Adhyaya 225

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततोगच्छेन्महादेवि देवं चाऽनरकेश्वरम् । तस्मादुत्तरदिग्भागे सर्वपातकनाशनम् । तन्माहात्म्यं प्रवक्ष्यामि शृणु ह्येकमनाः प्रिये

イーシュヴァラは言った。「それから、偉大なる女神よ、アナラケーシュヴァラの神のもとへ赴くがよい。その地の北方には、あらゆる罪を滅する聖地がある。今、その大いなる功徳を説き明かそう—愛しき者よ、一心に聴け。」

Verse 2

मथुरानाम विख्याता नगरी धरणीतले । तत्र विप्रोऽभवत्पूर्वं देवशर्मेति विश्रुतः । अगस्त्यगोत्रो विद्वान्वै स तु दारिद्र्यपीडितः

地上にはマトゥラーと名高い都があった。そこに昔、デーヴァシャルマンと知られるバラモンがいた。アガスティヤのゴートラに属する博学の士であったが、貧苦に悩まされていた。

Verse 3

अथापरोऽभवत्तत्र तादृग्रूपवयोऽन्वितः । तन्नाम गोत्रो देवेशि ब्राह्मणो वेदपारगः

さらにそこには、姿かたちも年頃もよく似た別のバラモンがいた。神々の御方よ、彼は同じ名とゴートラを有し、ヴェーダに通暁したヴェーダの達人であった。

Verse 4

अथ प्राह यमो दूतं रौद्रमूर्धशिरोरुहम् । गच्छ भो मथुरां शीघ्रं देवशर्माणमानय

そのときヤマは、頭と髪が恐ろしげな使者に命じた。「行け、マトゥラーへ急ぎ、デーヴァシャルマンを連れて来い。」

Verse 5

अथागत्य ततो दूतो गृहीत्वा तत्र वै गतः । तं दृष्ट्वाथ यमो नत्वा प्राह दूतं क्रुधान्वितः

そこで使者はその地へ赴き、（その者を）捕らえて戻った。彼を見たヤマは儀礼に従って一礼し、ついで怒りに満ちて使者に告げた。

Verse 6

नायमानेतुमादिष्टो देवशर्मां मया तव । अन्योस्ति देवशर्मा यस्त मानय गतायुषम् । एनं विप्रं च दीर्घायुं नय तत्राविलंबितम्

「これは、わたしがお前に連れて来いと命じたデーヴァシャルマンではない。別のデーヴァシャルマンがいる――寿命が尽きたその者を連れて来よ。だがこの長命のバラモンは、ためらわず直ちにあちらへ送り返せ。」

Verse 7

ईश्वर उवाच । अथाब्रवीद्ब्राह्मणो वै नाहं यास्ये गृहं विभो । दारिद्र्येणातिनिर्विण्णो यावज्जीवं सुरेश्वर । इहैव क्षपयिष्यामि शेषमायुस्तवांतिके

イーシュヴァラは語った。するとそのバラモンは申し上げた。「大いなる主よ、わたしは家へは戻りません。貧しさに生涯苦しめられてきました、神々の主よ。残る寿命はここで、あなたの御側近くにて過ごしましょう。」

Verse 8

यम उवाच । अकाले नात्र चायाति कश्चिद्ब्राह्मणसत्तम । मुहूर्तमपि नो जीवेत्पूर्णकालेन वै भुवि

ヤマは言った。「婆羅門の中の最勝者よ、時ならぬうちにここへ来る者はいない。まことに地上では、定められた寿命が満ちたその時を過ぎて、たとえ一ムフールタたりとも生きる者はない。」

Verse 9

अत एव हि मे नाम धर्मराजेति विश्रुतम्

「ゆえにこそ、わたしの名はダルマラージャ――法（ダルマ）の王として世に知られている。」

Verse 10

न मे सुहृन्न मे द्वेष्यः कश्चिदस्ति धरातले । विद्धः शरशतेनापि नाऽकाले म्रियते यतः

「地上において、わたしには友もなく敵もない。たとえ人が百の矢に貫かれようとも、定めの時以前には死なぬからである。」

Verse 11

कुशाग्रेणापि विद्धः सन्काले पूर्णे न जीवति । तस्माद्गच्छ द्विजश्रेष्ठ यावद्गात्रं न दह्यते

クシャ草の先端でわずかに刺されただけでも、定めの時が満ちれば人は生きられぬ。それゆえ、再生族の最良の者よ、汝の体が焼かれぬうちに立ち去りなさい。

Verse 12

अथाब्रवीद्ब्राह्मणोऽसौ यदि प्रेषयसे प्रभो । प्रश्नमेकं मया पृष्टो यथावद्वक्तुमर्हसि

そこでそのバラモンは言った。『主よ、もし私を立ち去らせるのなら、私が尋ねる一つの問いに正しく答えてください。』

Verse 13

न वृथा जायते देव साधूनां दर्शनं क्वचित् । युष्माकं च विशेषेण तस्मादेतद्ब्रवीम्यहम्

神よ、聖なる方々にお会いすることは、決して無駄にはなりません。ましてやあなたの場合はなおさらです。それゆえ、私はあなたにこう申し上げるのです。

Verse 14

एते ये नरका रौद्रा दृश्यन्ते च सुदारुणाः । कर्मणा केन कं गच्छेन्मानवो नरकं यम

ヤマよ、見えているこれらの地獄は、恐ろしく、極めて凄惨です。人間はどのような行いによって、どの地獄に落ちるのでしょうか？

Verse 15

कति संख्याः स्युरेते च नरकाः किंप्रमाणतः । एतत्सर्वं सुरश्रेष्ठ यथावद्वक्तुमर्हसि

これらの地獄の数はいくつあり、その大きさや広さはどれほどですか？神々の中で最も優れた方よ、これらすべてを正しく説明してください。

Verse 16

यम उवाच । शृणु देव प्रवक्ष्यामि यावन्तो नरकाः स्थिताः । कर्मणा येन गच्छेत मानवो द्विजसत्तम । एकविंशत्समाख्याता नरका मम मन्दिरे

ヤマは言った。「聞け、尊き者よ。いかほどの地獄があるか、またいかなる業によって人がそこへ赴くのかを、汝に説こう、婆羅門の最勝よ。わが住処において、地獄は二十一と宣言されている。」

Verse 17

यानेतान्प्रेक्षसे विप्र यंत्र मध्ये व्यवस्थितान् । पीड्यमानान्किंकरैर्मे कृतघ्नान्पा पसंयुतान्

「婆羅門よ、汝が見る、責め具のただ中に据えられ、わが眷属により苦しめられている者どもは、恩を知らぬ者、罪に縛られた者である。」

Verse 18

लोहास्यवायसा येषां नेत्रोद्धारं प्रकुर्वते । एतैर्निरीक्षितान्येव कलत्राणि दुरात्मभिः

他人の妻に罪の意をもって目を向けた邪悪な者どもには、鉄の嘴をもつ烏が報いとしてその眼をえぐり取る。

Verse 19

परेषां द्विजशार्दूल सरागैः पापि भिः सदा । कुम्भीपाकगतानेतानथ पश्यसि पापिनः

「婆羅門の中の虎よ、いま汝が見るこの罪人どもは、常に欲染と悪業に執着し、『クンビー・パーカ』と名づく地獄に堕ちた者である。」

Verse 20

कूटसाक्ष्यरता ह्येते कटुवाङ्निरतास्तथा । एते लोहमयास्तम्भान्संतप्तान्पावकप्र भान्

「これらは偽りの証言を好み、辛辣で荒い言葉に耽る者どもである。彼らは火のごとく灼熱に輝く鉄の柱を抱きしめさせられる。」

Verse 21

आलिंगंति दुरात्मानः परदाररतास्तु ये । एते वैतरणीमध्ये पूयशोणितसंकुले

他人の妻に耽り喜ぶ悪しき魂の男たちは、責め苦のうちに抱き合うことを強いられ、膿と血に満ちたヴァイタラニー河のただ中に住まう。

Verse 22

ये तिष्ठंति द्विजश्रेष्ठ सर्वे विश्वासघातकाः । असिपत्रवने घोरे भिद्यन्ते ये तु खण्डशः । ते नष्टाः स्वामिनं त्यक्त्वा संग्रामे समुपस्थिते

おお最勝のバラモンよ、信義を裏切る者は皆、恐るべきアシパトラの森にて寸断される。さらに、戦がすでに始まったのに主君・将を捨てる者もまた滅びる。

Verse 23

अंगारराशीन्वै दीप्तान्ये गाहन्ते नराधमाः । स्वामिद्रोहरता ह्येते तथा हेतुप्रवादकाः

燃えさかる炭火の山へと身を投じる最下の者とは、主君を裏切ることに執する者、また口実を捏造し中傷の「理由」を作り立てる者である。

Verse 24

लोहशंकुभिराकीर्णमाक्रमन्ति नराधमाः । क्रन्दमाना द्विजश्रेष्ठ उपानद्दानवर्जिताः

おお最勝のバラモンよ、最下の者どもは泣き叫びつつ、鉄の杭が散り敷かれた地を踏み歩かされる――履物の施しを惜しみ、与えなかったゆえである。

Verse 25

अधोमुखा निबद्धा ये वृक्षाग्रे पावकोपरि । ब्रह्महत्यान्विताः सर्व एते चैव नराधमाः

火の上、木の梢に逆さに縛り付けられる者たち――これら最下の人々は皆、バラモン殺し（ブラフマハティヤー）の罪に染まっている。

Verse 26

मशकैर्मत्कुणैः काकैर्ये भक्ष्यंते विहंगमैः । व्रतभंगरता ह्येते व्रतिना चैव हिंसकाः

蚊や南京虫、烏や諸々の鳥に食まれる者たちは、誓戒（ヴラタ）を破ることを喜び、誓いを守る者を害する者である。

Verse 27

कुठारकण्ठिता ह्येते भूयः संति तथाविधाः । गोहन्तारो दुरात्मानो देवब्राह्मणानिंदका

これらは斧を首に据えられたかのごとくあり、同類はなお多い――邪悪な心を抱き、牛を殺し、神々とバラモンを誹る者たちである。

Verse 28

ये भक्ष्यंते शृगालैश्च वृकैर्लोहमयैर्मुखैः । परस्वानां च हर्तारः परस्त्रीणां च हर्तृकाः । आत्ममांसानि ये पापा भक्षयंति बुभुक्षिताः

他人の財を奪い、他人の妻をさらう罪人は、口が鉄のごとき山犬と狼に食まれる。飢えに駆られ、ついには自らの肉を食らわされる。

Verse 29

न दत्तमन्नमेतैस्तु कदाचिद्वै द्विजोत्तम । रुधिरं ये पिबंत्येते वसापूयपरिप्लुतम् । ब्राह्मणानां विनाशाय गवामेते सदा स्थिताः

おお、最勝の両生者よ。彼らはかつて施食をなさず、脂と膿にまみれた血を飲まされる――常にバラモンと牛の滅びを企てる者たちである。

Verse 30

कूटशाल्मलिबद्धाश्च तीक्ष्णकण्टकपीडिताः । छिद्रान्वेषणसंयुक्ताः परेषां नित्यसंस्थिताः

棘多きシャールマリー樹に縛られ、鋭い棘に責められつつ、彼らは常に他人の瑕疵を探し、絶えず他者の弱みへと心を据える。

Verse 31

क्रकचेन तु छिद्यन्ते य इमे द्विजसत्तम । अभक्ष्यनिरता ह्येते स्वधर्मस्य विदूषकाः

再生族の最良の者よ、禁じられた食事を楽しみ、自らの法（ダルマ）を汚す者たちは、鋸で切り裂かれるのです。

Verse 32

कन्याविक्रयकर्त्तारः कन्यानां जीवभंजकाः । पुरीषमध्यगा ह्येते पच्यंते मम किंकरैः

乙女を売り、乙女の命を破壊する者たちは、私の従者たちに苦しめられ、汚物の中で煮られるのです。

Verse 33

संदेशैर्दारुणैर्जिह्वा येषामुत्पाट्यते मुहुः । वाग्लोपनिरता ह्येते मृषावादपरायणाः

恐ろしい命令によって、彼らの舌は何度も引き抜かれます。これらは言葉を堕落させることに専念し、虚偽に身を委ねた者たちです。

Verse 34

ये शीतेन प्रबाध्यंते वेप माना मुहुर्मुहुः । देवस्वानां च हर्तारो ब्राह्मणानां विशेषतः

刺すような寒さに苦しめられ、何度も震えている者たち、これらは神の財産を盗む者、特にバラモンの富を奪う強盗です。

Verse 35

तेषां शिरसि निक्षिप्तो भूरिभारो द्विजोत्तम । अतोऽमी ब्राह्मणश्रेष्ठ पूत्का रयन्ति भैरवम्

再生族の最良の者よ、彼らの頭には巨大な重荷が置かれています。それゆえ、最高のバラモンよ、彼らは恐ろしい苦悩の中で叫び声を上げています。

Verse 36

यम उवाच । एवमेतत्समाख्यातं तव सर्वं द्विजोत्तम । नरकाणां स्वरूपं तु कर्मणां वै यथाक्रमम्

ヤマは言った。「かくして汝にすべてを説き明かした、ああ二度生まれの最勝者よ――地獄の本相と、そこへ導く業（カルマ）を順序のままに。」

Verse 37

गच्छ शीघ्रं महाभाग यावत्कायो न दह्यते

急いで行け、幸いなる者よ。葬火がこの身を焼き尽くす前に。

Verse 38

ब्राह्मण उवाच । कथय त्वं सुरश्रेष्ठ मम सर्वं समाहितः । न गच्छेत्कर्मणा येन नरकं मानवः क्वचित्

バラモンは言った。「神々のうち最勝なる方よ、私は心を定めて御言葉に耳を傾けます。いかなる行いによって、人は自らの業により、いついかなる時も地獄に堕ちずに済むのでしょうか。」

Verse 39

सतां सप्तपदं मैत्रमित्याहुर्बुद्धिकोविदाः । मित्रतां च पुरस्कृत्य समासाद्वक्तुमर्हसि

賢者たちは言う。善き人々の間では、友誼は共に踏む「七歩」によって固く結ばれる、と。ゆえにその友情の契りを尊び、どうか私に信をもって語ってください。

Verse 40

यम उवाच । प्रभासं क्षेत्रमासाद्या नरकेश्वरमुत्तमम् । यः पश्यति नरो भक्त्या नरकं स न पश्यति

ヤマは言った。「聖地プラバーサに至り、至上のナラケーシュヴァラを信愛（バクティ）もって拝する者は、地獄を見ない。すなわちナラカを見ることから解き放たれる。」

Verse 41

स्थापितं यन्मया लिंगं शिवभक्त्या युतेन च । एतद्गुह्यं मया प्रोक्तं तव प्रीत्यै द्विजोत्तम

我がシヴァへの信愛とともに建立したリンガについて――この秘事を、汝を喜ばせるために語ったのだ、ああ、最上の二度生まれよ。

Verse 42

गोपनीयं प्रयत्नेन मम वाक्यादसंशयम् । एवमुक्तस्तदा विप्रः स्वयमेवावनिं ययौ

我が言葉に疑いなく、努めてこれを秘して守れ。そう告げられたそのバラモンは、そのまま独り地上へと帰っていった。

Verse 43

लब्ध्वा कलेवरं सोऽथ विस्मयं परमं गतः । तत्स्मृत्वा वचनं सर्वं धर्मराजस्य धीमतः

身を取り戻すと、彼はこの上ない驚嘆に満たされた。そして賢きダルマラージャの語った言葉のすべてを思い起こした。

Verse 44

गत्वा तत्र स नित्यं वै पूजयामास तं प्रभुम् । यावज्जीवं वरारोहे ततः सिद्धिं परां गतः

彼はそこへ赴き、生ある限り日々その主を礼拝した。そして後に、最上の成就へと至った。

Verse 45

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन भक्त्या तमवलोकयन् । अपि पातकयुक्तोऽपि न याति नरके नरः

ゆえに、あらゆる努力をもって信愛のうちに彼を拝し見よ――罪を負う者であっても、地獄へは赴かない。

Verse 46

आश्वयुक्कृष्णपक्षे तु चतुर्दश्यां विधानतः । यस्तत्र कुरुते श्राद्धं सोऽश्वमेधफलं लभेत्

アーシュヴァユジャ月の暗半月（クリシュナ・パクシャ）の第十四日、定めの作法に従ってそこでシュラーダ（祖霊供養）を行う者は、アシュヴァメーダ祭に等しい功徳を得る。

Verse 47

कृष्णाजिनं तत्र देयं ब्राह्मणे वेदपारगे । यावत्तिलानां संख्यानं तावत्स्वर्गे महीयते

そこで、ヴェーダに通暁したバラモンに黒羚羊の皮（クリシュナージナ）を施すべきである。数えた胡麻の粒の数だけ、その者は天界においてその期間、尊崇される。