Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

ततः पुराणमखिलं सर्वशास्त्रमयं ध्रुवम् । नित्यशब्दमयं पुण्यं शत कोटिप्रविस्तरम्

Transliteration

tataḥ purāṇamakhilaṃ sarvaśāstramayaṃ dhruvam | nityaśabdamayaṃ puṇyaṃ śata koṭipravistaram

Translation

そのとき、プラーナ全体が顕れ出た――堅固にして権威あり、あらゆるシャーストラの精髄を具え、清浄にして永遠の聖なる言葉より成り、広大無辺にして百コーティ（偈）にまで展開した。

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kāla-krama (Sequential time adjunct/क्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रमवाचक-अव्ययम् (then/thereafter)

• पुराणम्: the Purāṇa
• पुराणम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन (Nominative singular)

• अखिलम्: entire, complete
• अखिलम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अखिल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; विशेषणम् (qualifying पुराणम्)

• सर्वशास्त्रमयम्: consisting of all śāstras
• सर्वशास्त्रमयम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + शास्त्र (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सर्वेषां शास्त्राणां मयम्) विशेषणम्

• ध्रुवम्: firm, certain
• ध्रुवम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ध्रुव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; विशेषणम्

• नित्यशब्दमयम्: filled with eternal words
• नित्यशब्दमयम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नित्य (प्रातिपदिक) + शब्द (प्रातिपदिक) + मय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (नित्यशब्दैः मयम्/नित्यशब्दानां मयम्) विशेषणम्

• पुण्यम्: holy, meritorious
• पुण्यम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; विशेषणम्

• शत: hundred
• शत: Saṅkhyā-viśeṣaṇa (Numerical qualifier/संख्या)
• Type: Adjective
• Root: शत (प्रातिपदिक/संख्या)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, अव्ययवत् संख्याशब्दः; समासपूर्वपदत्वेन (hundred)

• कोटि: crore (ten million)
• कोटि: Saṅkhyā-viśeṣaṇa (Numerical qualifier/संख्या)
• Type: Noun
• Root: कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, (समासपूर्वपदत्वेन)

• प्रविस्तरम्: of vast extent
• प्रविस्तरम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र (उपसर्ग) + विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; विशेषणम् (बहुविस्तारयुक्तम्)

Speaker

Sūta (implied continuation)

Skanda Dialogue

Listener: mahārṣayaḥ

Visual Art Cues

Scene: A cosmic vision of the Purāṇa corpus emerging as a vast ocean of luminous syllables—endless manuscript scrolls and sound-waves—symbolizing ‘hundred-crore’ expanse and the essence of all śāstras.

Characters & Entities

• Purāṇa
• Śāstra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas are presented as a stable, dharma-bearing treasury—meant to transmit sacred truth in accessible narrative form.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No single tīrtha is named; the verse magnifies Purāṇic revelation within the Prabhāsa-kṣetra Māhātmya discourse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None directly; it extols the sanctity and authority of Purāṇic recitation and knowledge.