Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 50
Devanagari script
संपरित्यज्य ताः सर्वाः कामोपहतमानसः । अथ भूयस्तु ताः सर्वा दक्षं वचनमब्रुवन्
Transliteration
saṃparityajya tāḥ sarvāḥ kāmopahatamānasaḥ | atha bhūyastu tāḥ sarvā dakṣaṃ vacanamabruvan
Translation
他は他の者すべてを捨て、欲望に心を打たれて背を向けた。すると彼女らは皆、再びダクシャに言葉を述べた。
Word by Word
संपरित्यज्यhaving completely abandoned
संपरित्यज्य:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeVerb
Rootसम् + परि + त्यज् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यबन्त-अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive), पूर्वकालिक क्रिया
ताःthem
ताः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
सर्वाःall
सर्वाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying ताः)
कामोपहतमानसःwhose mind was afflicted by desire
कामोपहतमानसः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकाम + उपहत + मानस (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय-भावे: ‘कामेन उपहतं मानसं यस्य’ इति बहुव्रीह्यर्थे प्रयोगः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अथthen
अथ:
Discourse connector
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक/आरम्भसूचक (then/now)
भूयःagain
भूयः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootभूयः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरर्थक (again)
तुbut
तु:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
ताःthey (those women)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सर्वाःall
सर्वाः:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying ताः)
दक्षम्Dakṣa
दक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वचनम्words, speech
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रुवन्said, spoke
अब्रुवन्:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narration)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Prabhāsa-kṣetra
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Devī
Visual Art Cues
Scene: Soma, desire-struck, turns away from the other wives; the neglected maidens gather, distressed yet resolute, approaching Dakṣa to speak—an appeal for justice.
Characters & Entities
C
Candra (Soma)D
DakṣaD
Dakṣa's daughters (the Nakṣatras)FAQs
Kāma that overpowers the mind leads to neglect of duty and harms relationships, inviting dhārmic correction.
Prabhāsa-kṣetra is the narrative frame; the Māhātmya situates even celestial events within the sanctity of Prabhāsa.
No explicit rite is prescribed in this verse.