Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 12

Devanagari script

त्यक्त्वा यास्यति वः श्रीमांत्यक्त्वा भूमिं हलायुधः । जरा कृष्णं महाभागं शयानं तु निवेत्स्यति

Transliteration

tyaktvā yāsyati vaḥ śrīmāṃtyaktvā bhūmiṃ halāyudhaḥ | jarā kṛṣṇaṃ mahābhāgaṃ śayānaṃ tu nivetsyati

Translation

「吉祥なる繁栄は汝らを捨てて去るであろう。鋤を持つ者ハラーユダ（バララーマ）は地上を去る。さらにジャーラーは、横たわり憩う大いに幸いなるクリシュナを射当てるであろう。」

Word by Word

• त्यक्त्वा: having abandoned
• त्यक्त्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्तम् (Gerund/absolutive)

• यास्यति: will go
• यास्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple future), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् (He will go)

• वः: of you / your
• वः: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम् (Genitive plural enclitic)

• श्रीमान्: the illustrious one
• श्रीमान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणवत् नाम (Nominative singular masculine)

• त्यक्त्वा: having abandoned
• त्यक्त्वा: Purvakala (Prior action)
• Type: Indeclinable
• Root: त्यज् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-भावकृदन्तम् (Gerund/absolutive)

• भूमिम्: the earth
• भूमिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Accusative singular)

• हलायुधः: Halāyudha (Balarāma)
• हलायुधः: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हल + आयुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘हलम् आयुधं यस्य’ इति नाम (Nominative singular)

• जरा: Jarā (the hunter)
• जरा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (Nominative singular)

• कृष्णम्: Kṛṣṇa
• कृष्णम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Accusative singular)

• महाभागम्: greatly fortunate/noble
• महाभागम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (Accusative singular masculine)

• शयानम्: lying down
• शयानम्: Karma (Object qualifier/कर्म-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शी (धातु) → शयान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तम् (Present participle, acc. sg.)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अवधान/विरोधार्थक-निपातः (Particle: but/indeed)

• निवेत्स्यति: will strike/pierce
• निवेत्स्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + वेध्/विद् (धातु; पाठभेदे) → निवेत्स्यति
• Form: लृट्-लकारः (Simple future), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम् (He will pierce/strike)

Speaker

Ṛṣis (the sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Yādava party / Devī addressed; assembled audience

Visual Art Cues

Scene: A threefold omen unfolds: prosperity leaving the Yādavas, Balarāma departing the world, and the hunter Jārā striking resting Kṛṣṇa—quiet, fateful, and irreversible.

Characters & Entities

• Śrī (prosperity)
• Halāyudha (Balarāma)
• Jārā (hunter)
• Kṛṣṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When the time ordained by dharma arrives, even great lineages and avatāra-līlā conclude—teaching detachment and reverence for divine will.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, linked with the concluding events of Kṛṣṇa’s earthly līlā.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse foretells events connected with the tīrtha’s sacred narrative.