Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ईश्वर उवाच । एवं विध्वंसिते यज्ञे गतास्ते ब्राह्मणा गृहम् । अप्राप्तकामना देवि ये चान्ये तत्र वै गताः

Transliteration

īśvara uvāca | evaṃ vidhvaṃsite yajñe gatāste brāhmaṇā gṛham | aprāptakāmanā devi ye cānye tatra vai gatāḥ

Translation

イーシュヴァラは言われた。「このように祭祀が破壊されると、かのバラモンたちは家へ帰って行った。そこへ来ていた他の者たちもまた、ああデーヴィーよ、願いを遂げられぬまま立ち去った。」

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (Lord Śiva)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• विध्वंसिते: having been destroyed
• विध्वंसिते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: विध्वंसित (कृदन्त; विध्वंस्/ध्वंस् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; 'यज्ञे' इत्यस्य विशेषण

• यज्ञे: in the sacrifice
• यज्ञे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• गताः: went
• गताः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गत (कृदन्त; गम् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past active participle used predicatively), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'ते ब्राह्मणाः' इत्यस्य विधेय

• ते: those
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• ब्राह्मणाः: Brahmins
• ब्राह्मणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• गृहम्: to (their) home
• गृहम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• अप्राप्तकामनाः: with desires unfulfilled
• अप्राप्तकामनाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अ-प्राप्त-कामन (प्रातिपदिक; अप्राप्त + कामना)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; नञ्-तत्पुरुषः; 'ये...गताः' इत्यस्य विशेषण

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction)

• अन्ये: others
• अन्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (adverb of place)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधानार्थ/निश्चयार्थक निपात (emphatic particle)

• गताः: went
• गताः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गत (कृदन्त; गम् धातु)
• Form: भूतकृदन्त (past active participle used predicatively), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Umā/Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Īśvara narrates to Devī: the sacrificial ground lies disrupted; brāhmaṇas gather their belongings and leave; other attendees disperse with downcast faces, their hopes unmet.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Devī (Pārvatī)
• Brāhmaṇas
• Yajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual divorced from right reverence and dharma can collapse, leaving participants without the intended spiritual fruit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narrative belongs to the Prabhāsa Kṣetra Māhātmya, using pan-Purāṇic events to sanctify the Prabhāsa sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

No prescription; it describes the failed yajña’s aftermath.