Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 23

Devanagari script

सर्वसंपत्करं श्रीमच्छंकरस्यैव मंदिरम् । वंश वीणामृदंगैश्च नादितं तत्र तत्र ह । ऋग्वेदो मूर्तिमांश्चैव शक्रनीलसमद्युतिः

Transliteration

sarvasaṃpatkaraṃ śrīmacchaṃkarasyaiva maṃdiram | vaṃśa vīṇāmṛdaṃgaiśca nāditaṃ tatra tatra ha | ṛgvedo mūrtimāṃścaiva śakranīlasamadyutiḥ

Translation

あの吉祥なるシリー・シャンカラの輝ける聖殿は、あらゆる繁栄を授け、笛とヴィーナーとムリダンガの音があちこちに鳴り響いていた。さらにリグ・ヴェーダそのものが—姿を具して—現れ、インドラの蒼き宝石の深い青のごとく光り輝いて立っていた。

Word by Word

• सर्व-संपत्-करम्: bringing all prosperity
• सर्व-संपत्-करम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + संपत् (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (मन्दिरम्); समासः—तत्पुरुषः (सर्वासां संपदां करम् = जनकम्)

• श्रीमत्-शंकरस्य: of the illustrious Śaṅkara
• श्रीमत्-शंकरस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: श्रीमत् (प्रातिपदिक) + शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (श्रीमान् शंकरः)

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चय/अवधारण-अव्यय (particle of emphasis)

• मन्दिरम्: temple
• मन्दिरम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मन्दिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र प्रथमा (वाक्य-विषयः)

• वंश: bamboo flute
• वंश: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वंश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समाहार-द्वन्द्वे साधन-समुच्चयस्य अङ्गम् (वाद्य-नाम)

• वीणा: lute (vīṇā)
• वीणा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वीणा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वाद्य-नाम

• मृदङ्गैः: by drums (mṛdaṅgas)
• मृदङ्गैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मृदङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• नादितम्: resounded
• नादितम्: Karma (Result state/कर्मणि)
• Type: Adjective
• Root: नादित (कृदन्त; √नद् (धातु) णिच्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle) विशेषणम् (मन्दिरम्)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb of place)

• तत्र: here and there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: पुनरुक्ति; देशवाचक-अव्यय

• ह: indeed (particle)
• ह: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: ह (अव्यय)
• Form: निपात (particle; स्मरण/विस्मय/अनुस्मारक)

• ऋग्वेदः: the Ṛgveda
• ऋग्वेदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋग्वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (ऋचां वेदः)

• मूर्तिमान्: embodied
• मूर्तिमान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मूर्तिमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (ऋग्वेदः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Emphasis/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-अव्यय

• शक्र-नील-सम-द्युतिः: having a radiance like sapphire (indranīla)
• शक्र-नील-सम-द्युतिः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शक्रनील (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक) + द्युति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (ऋग्वेदः); समासः—तत्पुरुषः (शक्रनीलस्य समा द्युतिः यस्य)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual attribution within Māhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa (Somnātha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A splendid Śaṅkara temple shimmering with prosperity; musicians play flute, vīṇā, and mṛdaṅga in multiple corners. Beside the shrine stands the Ṛgveda personified—an austere luminous figure, deep sapphire-blue radiance like Indra’s nīlamaṇi, embodying sacred speech.

Characters & Entities

• Śaṅkara (Śiva)
• Ṛg Veda
• Śakra (Indra)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The tīrtha unites Śaiva devotion and Vedic authority: Śiva’s shrine is portrayed as the very home of embodied Veda and worldly-spiritual prosperity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, specifically the splendid temple of Śrī Śaṅkara within the Prabhāsa sacred region.

What ritualistic prescription is mentioned?

Devotional music in the temple (flute, vīṇā, mṛdaṅga) and reverence to Vedic presence (Ṛg Veda) as integral to worship.