Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

Devanagari script

भगवानुवाच । ज्ञातोऽस्मि मुनिशार्दूल त्वया वेदविदां वर । वरं वरय भद्रं ते नित्यं यन्मनसेप्सितम्

Transliteration

bhagavānuvāca | jñāto'smi muniśārdūla tvayā vedavidāṃ vara | varaṃ varaya bhadraṃ te nityaṃ yanmanasepsitam

Translation

主は言われた。「汝は我を識った、牟尼の中の虎よ、ヴェーダを知る者の最勝よ。願いを選べ――汝に吉祥あれ――心が常に求めるものを。」

Word by Word

• भगवान्: the Blessed Lord
• भगवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• ज्ञातः: known
• ज्ञातः: Karma-pradhāna predicate (कर्मणि भावे विधेय)
• Type: Adjective
• Root: ज्ञा (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अस्मि: am
• अस्मि: Kriya (Copula/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन

• मुनिशार्दूल: O tiger among sages
• मुनिशार्दूल: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + शार्दूल (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), पुंलिङ्ग, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनिनां शार्दूलः)

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया? (न) तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• वेदविदाम्: of the knowers of the Veda
• वेदविदाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + विद् (धातु) → वेदविद् (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (वेदं वेत्ति इति)

• वर: O best
• वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), पुंलिङ्ग, एकवचन

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन

• वरय: choose
• वरय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• भद्रम्: auspiciousness
• भद्रम्: Prayojana/Āśīḥ (Benedictive expression)
• Type: Noun
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), नपुंसकलिङ्ग, एकवचन; आशीर्वादार्थक-प्रयोग

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी/षष्ठी-एकवचन (Dative/4th or Genitive/6th); अत्र चतुर्थी (तुभ्यम्) अधिकरणम्—आशीर्वादे

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण)

• यत्: whatever
• यत्: Karma (Object—relative)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: यद्-शब्दः, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धक-प्रयोग (relative)

• मनसा: by the mind
• मनसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन

• ईप्सितम्: desired
• ईप्सितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आप्/ईप्स् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; यत्-शब्दस्य विशेषणम्

Speaker

Bhagavān (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Lord speaks compassionately to the sage, acknowledging that he has been truly recognized, and invites him to choose a boon; the atmosphere is intimate, sacred, and solemn.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When the divine is truly recognized with devotion, grace naturally flows and the Lord becomes ‘Varada’ (giver of boons).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, the sanctified setting for Śiva’s boon-giving compassion.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual; the emphasis is on recognition (jñāna) and devotion (bhakti) leading to divine favor.