Adhyaya 257

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि त्रितकूपमिति स्मृतम् । नंदादित्यस्य पूर्वेण योजनत्रितयेन तु

イーシュヴァラは言った。「それから、大女神よ、トリタクーパと呼ばれる地へ赴くがよい。そこはナンダーディティヤの東、三ヨージャナの距離にある。」

Verse 2

पुरा बभूव राजेन्द्रः सौराष्ट्रविषये सुधीः । आत्रेय इति विख्यातो वेदवेदांगपारगः

その昔、サウラーシュトラの国に一人の賢王があり、アートレーヤと名高く、ヴェーダとその補助学（ヴェーダーンガ）に通暁していた。

Verse 3

तस्य पुत्रत्रयं जज्ञ ऋतुकालाभिगामिनः । एकतश्चद्वितश्चैव त्रितश्चैवेति भामिनि

彼には三人の息子が生まれ、正しい時節に妻に近づくという法を守っていた。名はエカタ、ドヴィタ、トリタ――おお、光り輝く淑女よ。

Verse 4

त्रितस्तेषां कनिष्ठोऽभूद्वेदवेदांगपारगः । सर्वैरेव गुणैर्युक्तो मूर्खो ज्येष्ठौ बभूवतुः

三人のうち末子トリタは、ヴェーダとヴェーダーンガに通じる達人となった。あらゆる徳を備えたが、二人の兄は愚かであった。

Verse 5

कस्यचित्त्वथकालस्य आत्रेयो द्विज सत्तमः । तपः कृत्वा तु विपुलं कालधर्ममुपेयिवान्

やがて時が満ち、アートレーヤ――二度生まれの中でも最勝の者――は大いなる苦行を修め、時の法に帰してこの世を去った。

Verse 6

ततस्तेषां त्रितो राजा बभूव गुणवत्तरः । धुरमाकर्षयामास पुत्रोऽयं तस्य या पुरा

その後、彼らの中でトリタが王となり、徳において群を抜いた。彼は責務という重荷を引き受けて担い続けた――昔よりそのような資質を備えた子であった。

Verse 7

तस्य बुद्धिः समुत्पन्ना कथं यज्ञं करोम्यहम् । सन्निमंत्र्य द्विजश्रेष्ठान्यज्ञकर्मस्वधिष्ठितान्

そのとき彼の心に思いが起こった。「いかにして我はヤジュニャ（祭祀）を執り行うべきか。」しかるべき作法により、祭式に堅く通暁する最上のブラーフマナたちを招き、彼は挙行の準備を整えた。

Verse 8

इन्द्रादींश्च सुरान्सर्वानावाह्य विधिपूर्वकम् । दक्षिणार्थं द्विजेन्द्राणां प्रभासं स जगाम ह । गृहीत्वा भ्रातरौ ज्येष्ठौ गवार्थं प्रस्थितो द्विजः

しかるべき儀軌により、インドラをはじめ一切の神々を招請し終えると、彼は尊きブラーフマナたちのためのダクシナー（祭祀の謝礼）を求めてプラバーサへ向かった。二人の兄を伴い、その二度生まれの者は牛を求めて旅立った。

Verse 9

यस्य यस्य गृहे याति स त्रितो वेदपारगः । तत्र तत्र वरां पूजां लेभे गाश्चैव पुष्कलाः

ヴェーダに通暁するトリタがどの家に入ろうとも、その家その家で最上の供養と歓待を受け、さらに豊かな牛の施しを得た。

Verse 10

एवं स गोधनं प्राप्य भ्रातृभ्यां सहितस्तदा । गृहाय प्रस्थितो देवि निर्वृतिं परमां गतः

かくして彼は牛の財を得、兄弟とともに、女神よ、家路についた。彼の心は至上の満足に満ちていた。

Verse 11

त्रितस्ताभ्यां पुरो याति पृष्ठतो भ्रातरौ च तौ । गोधनं चालयंतस्ते प्रभासं क्षेत्रमागताः

トリタは先頭を歩み、二人の兄は後ろから牛の群れを追い立てつつ従った。かくして彼らは聖なるプラバーサのクシェートラに到着した。

Verse 12

अथ तद्गोधनं दृष्ट्वा भूरि दानार्थमाहृतम् । भ्रातृभ्यां त्रितये चेति पापा मतिरजायत

しかし、慈善の寄付のために連れてこられたその牛の大群を見て、二人の兄弟に罪深い考えが浮かんだ。「これはトリタのためであり、我々のため（奪うため）でもある。」

Verse 13

परस्परमूचतुस्तौ भ्रातरौ दुष्टचेतसौ । त्रितो यज्ञेषु कुशलो वेदेषु कुशलस्तथा

そこで、邪悪な心を持つ二人の兄弟は互いに言った。「トリタは祭祀に熟達しており、同様にヴェーダにも精通している。」

Verse 14

मान्यः पूज्यश्च सर्वत्र आवां मूर्खौ निरर्थकौ । एतद्धि गोधनं सर्वं त्रितो दास्यति सन्मखे

「彼は至る所で尊敬され崇拝されているが、我々は愚か者で取るに足らない存在だ。実際、トリタはこの牛の財産をすべて、善き人々の目の前で、祭祀において施してしまうだろう。」

Verse 15

अस्माकं पितृपर्यातो यदाप्तं तत्समं भवेत् । तस्मादत्रैव युक्तोऽस्य वधो वै त्रितयज्ञिनः

「我々の祖先を通じて我々に伝わってきたものは何であれ、（我々がそれを奪えば）それと等しくなるだろう。それゆえ、まさにここで、祭祀を行うトリタを殺害することが適切な道である。」

Verse 16

एवं तौ निश्चयं कृत्वा प्रस्थितौ भ्रातरावुभौ । त्रितस्तु पुरतो याति निर्विकल्प ऋजुः सुधीः

このように決心して、二人の兄弟は出発した。しかし、トリタは彼らの先を行き、穏やかで、正直で、賢明であり、疑いを持っていなかった。

Verse 17

अनु तत्र समुत्तस्थौ व्याघ्रो रौद्रतराकृतिः । व्यादितास्यो रवं देवि व्यनद्भैरवं ततः

すると彼らのすぐ後ろに、いよいよ凶暴な姿の虎が立ち上がった。大きく口を開け、ああ女神よ、恐るべき戦慄の咆哮を放った。

Verse 18

तस्य शब्देन ता गावो नष्टा जग्मुर्दिशो दश । अन्धकूपो महांस्तत्र प्रदेशे दारुणोऽभवत्

その咆哮の響きに、牛たちは散り散りとなって失われ、十方へ逃げ去った。その地には、見るも恐ろしい巨大な「闇の井戸」があった。

Verse 19

एकतो दारुणो व्याघ्रः कूपोऽन्यत्र सुदारुणः । दृष्ट्वा ते भ्रातरः सर्वे भयोद्विग्नाः प्रदुद्रुवुः

片や恐るべき虎、片やこの上なく凄惨な井戸。これを見て、兄弟たちは皆、恐怖に揺さぶられ、狼狽して走り去った。

Verse 20

अथ ते विषमं प्राप्य तटं कूपस्य भामिनि । स्थिता यावद्गतो व्याघ्रस्ततो गंतुं मनो दधुः

そのとき、ああ麗しき御方よ、彼らは井戸の険しい縁に至り、虎が去るまでそこに立ち尽くした。そうして後、進む決意を固めた。

Verse 21

अथ ताभ्यां त्रितो देवि भ्रातृभ्यां नृपसत्तम । प्रक्षिप्तो दारुणे कूपे जीर्णे तोयविवर्जिते

その後、ああ女神よ――ああ王の中の最勝者よ――トリタはその二人の兄弟によって、恐るべき井戸へ投げ込まれた。井戸は古び、乾ききって水はなかった。

Verse 22

ततस्तद्गोधनं गृह्य प्रस्थितौ हृष्टमानसौ । त्रितस्तु पतितस्तत्र कूपे जलविवर्जिते

そこで二人はその牛の財を携え、喜びに満ちた心で旅立った。だがトリタはそこに倒れ、水のない井戸の中に横たわっていた。

Verse 23

चिन्तयामास मेधावी नाहं शोचामि जीवितुम् । मयाहूता द्विजश्रेष्ठा यज्ञार्थं वेदपारगाः । इन्द्राद्याश्च सुराः सर्वे स क्रतुः स्यान्न मे त्वतः

賢者は思い巡らした。「我が命を嘆くことはない。祭祀のために、ヴェーダに通暁する最上のブラーフマナたちを我は招き、またインドラをはじめとするすべての神々をも招いた。ゆえに、この祭儀が我がために滞ってはならぬ。」

Verse 24

स एवं चिन्तयामास वेदवेदांगपारगः । मानसं यज्ञमारभ्य तत्रैव वरवर्णिनि

かくして、ヴェーダとヴェーダーンガに通じたそのブラーフマナは内に思惟し、そしてその場で、あでやかな肌の御方よ、心中の祭祀—意のヤジュニャ—を始めた。

Verse 25

स्वयमेव स सूक्तानि प्रोक्त्वा प्रोक्त्वा द्विजोत्तमः । कृतवान्बालुकाहोमं तेन तुष्टाश्च देवताः

その最上のブラーフマナは、自ら聖なる讃歌（スークタ）を幾度も唱え、砂を供物として捧げるバールカー・ホーマを修した。これにより神々は満悦した。

Verse 26

श्रद्धां तस्य विदित्वा तु भूयस्तृप्तास्तु देवताः । आगत्य ब्राह्मणं प्रोचुः कूपमध्ये व्यवस्थितम्

彼の信（シュラッダー）を知って、神々はいよいよ満ち足りた。やがて来臨し、井戸の中ほどに留まるブラーフマナに語りかけた。

Verse 27

देवा ऊचुः । भोभो विप्र त्वया नूनं सर्वे संतर्पिता वयम् । मानसेन तु यज्ञेन तस्माद्ब्रूहि मनोगतम्

神々は言った。「おお婆羅門よ、汝の心中の供犠（マーナサ・ヤジュニャ）によって、われらは皆まことに満たされた。ゆえに、汝の胸に抱く願いを語れ。」

Verse 28

ब्राह्मण उवाच । यदि देवाः प्रसन्ना मे कूपान्निष्कमणे त्वहम् । यष्टा स्वं मंदिरं गत्वा देवयज्ञं करोम्यहम्

婆羅門は言った。「もし神々が我に満悦されるなら、この井戸より出ることができますように。わが家に帰り、しかるべくデーヴァ・ヤジュニャ（神々への供犠）を修めましょう。」

Verse 29

ईश्वर उवाच । अथ देवैः समादिष्टा तस्मिन्कूपे सरस्वती । निर्गत्य वसुधां भित्त्वा पूरयामास वारिणा

イーシュヴァラは語った。ついで神々の命により、サラスヴァティーはその井戸に現れ、大地を破って水を満たした。

Verse 30

अथ निष्क्रम्य विप्रोऽसौ यातः स्वभवनं प्रति । ततः प्रभृति देवेशि त्रितकूपः स उच्यते

その後、その婆羅門は外へ出て自らの家へ向かった。それ以来、ああ神々の女主よ、その地はトリタクーパと呼ばれる。

Verse 31

स्नात्वा तत्र शुचिर्भूत्वा त्वथ संतर्पयेत्पितॄन् । अश्वमेधमवाप्नोति सर्वपापविवर्जितः

そこで沐浴して清浄となり、ついでピトリ（祖霊）を供養して満足させるなら、その人はアシュヴァメーダの功徳を得て、あらゆる罪を離れる。

Verse 32

तिल दानं तु देवेशि तत्र शस्तं सकाञ्चनम् । पितॄणां वल्लभं तीर्थं नित्यं चैव तु भामिनि

おお神々の御后よ、かの地では胡麻の施与が黄金とともに最も称えられる。おお輝ける御方よ、そのティールタは常にピトリ（祖霊）に愛される。

Verse 33

अग्निष्वात्ता बर्हिषद आयंतुन इति स्मृताः । ये दिव्याः पितरो देवि तेषां सांनिध्यमत्र हि

「アグニシュヴァッタ」および「バルヒシャド」は、「来たれ」との招請によって想起される。おお女神よ、その天なる祖霊たちの臨在はまさにここにある。

Verse 34

दर्शनादपि तीर्थस्य तस्य वै सुरसत्तमे । मुच्यन्ते प्राणिनः पापादाजन्ममरणांतिकात्

おお神々の中の最勝者よ、そのティールタをただ拝するだけでも、生きとし生けるものは罪より解き放たれる——生誕より命終に至るまでまとわりつく罪から。

Verse 35

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नानं समाचरेत् । प्रभासं क्षेत्रमासाद्य यदीच्छेच्छ्रेय आत्मनः

それゆえ、あらゆる努力を尽くして、かの地で正しく沐浴を行うべきである。聖なるプラバーサのクシェートラに至り、己が最高の善を願うなら。

Verse 257

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये त्रितकूपमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

かくして聖なる『スカンダ・マハープラーナ』—八万一千偈のサンヒターにおいて—第七巻プラバーサ・カーンダ、第一部「プラバーサ聖域功徳（Prabhāsakṣetra Māhātmya）」中、「トリタクーパ・ティールタの功徳の叙述」と名づけられた章、第二百五十七章はここに終わる。