Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

चैत्रे शुक्लचतुर्दश्यां यस्तं पश्यति मानवः । स याति परमं स्थानं यत्र देवो महेश्वरः

Transliteration

caitre śuklacaturdaśyāṃ yastaṃ paśyati mānavaḥ | sa yāti paramaṃ sthānaṃ yatra devo maheśvaraḥ

Translation

チャイトラ月の白分の十四日、かのリンガを拝する者は、主マヘーシュヴァラの住まう至上の住処へと至る。

Word by Word

• चैत्रे: in (the month of) Caitra
• चैत्रे: Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चैत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; मासवाचक

• शुक्लचतुर्दश्याम्: on the bright fortnight’s fourteenth (tithi)
• शुक्लचतुर्दश्याम्: Adhikarana (Time-locative/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शुक्ल + चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय (शुक्ला चतुर्दशी); स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धसूचक

• तम्: him/that (deity)
• तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (देवम्/लिङ्गम् इत्यादेः अनुक्तस्य) सर्वनाम

• पश्यति: sees
• पश्यति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पश् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• मानवः: a man/person
• मानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अन्वादेश (correlative pronoun)

• याति: goes/attains
• याति: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √या (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (स्थानम्)

• स्थानम्: abode/place
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Locative sense/अधिकरणार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बन्धबोधक-स्थानवाचक (relative adverb of place)

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महेश्वरः: Mahēśvara (the Great Lord)
• महेश्वरः: Karta (Apposition to subject/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: समास: कर्मधारय (महान् ईश्वरः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; देवस्य विशेषण/अप्पोजिशन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (contextual attribution within Prabhāsa Khaṇḍa māhātmya narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śūlin/Maheśvara-liṅga at Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: General audience (manavaḥ) via the interlocutor

Visual Art Cues

Scene: Festival day at Prabhāsa: crowds with lamps and bilva, banners, and priests; the liṅga is adorned; night-vigil ambience suggests caturdaśī sanctity; a vision of Maheśvara’s supreme abode is hinted above.

Characters & Entities

• Caitra
• Śukla Caturdaśī
• Maheśvara
• Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time amplifies sacred place: darśana performed on an auspicious tithi at a praised kṣetra is said to lead to the highest divine abode.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Brahmeśvara liṅga within Prabhāsa Kṣetra, approached especially on Caitra bright Caturdaśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform darśana of the liṅga on Caitra śukla caturdaśī (an auspicious lunar date).