Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 48
Devanagari script
एवं संजल्पमानास्ते शुश्रुवुः शब्दमुत्तमम् । वल्मीकमध्यतो व्यक्तं ततस्ते कौतुकान्विताः
Transliteration
evaṃ saṃjalpamānāste śuśruvuḥ śabdamuttamam | valmīkamadhyato vyaktaṃ tataste kautukānvitāḥ
Translation
そのように語り合っていると、蟻塚の中ほどから明瞭に響く、すぐれた声を聞いた。彼らは驚きと好奇心に満たされた。
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण
संजल्पमानाःconversing
संजल्पमानाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसम् + जल्प् (धातु) → संजल्पमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ/मान); पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन (present participle: talking)
तेthey
ते:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन
शुश्रुवुःheard
शुश्रुवुः:
Kriyā (Action)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलिट् (Perfect); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; बहुवचन (3rd pl perfect)
शब्दम्sound, voice
शब्दम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (accusative singular)
उत्तमम्excellent, sublime
उत्तमम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति; एकवचन (accusative singular)
वल्मीकमध्यतःfrom the middle of the anthill
वल्मीकमध्यतः:
Apādāna (Source)
TypeIndeclinable
Rootवल्मीक + मध्य (प्रातिपदिक) + तः (अव्यय-प्रत्यय)
Formअव्यय; अपादानवाचक (ablatival adverb: from the middle of); तत्पुरुषः (वल्मीके मध्यः) + तः
व्यक्तम्distinct, clear
व्यक्तम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootव्यक्त (प्रातिपदिक/कृदन्त; from व्यञ्ज्/व्यज्)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन (neuter nom/acc sg; manifest/clear)
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Temporal modifier)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरवाचक (thereupon)
तेthey
ते:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति; बहुवचन
कौतुकान्विताःfilled with curiosity
कौतुकान्विताः:
Kriyā (Predicate state)
TypeAdjective
Rootकौतुक + अन्वित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन; तत्पुरुषः (कौतुकं अन्विताः = endowed with curiosity)
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narration)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (anthill-site)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: The sages pause mid-conversation as a pure, resonant sound rises from inside a massive anthill; their faces shift from suspicion to astonishment.
Characters & Entities
V
Valmīka (anthill)FAQs
Sacred places reveal hidden spiritual realities; divine signs arise when merit ripens.
Prabhāsa Kṣetra, where extraordinary signs guide seekers toward dharma.
No direct prescription; the ‘sound’ foreshadows mantra-japa revealed in the next verses.