Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2
Devanagari script
भयात्स्तंभितरूपेण लेलिहानं मुहुर्मुहुः । प्रणतोऽब्रवीन्महादेवि च्यवनं भयपीडितः
Transliteration
bhayātstaṃbhitarūpeṇa lelihānaṃ muhurmuhuḥ | praṇato'bravīnmahādevi cyavanaṃ bhayapīḍitaḥ
Translation
恐怖により身は凍りつき、彼が幾度も舌なめずりするのを見て、彼はひれ伏してチャヴァナに告げた。恐れに押し潰されつつ、「おお、マハーデーヴィー…」
Word by Word
भयात्from fear
भयात्:
Hetu (हेतु/कारण)
TypeNoun
Rootभय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/Ablative), एकवचन
स्तम्भितरूपेणwith a frozen/rigid form
स्तम्भितरूपेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootस्तम्भ् (धातु) + क्त (कृदन्त) + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (स्तम्भितं रूपं यस्य/येन)
लेलिहानम्licking (his lips)
लेलिहानम्:
Karman (कर्म)
TypeVerb
Rootलिह् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (आत्मनेपदी); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (to च्यवनम्)
मुहुःagain and again
मुहुः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb)
मुहुःrepeatedly
मुहुः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootमुहुः (अव्यय)
Formपुनरुक्ति द्वारा आवृत्त्यर्थः (reduplication for emphasis)
प्रणतःbowed down
प्रणतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र + नम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषणम् (to implied subject: शतक्रतुः)
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
महादेविO Great Goddess
महादेवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; कर्मधारय (महा देवी)
च्यवनम्Cyavana
च्यवनम्:
Karman (कर्म)
TypeNoun
Rootच्यवन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
भयपीडितःafflicted by fear
भयपीडितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभय + पीड् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (भयेन पीडितः) कर्तृविशेषणम्
Speaker
Narrator reporting Indra’s action/speech (within Īśvara’s narration)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Prabhāsa-kṣetra
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: Indra, frozen with fear, repeatedly watching Mada lick its lips, bows and addresses Cyavana with trembling reverence.
Characters & Entities
C
CyavanaŚ
Śatakratu (Indra)FAQs
Fear turns into wisdom when it leads to surrender, apology, and respect for tapas (ascetic power).
Prabhāsa Kṣetra, through the Cyavana-centered sacred account.
None; it highlights praṇāma (bowing) as a moral posture rather than a formal rite.