン）の樹は七劫を経てもなお存続する。

Verse 4

कल्पवृक्षं तथाऽगारं वैडूर्यं पर्वतोत्तमम् । श्रीदैत्यसूदनं देवं मार्कंडेयं महामुनिम्

願いを成就するカルパヴリクシャの樹、また聖なる住処。ヴァイドゥーリヤは山々の最勝。尊き神ダイティヤスーダナ、そして大牟尼マールカンデーヤ——これらが敬われる不朽の聖なるしるしである。

Verse 5

अक्षयाश्चाव्ययाश्चैते सप्तकल्पानि सुन्दरि । देवि किं बहुनोक्तेन वर्णितेन पुनःपुनः

これらは七劫にわたり不滅にして不変である、美しき者よ。デーヴィーよ、これ以上何を多く語ろうか——同じことを幾度も述べて何になろう。

Verse 6

श्रीदैत्यसूदनाद्देवि नान्यास्ति भुवि देवता । यवाकारं तु तस्यैव क्षेत्रपातकनाशनम्

おおデーヴィーよ、この地上において尊きダイティヤスーダナ（Daityasūdana）以外の神格はない。さらに、彼に結びつく「ヤヴァーカーラ」と呼ばれる形相・広がりそのものが、この聖域に関わる罪を滅する。

Verse 7

सेवितं चर्षिभिः सिद्धैर्यक्षविद्याधरोरगैः । तस्य सीमां प्रवक्ष्यामि विष्णुक्षेत्रस्य भामिनि

リシ（ṛṣi）とシッダ（Siddha）、またヤクシャ（Yakṣa）・ヴィディヤーダラ（Vidyādhara）・ナーガ（Nāga）に仕えられ敬われるそのヴィシュヌの聖域よ。輝ける淑女よ、今そのヴィシュヌ・クシェートラ（Viṣṇu-kṣetra）の境界を語ろう。

Verse 8

पूर्वे यमेश्वरं यावच्छ्रीसोमेशं तु पश्चिमे । उत्तरे तु विशालाक्षी दक्षिणे सरितां पतिः

東はヤメーシュヴァラ（Yameśvara）に及び、西は吉祥なるソーメーシャ（Someśa）に至る。北にはヴィシャーラークシー（Viśālākṣī）、南には諸河の主がある—かくして聖なる地は定められる。

Verse 9

एतत्क्षेत्रं यवाकारं वैष्णवं पापनाशनम्

この聖なるクシェートラは大麦の粒の形をなし、ヴァイシュナヴァの性を帯び、罪を滅する。

Verse 10

अत्र क्षेत्रे मृता ये तु पापिनोऽपि नरा ध्रुवम् । स्वर्गं गच्छंति ते सर्वे संतः सुकृतिनो यथा

この聖域において死する者は、たとえ罪人であっても、疑いなく皆が天界へ赴く。功徳ある善人と同じように。

Verse 11

अत्र दत्तं हुतं जप्तं तपस्तप्तं कृतं हि यत् । तत्सर्वं चाक्षयं प्रोक्तं सप्तकल्पावधि प्रिये

愛しき者よ、ここで施しとして与えられたもの、供犠に捧げられたもの、ジャパとして誦されたもの、あるいは苦行によって成し遂げられたもの――それら一切は不滅と説かれ、七カルパの終わりまで存続すると宣言される。

Verse 12

तत्रैकमपि यो देवि ब्राह्मणं भोजयिष्यति । विधिना विष्णुमुद्दिश्य कोटिर्भवति भोजिता

女神よ、そこにおいて、作法に則りヴィシュヌに捧げて、たとえ一人のブラーフマナを供養して食を施す者も、その施食は一クロール（千万）を施したかのごとき果報となる。

Verse 13

तत्रोपवासं यः कुर्यान्नरो भक्तिसमन्वितः । एकेनैवोपवासेन उपवासायुतं फलम् । चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा सोपवासो जितेंद्रियः

そこにおいて、信愛を伴ってウパヴァーサ（断食）を行う人は、ただ一度の断食によって一万回の断食の果を得る。チャクラティールタで沐浴し、断食して諸根を制した者は、その崇高なる功徳を得る。

Verse 14

द्वादश्यां कार्त्तिके मासि दद्याद्विप्रेषु कांचनम् । विष्णुं संपूज्य विधिवन्मुच्यते सर्वपातकैः

カールッティカ月のドヴァーダシー（第十二日）には、ブラーフマナたちに黄金を施すべきである。規定に従ってヴィシュヌを礼拝し奉れば、あらゆる罪より解き放たれる。

Verse 15

देव्युवाच । दैत्यसूदननामेति कथं तस्य प्रकीर्तितम् । कस्मिन्काले तु देवेश तन्मे विस्तरतो वद

女神は言った。「いかにして彼に『ダイティヤスーダナ（阿修羅族を討つ者）』という名が称えられるようになったのですか。いつの時に、神々の主よ、それは起こったのですか。どうか詳しくお語りください。」

Verse 16

ईश्वर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि माहात्म्यं पापनाशनम् । दैत्यसूदनदेवस्य पुरा वृत्तं महोदयम्

イーシュヴァラは言った。「聞きなさい、女神よ。わたしは罪を滅する大いなる功徳を説こう――ダイティヤスーダナ神の、古くしてこの上なく吉祥なる物語を。」

Verse 17

देवि तस्यैव नामानि कल्पेकल्पे भवंति वै । अनादिनिधनान्येव संभवन्ति पुनःपुनः

女神よ、彼の名そのものが、あらゆるカルパごとに生じる。始まりも終わりもなく、幾度となく顕現するのだ。

Verse 18

पूर्वकल्पे श्रिया वृत्तो वामनस्तु द्वितीयके । वज्रांगस्तु तृतीये वै तुरीये कमलाप्रियः

前のカルパでは「シュリヤー・ヴリッタ」と呼ばれ、第二では「ヴァーマナ」、第三ではまことに「ヴァジュラーンガ」、第四では「カマーラープリヤ」（ラクシュミーに愛される者）と称された。

Verse 19

पंचमे दुःखहर्त्ता च षष्ठे तु पुरुषोत्तमः । श्रीदैत्यसूदनो देवः कल्पे वै सप्तमे स्मृतः

第五のカルパでは「ドゥフカハルター（苦を除く者）」として憶念され、第六では「プルショーッタマ（至上の人格）」として、そして第七のカルパでは「シュリー・ダイティヤスーダナ（ダイティヤ族を討つ神）」として語り継がれる。

Verse 20

तस्यैव नाम चोत्पत्तिं कथयामि यथार्थतः

いま、真実に即して、その名の起こりについても語ろう。

Verse 21

पुरा देवासुरे युद्धे दानवैर्देवकंटकैः । निर्जिता देवताः सर्वे जग्मुस्ते शरणं हरिम् । क्षीरोदवासिनं देवमस्तुवन्प्रणताः स्थिताः

昔、デーヴァとアスラの戦において、神々の棘たるダーナヴァらが、すべての神々を打ち破った。そこで神々は、乳海に住まう主ハリに帰依し、頭を垂れて立ち、讃嘆した。

Verse 22

देवा ऊचुः । जय देव जगन्नाथ दैत्यासुरविमर्द्दन । वाराहरूपमास्थाय उद्धृता वसुधा त्वया

デーヴァたちは言った。「勝利あれ、世の主ジャガンナータよ、ダイティヤとアスラを打ち砕く御方よ。あなたはヴァラーハ（猪）の姿を取り、大地を引き上げられた。」

Verse 23

उद्धृता मत्स्यरूपेण वेदा उदधिमध्यतः । कूर्मरूपी तथा भूत्वा क्षीरोदार्णवमंथनम्

あなたはマツヤ（魚）の姿となって大海のただ中よりヴェーダを救い、またクールマ（亀）となって乳海攪拌を支えられた。

Verse 24

कृत्वा त्वया जगन्नाथ उद्धृता श्रीर्नमो ऽस्तु ते । श्रीपतिः श्रीधरो देव आर्त्तानामर्तिनाशनः

おおジャガンナータよ、あなたの御業によりシュリー（ラクシュミー／繁栄）は現れ、引き上げられた。あなたに礼拝する。神よ、あなたはシュリーパティ、シュリーダラにして、苦しむ者の苦悩を滅する御方。

Verse 25

बलिर्वामनरूपेण त्वया बद्धोऽसुरारिणा । हिरण्याक्षो महादैत्यो हिरण्यकशिपुर्हतः

あなたはヴァーマナ（矮小の梵者）の姿となり、アスラの敵としてバリを縛り給うた。大ダイティヤのヒラニヤークシャも討たれ、ヒラニヤカシプもまた滅ぼされた。

Verse 26

नारसिंहेन रूपेण अन्तरिक्षे धृतस्त्वया । देवमूल महादेव उद्धृतं भुवनं त्वया

ナラシンハの御姿となり、あなたは中界の虚空にて支え保たれた。おおマハーデーヴァ、神々の根本よ、諸世界はあなたにより持ち上げられ、護持された。

Verse 27

त्वया विना जगन्नाथ भुवनं निष्प्रभी कृतम् । सूर्येणेव तु विक्रान्तं तमोभिरिव दानवैः

あなたなくして、ああジャガンナータよ、世界は光を失い、ダーナヴァらに闇のごとく覆われる。だがあなたによって、太陽のように輝き、勝利を得る。

Verse 28

श्रुत्वा स्तोत्रमिदं देवि विष्णुः कमललोचनः । उवाच देवान्ब्रह्माद्यान्क्षीरोदार्णव बोधितः

女神よ、この讃歌を聞き終えると、蓮華の眼をもつヴィシュヌは—乳海にて目覚め—ブラフマーをはじめとする神々に語りかけた。

Verse 29

भयं त्यजध्वं वै देवा दानवान्प्रति सर्वथा । अचिरेणैव कालेन घातयिष्यामि दानवान्

「神々よ、ダーナヴァに対する恐れをことごとく捨てよ。ほどなくして、我がそのダーナヴァどもを滅ぼそう。」

Verse 30

एवमुक्त्वाथ तैः सार्द्धमा जगाम जनार्द्दनः । दानवान्घातयामास स चक्रेण पृथक्पृथक्

そう語り終えると、ジャナールダナは彼らと共に進み、円盤（チャクラ）によってダーナヴァを一人また一人と討ち始めた。

Verse 31

भयार्त्ता दानवाः सर्वे पलायनपरायणाः । प्रभासं क्षेत्रमासाद्य समुद्राभिमुखा भवन्

恐怖に打たれ、ただ逃走のみを念じたダーナヴァたちは、聖なるプラバーサのクシェートラに至り、海の方へと向き直った。

Verse 32

नश्यमानास्ततो दृष्ट्वा दैत्यान्दैत्यविनाशनम् । संजघ्ने तान्स चक्रेण निःशेषान्सर्वदानवान्

ダイティヤたちが滅び失せてゆくのを見て、ダイティヤ滅尽者たる彼はチャクラ（円盤）で打ち、すべてのダーナヴァを余すところなく討ち尽くした。

Verse 33

हतेषु सर्वदैत्येषु देवब्राह्मणतापसैः । कल्याणमभवत्तत्र जगत्स्वस्थमनाकुलम्

すべてのダイティヤが討たれると、その地には吉祥が満ちた。世界は安定し、健やかで、乱れなきものとなった――神々、ブラーフマナ、そして苦行者たちのために。

Verse 34

तत्प्रभृत्येव देवस्य दैत्यसूदननाम तत् । एतन्माहात्म्यमतुलं कथितं तव सुन्दरि । दैत्यसूदनदेवस्य महाभाग्यं महोदयम्

その時より、その神は「ダイティヤスーダナ（ダイティヤ滅尽者）」の名を帯びた。麗しき者よ、われは汝にこの比類なきマーハートミヤを語った――主ダイティヤスーダナの大いなる福徳と高き栄光を。

Verse 35

तं दृष्ट्वा न जडो नांधो न दरिद्रो न दुःखितः । जायते सप्त जन्मानि सत्यंसत्यं वरानने

彼を拝した者は、七度の生にわたり、愚鈍にも、盲目にも、貧困にも、悲嘆にも生まれない。真実である、真実である、美しき面影の者よ。

Verse 36

श्रवणद्वादशीं पुण्यां रोहिण्यां चाष्टमीं शुभाम् । शयनोत्थापनीं चैव नरः कृत्वा प्रयत्नतः

誠心より努めて、聖なるシュラヴァナ・ドヴァーダシー、吉祥なるローヒニー・アシュタミー、そして主を瑜伽の眠りより目覚めさせる儀礼シャヤノットハーパニーを修する者は…

Verse 37

एकैकेनोप वासेन उपवासायुतं फलम् । लभते नात्र सन्देहो दैत्यसूदनसन्निधौ

一度の斎戒ごとに、一万度の斎戒に等しい功徳を得る—疑いはない—それはダイティヤスーダナの御前においてである。

Verse 38

चण्डालः श्वपचो वापि तिर्यग्योनिगतोऽपि वा । प्राणत्यागे कृते तस्मिन्नाच्युतं लोकमाप्नुयात्

たとえチャンダーラであれ、犬を煮る者であれ、あるいは畜生の胎に生まれた者であれ—その聖地にて命を捨てるなら、不滅なるアチュタ（ヴィシュヌ）の世界に至る。

Verse 39

कार्तिक्यां चैव वैशाख्यां मासमेकमुपोषयेत् । दैत्यसूदनमध्यस्थः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः

カルッティカ月、またヴァイシャーカ月にも、一人の者は一か月の斎戒を行い、ダイティヤスーダナ（ヴィシュヌ）の御前に住して、正しき信（シュラッダー）を具えるべし。

Verse 40

एकैकेनोपवासेन कोटिकोटि पृथक्पृथक् । लभते तत्फलं सर्वं विष्णुक्षेत्रप्रभावतः

その地における一度一度の斎戒によって、あらゆる功徳の果は、別々に、幾千万・幾億にも増して悉く得られる—ヴィシュヌの聖域（クシェートラ）の卓絶した威力ゆえである。

Verse 41

दीपं ददाति यस्तत्र मासं वा पक्षमेव वा । एकैक दीपदानेन कोटिदीपफलं लभेत्

そこで灯明を供える者は――一か月であれ、半月であれ――一灯の供養ごとに、無数（クロール）の灯明を供えたに等しい功徳を得る。

Verse 42

पंचामृतेन संस्नाप्य देवदेवं चतुर्भुजम् । एकादश्यां निराहारः पूजयित्वाऽच्युतो भवेत्

五甘露（パンチャームリタ）で四臂の देवदेव（神々の主）を沐浴し、エーカーダシーに一切の食を断って礼拝すれば、アチュタ（不滅者）の境地に至り、敬虔に一体となる。

Verse 43

चातुर्मास्यं विधानेन दैत्यसूदनसन्निधौ । नियमेन क्षिपेद्यस्तु तस्य तुष्यति केशवः

ダイティヤスーダナ（ヴィシュヌ）の御前にて、定められた作法によりチャートゥルマーシャの誓戒を正しく守り、戒律をもってその期間を過ごす者には、ケーシャヴァが歓喜される。

Verse 44

अन्यक्षेत्रेषु यत्कृत्वा चातुर्मास्यानि कोटिशः । तत्फलं लभते सर्वं दैत्यसूदनदर्शनात्

他の聖地でチャートゥルマーシャを無数（クロール）修して得るいかなる果報も、ここではただダイティヤスーダナのダルシャナ（聖なる拝観）によって、ことごとく得られる。

Verse 45

ब्रह्माण्डं सकलं दत्त्वा यत्पुण्यफलमाप्नुयात् । तत्पुण्यं लभते सर्वं दैत्यसूदनदर्शनात्

全宇宙を布施して得られるいかなる功徳も、ここではただダイティヤスーダナのダルシャナ（聖なる拝観）によって、そのすべてを得る。

Verse 46

एकादश्यां तु यस्तत्र कुरुते जागरं नरः । गीतनृत्यैस्तथा वाद्यैः प्रेक्षणीयैस्तथाविधैः । स याति वैष्णवं लोकं यं गत्वा न निवर्त्तते

しかし、そこでエーカーダシーに夜通し目覚めて守夜し、信愛の歌や舞、楽の調べ、その他の聖なる行を修する者は、ヴァイシュナヴァの界に至る。そこに到れば、もはや再生に戻らない。

Verse 47

हत्याऽयुतानीह सुसंचितानि स्तेयानि रुक्मस्य न सन्ति संख्या । निहंति केनापि पुरा कृतानि सर्वाणि भद्रा निशि जागरेण

ここに積み重なった幾万の殺害の罪も、数えきれぬ黄金の盗みも—昔に作ったあらゆる罪も—吉祥なる御方よ、夜の守夜によって、まるで何ものかの力により滅ぼし尽くされる。

Verse 48

मार्गा न ते प्रेतपुरी न दूता वनं च तत्खेचरखड्गपत्रम् । स्वप्ने न पश्यंति च ते मनुष्या येषां गता जागरणेन भद्रा

吉祥なる夜の守夜を成就した者には、プレータの都への道は待ち受けず、ヤマの使者も来ず、葉が剣のごとく鋭い恐ろしき森も現れない。そのような人々は、夢においてさえそれらの恐怖を見ない。

Verse 49

कन्यासहस्रं विधिवद्ददाति रत्नैरलंकृत्य स्वधर्मबुद्ध्या । गवां सहस्रं कुरुजांगले तु तेषां परं जागरणेन विष्णोः

たとえ正しい作法に従い、ダルマの心をもって、宝玉で飾った乙女を千人施し、あるいはクルジャーンガラにて牛を千頭施したとしても、ヴィシュヌのための夜の守夜の果報はそれらの施しに勝ると宣言される。

Verse 50

कृत्वा चैवोपवासं च योऽश्नाति द्वादशीदिने । नैवेद्यं तुलसीमिश्रं हत्याकोटिविनाशनम्

まず断食（ウパヴァーサ）を行い、ついでドヴァーダシーの日に、トゥラシーを混ぜた供物（ナイヴェーディヤ）をいただく者—その行は、最も重い罪でさえ幾百万も滅すると説かれる。

Verse 51

इति ते कथितं देवि माहात्म्यं पापनाशनम् । दैत्यसूदनदेवस्य किमन्यत्परिपृच्छसि

かくして、女神よ、罪を滅する主ダイティヤスーダナの大いなる威徳を汝に語り終えた。なお何を問いたいのか。

Verse 52

पीतवस्त्राणि देवस्य गां हिरण्यं च दापयेत् । स्नात्वा चक्रवरे तीर्थे मुच्यते सर्वपातकात्

主に黄衣を供え、また牛と黄金を施せ。すぐれたチャクラ・ティールタにて沐浴すれば、あらゆる罪より解き放たれる。

Verse 81

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमेप्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये श्रीदैत्यसूदनमाहात्म्यवर्णनंनामैकाशीतितमोऽध्यायः

かくして、尊き『スカンダ・マハープラーナ』のエーカーシーティ・サーハスリー・サンヒターにおける第七プラバーサ・カンダ、第一「プラバーサクシェートラ・マーハートミャ」中、「聖ダイティヤスーダナの威徳の叙述」と名づけられた第八十一章はここに終わる。