Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 165›Shloka 162
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 162

Devanagari script

सोऽप्यजगरतां त्यक्त्वा पुनः स्वर्गं गमिष्यति । अश्वमेधे कृते भर्त्रा सह यासि पुनर्दिवि । प्राप्स्यसे वर दानेन ममानेन सुलोचने

Transliteration

so'pyajagaratāṃ tyaktvā punaḥ svargaṃ gamiṣyati | aśvamedhe kṛte bhartrā saha yāsi punardivi | prāpsyase vara dānena mamānena sulocane

Translation

彼もまた、大蛇の境遇を捨てて、再び天界へ赴くであろう。汝の夫が聖なるアシュヴァメーダを修する時、汝は彼とともに再び天上の世界へ行く。わが授けしこの恩寵により、ああ美しき眼の者よ、汝はそれを得る。

Word by Word
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
अपिalso
अपि:
Avyaya (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपातः (particle), समुच्चय/अपि-अर्थे ‘also/even’
अजगरताम्the state of being a python
अजगरताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअजगरता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; भाववाचक-तद्धितान्त (state of being a python/serpent)
त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√त्यज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (Gerund), ‘having abandoned’
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्ययम् (adverb)
स्वर्गम्to heaven
स्वर्गम्:
Karma (Goal/कर्म-गति)
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
गमिष्यतिwill go
गमिष्यति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलृट्-लकारः (Simple Future), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
अश्वमेधेin the Aśvamedha sacrifice
अश्वमेधे:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअश्व + मेध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (अश्वस्य मेधः)
कृतेwhen (it is) performed
कृते:
Adhikarana (Locative absolute/सप्तमी-सम्बन्ध)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past Passive Participle), नपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘when done/performed’ (locative absolute with अश्वमेधे)
भर्त्राby (your) husband
भर्त्रा:
Sahakari/Agent-instrument (Doer/करण-कर्ता)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
सहtogether with
सह:
Sahakaraka (Association/सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formउपसर्गसदृश-अव्ययम् (postposition), ‘with’; सह + तृतीया
यासिyou go / you will go
यासि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√या (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्ययम् (adverb)
दिविin heaven
दिवि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (वेदोत्तर-प्रयोगः: ‘in heaven’)
प्राप्स्यसेyou will obtain
प्राप्स्यसे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र√आप् (धातु)
Formलृट्-लकारः (Simple Future), आत्मनेपदम्, मध्यमपुरुषः, एकवचनम्
वरa boon
वर:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बोधनार्थे अपि सम्भवः, अत्र कर्मरूपेण
दानेनby (the) gift
दानेन:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
ममof me / my
मम:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (Genitive/सम्बन्ध), एकवचनम्; सर्वनाम
अनेनby this
अनेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
सुलोचनेO fair-eyed one
सुलोचने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसु + लोचन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्, सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचनम्; कर्मधारयः (सुन्दराणि लोचनानि यस्याः)
Speaker

Agastya (addressing Indrāṇī/Śacī as ‘sulocane’ in the Nahuṣa episode)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Indrāṇī (addressed as sulocanā)

Visual Art Cues

Scene: Agastya declares the outcome: Nahuṣa will abandon serpenthood and return to heaven; Indrāṇī will rejoin her husband in svarga after he performs Aśvamedha, by the sage’s boon.

Characters & Entities
A
Agastya
N
Nahuṣa
I
Indrāṇī (Śacī)
A
Aśvamedha

FAQs

Karmic suffering can end through destined dharmic acts and the grace of sages; sacrifice aligned with dharma supports restoration of cosmic order.

The passage belongs to the Prabhāsakṣetra Māhātmya, connecting legendary events to the sanctifying discourse of Prabhāsa.

Aśvamedha (horse sacrifice) is mentioned as a royal rite associated here with renewed ascent to heaven.

←Previous Verse
Next Verse→