Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 64

Devanagari script

अस्य मूले स्थितः सूर्य्यः कल्पादौ ब्रह्मणोंऽशजः । तमाराधय यत्तेसावस्य स्थानस्य देवता

Transliteration

asya mūle sthitaḥ sūryyaḥ kalpādau brahmaṇoṃ'śajaḥ | tamārādhaya yattesāvasya sthānasya devatā

Translation

この樹の根元にはスーリヤ（太陽神）が立つ。カルパの初め、彼はブラフマーの一分として現れた。彼を礼拝せよ。まさに彼こそ、この聖地を司る守護神である。

Word by Word

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचनम्; सर्वनाम

• मूले: at the root/base
• मूले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मूल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्

• स्थितः: situated/standing
• स्थितः: Karta-anvaya (Predicate adjective to subject)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; विशेषणम्

• सूर्य्यः: the Sun
• सूर्य्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• कल्पादौ: at the beginning of the kalpa
• कल्पादौ: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कल्प (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (कल्पस्य आदौ); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्

• ब्रह्मणः: of Brahmā
• ब्रह्मणः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचनम्

• अंशजः: born from a portion (offspring)
• अंशजः: Karta-anvaya (Apposition to subject)
• Type: Noun
• Root: अंश (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (अंशस्य जः = अंशात् जातः); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

• तम्: him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्; सर्वनाम

• आराधय: worship
• आराधय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-राध् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• यत्: because/that which
• यत्: Hetu/Prayojana (Reason/Purpose marker in relative clause)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचनम्; सम्बन्धबोधक-यत् (relative)

• ते: your
• ते: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचनम्; सर्वनाम

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; सर्वनाम

• अस्य: of this
• अस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचनम्; सर्वनाम

• स्थानस्य: of the place
• स्थानस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचनम्

• देवता: deity
• देवता: Karta (Predicate nominative/कर्ता-समाना)
• Type: Noun
• Root: देवता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्

Speaker

Ṛṣayaḥ (the sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sūrya-kṣetra (specific seat at nimba-mūla)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Vālmīki

Visual Art Cues

Scene: At the base of a nimba tree, a radiant Sūrya presence stands—golden, haloed, holding lotuses—while sages instruct Vālmīki to worship; dawn light floods the riverbank.

Characters & Entities

• Sūrya
• Brahmā
• Kalpa
• Nimba tree (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s power is anchored in its presiding deity; knowing and worshiping that deity is the direct path to the site’s blessings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sacred spot at the nimba tree near Devikā-taṭa in Prabhāsa-kṣetra, identified as a Sūrya-sthāna.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ārādhana (devotional worship/propitiation) of Sūrya is explicitly prescribed.