Adhyaya 139

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि चित्रादित्यमनुत्तमम् । तस्यैव दक्षिणे भागे व्रह्मकुण्डसमीपतः

イーシュヴァラは言われた。「それから、大いなる女神よ、比類なきチトラーディティヤの聖所へ赴くべきである。さらにその南側、ブラフマー・クンダの近くに……。」

Verse 2

महाप्रभावो देवेशि सर्वदारिद्र्यनाशनः । मित्रो नाम पुरा देवि धर्मात्माऽभूद्धरातले । कायस्थः सर्वभूतानां नित्यं भूतहिते रतः

おお女神よ、このティールタ／神は大いなる威力を備え、あらゆる貧苦を滅する。いにしえに、おおデーヴィーよ、地上にミトラという法にかなう人があり、カーヤスタとして、常に一切衆生の利益に励んでいた。

Verse 3

तस्यापत्यद्वयं जज्ञ ऋतुकालाभिगामिनः । पुत्रः परमतेजस्वी चित्रोनाम वरानने

彼から、しかるべき時に二人の子が生まれた。そのうち一人は、きわめて光輝に満ちた男児で、おお麗しき面影の方よ、名をチトラ（Citra）という。

Verse 4

तथा चित्राऽभवत्कन्या रूपाढ्या शीलमंडना

また同じく、娘が生まれた—チトラー（Citrā）。その姿は美に満ち、徳あるふるまいを飾りとしていた。

Verse 5

आभ्यां तु जातमात्राभ्यां मित्रः पञ्चत्वमेयिवान् । अथ तस्य वरा भार्या सह तेनाग्निमाविशत्

しかし二人が生まれたばかりの時、ミトラは「五大」へと帰し（すなわち死去し）た。するとその高貴な妻は、彼とともに火中へ入った。

Verse 6

अथ तौ बालकौ दीनावृषिभिः परिपालितौ । वृद्धिं गतौ महारण्ये बालावेव स्थितौ व्रते

その後、哀れな二人の子は聖仙たちに養われた。彼らは大いなる森で成長し、なお幼子のように清らかに、誓戒（ヴラタ）を堅く守り続けた。

Verse 7

प्रभासं क्षेत्रमासाद्य तपः परममास्थितौ । प्रतिष्ठाप्य महा देवं भास्करं वारितस्करम्

聖なるプラバーサのクシェートラに至り、彼らは最上の苦行に身を置いた。さらに大いなる神バースカラ（太陽神）を安置し、水に由来する災厄と盗賊の害を祓う強力な守護者として…

Verse 8

पूजयामास धर्मात्मा धूपमाल्यानुलेपनैः । वसिष्ठकथितैश्चैव ह्यष्टषष्टिसमन्वितैः । नामभिः सूर्यदेवेशं तुष्टाव प्राञ्जलिः प्रभुम्

その法に生きる者は、香・花鬘・塗香をもって供養した。さらにヴァシシュタの説いた六十八の御名により、合掌して主なるスーリヤ—神々の神—を讃嘆した。

Verse 9

चित्र उवाच । प्रणम्य शिरसा देवं भास्करं गगनाधिपम् । आदिदेवं जगन्नाथं पापघ्नं रोगनाशनम्

チトラは言った。「頭を垂れて礼拝し、天空の主バースカラに帰依します。原初の神、世界の主、罪を滅し病を除く御方に。」

Verse 10

सहस्राक्षं सहस्रांशुं सहस्रकिरणद्युतिम्

「（私は讃える）千の眼をもち、千の光を放ち、千の光線の輝きに満ちた御方を。」

Verse 11

तमहं संस्तविष्यामि संपृक्तं गुह्यनामभिः । मुंडीरस्वामिनं प्रातर्गंगासागरसंगमे । कालप्रियं तु मध्याह्ने यमुनातीरमाश्रितम्

「その御方を私は讃歌して、秘奥の聖名をもって称えよう。暁には、ガンガーと大海の合流においてムンディーラスヴァーミンとして。正午には、ヤムナー河畔に住するカ―ラプリヤとして。」

Verse 12

मूलस्थानं चास्तमने चन्द्रभागातटे स्थितम् । यत्र सांबः स्वयं सिद्ध उपवासपरायणः

日没の時、チャンドラバーガー河の岸にムーラスターनाがある—そこにてサーンバ自ら、断食の行に専心して成就を得た。

Verse 13

वाराणस्यां लोहिताक्षं गोभिलाक्षे बृहन्मुखम् । प्रयागेषु प्रतिष्ठानं वृद्धादित्यं महाद्युतिम्

ヴァーラーナシーでは（御日天は）ローヒタークシャ、ゴービラークシャではブリハンムカ、諸プラヤーガではプラティシュターナ—さらに大いなる光輝のヴリッダーディティヤである。

Verse 14

कोट्यक्षे द्वादशादित्यं गंगादित्यं चतुर्घटे । नैमिषे चैव गोघ्ने च भद्रं भद्रपुटे स्थितम्

コーティヤクシャでは（御日天は）ドヴァーダシャーディティヤ、チャトゥルガタではガンガーディティヤ。ナイミシャにおいても、またゴーグナでは（御日天は）バドラ—バドラプタに安住する。

Verse 15

जयायां विजयादित्यं प्रभासे स्वर्णवेतसम् । कुरुक्षेत्रे च सामंतं त्रिमंत्रं च इलावृते

ジャヤーでは（御日天は）ヴィジャヤーディティヤ、プラバーサではスヴァルナヴェータサ。クルクシェートラではサーマンタ、イラーヴリタではトリマントロ（三つのマントラの相）である。

Verse 16

महेन्द्रे क्रमणादित्यमृणे सिद्धेश्वरं विदुः । कौशांब्यां पद्मबोधं च ब्रह्मबाहौ दिवाकरम्

マヘーンドラ山では（御日天は）クラマナーディティヤ、リナではシッデーシュヴァラとして知られる。カウシャーンビーではパドマボーダ、ブラフマバーフではディヴァーカラである。

Verse 17

केदारे चण्डकांतिं च नित्ये च तिमिरापहम् । गंगामार्गे शिवद्वारमादित्यं भूप्रदी पने

ケーダーラでは（御方は）「チャンダカーンティ」；ニティヤでは「ティミラーパハ」—闇を払い除く御方。ガンガーの道では「シヴァドヴァーラ＝アーディティヤ」—大地を照らす御方。

Verse 18

हंसं सरस्वतीतीरे विश्वामित्रं पृथूदके । उज्जयिन्यां नरद्वीपं सिद्धायाममलद्युतिम्

サラスヴァティーの岸では（御方は）「ハンサ」；プṛトゥーダカでは「ヴィシュヴァーミトラ」。ウッジャイニーでは「ナラドヴィーパ」；シッダーでは「アマラデュティ」—汚れなき光輝の御方。

Verse 19

सूर्यं कुन्तीकुमारे च पञ्चनद्यां विभावसुम् । मथुरायां विमलादित्यं संज्ञादित्यं तु संज्ञिके

クンティークマーラでは「スーリヤ」として礼拝され、パンチャナディーでは「ヴィバーヴァス」。マトゥラーでは「ヴィマラーディティヤ」、サンジュニカーでは「サンジュニャーディティヤ」と称えられる。

Verse 20

श्रीकण्ठे चैव मार्तण्डं दशार्णे दशकं स्मृतम् । गोधने गोपतिं देवं कर्णं चैव मरुस्थले

シュリーカンṭハでは「マールタンダ」として知られ、ダシャールナでは「ダシャカ」として想起される。ゴーダナでは神なる「ゴーパティ」—牛群の主。砂漠の地では「カルナ」と称される。

Verse 21

पुष्पं देवपुरे चैव केशवार्कं तु लोहिते । वैदिशे चैव शार्दूलं शोणे वारुणवासिनम्

デーヴァプラでは「プシュパ」と讃えられ、ローヒタでは「ケーシャヴァールカ」。ヴァイディシャでは「シャールドゥーラ」、ショーナでは「ヴァールナヴァーシン」—ヴァルナのもとに住まう御方。

Verse 22

वर्धमाने च सांबाख्यं कामरूपे शुभंकरम् । मिहिरं कान्यकुब्जे च मंदारं पुण्यवर्धने

ヴァルダマーナでは「サーンバ―キヤ」と称され、カーマルーパでは「シュバンカラ」、カーニヤクブジャでは「ミヒラ」、プニヤヴァルダナでは「マンダーラ」と呼ばれる。

Verse 23

गन्धारे क्षोभणादित्यं लंकायाममरद्युतिम् । कर्णादित्यं च चंपायां प्रबोधे शुभदर्शिनम्

ガンダーラでは「クショーバナーディティヤ」、ランカーでは「アマラデュティ」、チャンパーでは「カルナーディティヤ」、プラボーダでは「シュバダルシン」と称される。

Verse 24

द्वारा वत्यां तु पार्वत्यं हिमवन्ते हिमापहम् । महातेजं तु लौहित्ये अमलांगे च धूजटिम्

ドヴァーラヴァティーでは「パールヴァティヤ」、ヒマヴァントでは「ヒマー パハ」、ラウヒティヤでは「マハーテージャス」、アマラーンガでは「ドゥージャティ」と呼ばれる。

Verse 25

रोहिके तु कुमाराख्यं पद्मायां पद्मसंभवम् । धर्मादित्यं तु लाटायां मर्द्दके स्थविरं विदुः

ローヒカでは「クマーラ―キヤ」、パドマーでは「パドマサンバヴァ」、ラーターでは「ダルマーディティヤ」、マルッダカでは「スタヴィラ」として知られる。

Verse 26

सुखप्रदं तु कौबेर्यां कोसले गोपतिं तथा । कौंकणे तु पद्मदेवं तापनं विन्ध्यपर्वते

カウベリーでは「スカプラダ」、コーサラでも「ゴーパティ」、コンカナでは「パドマデーヴァ」、ヴィンディヤ山では「ターパナ」と称される。

Verse 27

त्वष्टारं चैव काश्मीरे चरित्रे रत्नसंभवम् । पुष्करे हेमगर्भस्थं विद्यात्सूर्यं गभस्तिके

カाशミーラでは「トヴァシュトリ」と呼ばれ、チャリトラでは「ラトナサンバヴァ」、プシュカラでは「ヘーマガルバスタ」、そしてガバスティカーでは「スーリヤ」として知られるべきである。

Verse 28

प्रकाशायां तु मुज्झालं तीर्थग्रामे प्रभाकरम् । कांपिल्ये रिल्लकादित्यं धनके धनवासिनम्

プラカーシャーでは「ムッジャーラ」、ティールタグラーマでは「プラバーカラ」、カーンピリヤでは「リッラカーディティヤ」、ダナカでは「ダナヴァーシン」と称される。

Verse 29

अनलं नर्मदातीरे सर्वत्र गमनाधिकम् । अष्टषष्टिं तु देवस्य भास्करस्यामितद्युतेः

ナルマダー河のほとりには「アナラ」と名づけられた聖なる行があり、あらゆる所へ自在に赴く勝れた力を授けると名高い。そこにおいて、無量の光輝をもつ神バースカラに、六十八種の讃嘆と供養を修すべきである。

Verse 30

प्रातरुत्थाय वै नित्यं शक्तिमाञ्छुचिमान्नरः । यः पठेच्छृणुयाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते

毎日暁に起き、力強く清浄なる人が、この讃歌を誦するか、あるいはただ聴聞するだけでも、あらゆる罪より解き放たれる。

Verse 31

राज्यार्थी लभते राज्यं धनार्थी लभते धनम् । पुत्रार्थी लभते पुत्रान्सौख्यार्थी लभते सुखम्

王権を求める者は王権を得、財を求める者は財を得る。子を求める者は子を得、安楽を求める者は安楽を得る。

Verse 32

रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् । यान्यान्प्रार्थयते कामांस्तांस्तान्प्राप्नोति मानवः

病に苦しむ者は病より解き放たれ、縛られた者は束縛より解放される。人が祈り求めるいかなる願いも、それらは一つ一つ成就する。

Verse 33

ईश्वर उवाच । एवं च स्तुवतस्तस्य चित्रस्य विमलात्मनः । ततस्तुष्टः सहस्रांशुः कालेन महता विभुः

イーシュヴァラは言った。「清らかな魂をもつチトラがこのように讃嘆を続けていると、長い時を経て、偉大なるサハスラーンシュ（太陽神）は満悦された。」

Verse 34

अब्रवीद्वत्स भद्रं ते वरं वरय सुव्रत

太陽神は言った。「愛し子よ、汝に吉祥あれ。善き誓いを守る者よ、望む恩寵を選べ。」

Verse 35

सोऽब्रवीद्यदि मे तुष्टो भगवंस्तीक्ष्णदीधितेः । प्रौढत्वं सर्वकार्येषु नय मां ज्ञानितां तथा

彼は言った。「もし私を嘉してくださるなら、鋭き光を放つ福徳の御方よ、あらゆる務めにおいて成熟を授け、さらに真の智の境地へと私を導いてください。」

Verse 36

तत्तथेति प्रति ज्ञातं सूर्येण वरवर्णिनि । ततः सर्वज्ञतां प्राप्तश्चित्रो मित्रकुलोद्भवः

スーリヤは「そのとおりに」と約した。かくしてミトラの系譜に生まれたチトラは、全知（サルヴァジュニャター）を成就した。

Verse 37

तं ज्ञात्वा धर्मराजस्तु बुद्ध्या परमया युतम् । चिंतयामास मेधावी लेख कोऽयं भवेद्यदि

彼が最上の बुद्धि（知性）を具えると知るや、賢きダルマラージャは思案した。「もしこの者が我が書記（レーカ）であったなら、何が成し遂げられようか。」

Verse 38

ततो मे सर्वसिद्धिः स्यान्निर्वृतिश्च परा भवेत् । एवं चिंतयतस्तस्य धर्मराजस्य भामिनि

「そうなれば、あらゆる成就は我がものとなり、至上の安らぎも生じよう。」ダルマラージャがこのように思い巡らしていた――おお、輝ける麗人よ――（物語は続く）。

Verse 39

अग्नितीर्थे गते चित्रे स्ना नार्थं लवणाम्भसि । स तत्र प्रविशन्नेव नीतस्तु यमकिंकरैः

チトラがアグニティールタへ赴き、海の塩水に沐浴しようとしてそこへ足を踏み入れたその瞬間、ヤマの眷属に捕らえられ、連れ去られた。

Verse 40

सशरीरो महादेवि यमादेशपरायणैः । स चित्रगुप्तनामाऽभूद्विश्वचारित्रलेखकः

おお大女神よ、ヤマの命令に従う者たちにより肉身のまま連れ去られ、彼は全世界の行いを記す書記「チトラグプタ」として知られるようになった。

Verse 41

चित्रादित्येतिनामाऽभूत्ततो लोके वरानने

そして世において――おお麗しき面影の者よ――彼は「チトラーディティヤ」との名で知られるようになった。

Verse 42

सप्तम्यां नियताहारो यस्तं पूजयते नरः । सप्त जन्मानि दारिद्र्यं न दुःखं तस्य जायते

月の第七日サプタミーに、食を慎み定めて彼を礼拝する者は、七度の生において貧困も苦悩も生じない。

Verse 43

तत्रैव चाश्वो दातव्यः सकोषं खड्गमेव च । हिरण्यं चैव विप्राय एवं यात्राफलं लभेत्

その場において、馬を施し、鞘付きの剣をも施し、さらにバラモンに黄金を供養すべし。かくして巡礼の果報を得る。

Verse 139

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये चित्रादित्यमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनचत्वारिंशदुत्तरशततमोऽध्यायः

かくして、尊き『スカンダ・マハープラーナ』—八万一千頌より成るサンヒターのうち—第七のプラバーサ・カンダ、第一部プラバーサクシェートラ・マーハートミャにおける「チトラーディティヤの功徳の叙述」と題する第139章は終わる。