Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

Devanagari script

सावित्र्युवाच । आसीच्छाल्वेषु धर्मात्मा क्षत्रियः पृथिवीपतिः । द्युमत्सेन इति ख्यातो दैवादन्धो वभूव सः

Transliteration

sāvitryuvāca | āsīcchālveṣu dharmātmā kṣatriyaḥ pṛthivīpatiḥ | dyumatsena iti khyāto daivādandho vabhūva saḥ

Translation

サーヴィトリーは言った。「シャールヴァ族の中に、法にかなうクシャトリヤの王、地を治める主がいた。名をデュマツェーナといい、しかし宿業の定めにより盲目となった。」

Word by Word

• सावित्री: Sāvitrī
• सावित्री: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सावित्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• आसीत्: there was
• आसीत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अस् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• शाल्वेषु: among the Śālvas (in Śālva country)
• शाल्वेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शाल्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), बहुवचन

• धर्मात्मा: righteous-souled
• धर्मात्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धर्म + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (धर्मस्य आत्मा/धर्मात्मा)

• क्षत्रियः: a kṣatriya
• क्षत्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• पृथिवीपतिः: king, lord of the earth
• पृथिवीपतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पृथिव्याः पतिः)

• द्युमत्सेनः: Dyumatsena
• द्युमत्सेनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्युमत्सेन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• इति: thus, named as
• इति: Sambandha (Marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/नामनिर्देशार्थक अव्यय (quotative particle)

• ख्यातः: known, famed
• ख्यातः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ख्यात (कृदन्त; √ख्या धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त

• दैवात्: by fate
• दैवात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: दैव (प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-एकवचनरूपेण हेत्वर्थे अव्ययीभाव (ablatival adverb): 'by fate'

• अन्धः: blind
• अन्धः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• बभूव: became
• बभूव: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

Speaker

Sāvitrī

Skanda Dialogue

Listener: Devarṣi Nārada

Visual Art Cues

Scene: Sāvitrī narrates: a noble king Dyumatsena among the Śālvas, dignified yet sightless—eyes clouded, posture regal, attendants guiding him; mood of poignant dignity.

Characters & Entities

• Sāvitrī
• Dyumatsena
• Śālva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even righteous rulers face the turns of destiny; dharma is tested not in power, but in adversity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The narration belongs to Prabhāsa-kṣetra’s māhātmya, using exemplary lives to magnify the sacred setting’s dharmic atmosphere.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is prescribed; the verse introduces the dharmic biography that frames later teachings.