Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 16

Devanagari script

राज्ञ्युवाच । महान्प्रभावो राजेन्द्र एवमुक्तं त्वया मम । एतन्मे कारणं ब्रूहि आश्चर्यं हृदि वर्तते

Transliteration

rājñyuvāca | mahānprabhāvo rājendra evamuktaṃ tvayā mama | etanme kāraṇaṃ brūhi āścaryaṃ hṛdi vartate

Translation

王妃は言った。「大王よ、あなたが私に語られたとおり、その力はまことに大いなるもの。どうかその理由をお聞かせください。驚嘆が我が心に満ちております。」

Word by Word

• राज्ञी: the queen
• राज्ञी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राज्ञी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• महान्: great
• महान्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• प्रभावः: power / efficacy
• प्रभावः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• राजेन्द्र: O king
• राजेन्द्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजेन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः (राज्ञाम् इन्द्रः)

• एवम्: thus
• एवम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (thus)

• उक्तम्: said
• उक्तम्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि (said/spoken)

• त्वया: by you
• त्वया: Karta (कर्ता/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (Instrumental: by you)

• मम: to me
• मम: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (Genitive: of me/to me)

• एतत्: this
• एतत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (this)

• मे: to me
• मे: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्तिः, एकवचनम्; एन्क्लिटिक-रूपम् (me = to me/of me; here dative sense)

• कारणम्: reason
• कारणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• ब्रूहि: tell (me)
• ब्रूहि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

• आश्चर्यम्: wonder
• आश्चर्यम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आश्चर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• हृदि: in (my) heart
• हृदि: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (Locative: in the heart)

• वर्तते: exists / remains
• वर्तते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमान/Present), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

Speaker

Rājñī (Queen Sunandā)

Skanda Dialogue

Listener: King Sudarśana

Visual Art Cues

Scene: The queen, dignified and astonished, addresses the king with folded hands or attentive posture, requesting the reason behind the vow’s great power.

Characters & Entities

• Sunandā
• Sudarśana
• Śivarātri-vrata

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sincere inquiry (jijñāsā) is presented as the gateway to understanding vrata-mahātmya and receiving dharmic instruction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra remains the overarching setting; the queen’s question prompts the forthcoming tīrtha explanation.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new prescription; it requests the rationale and story behind the Śivarātri-vrata’s efficacy.