Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

पुरा यज्ञे वर्तमाने सोमस्य तु महात्मनः । ब्रह्मा सुरगणैः सार्धं प्रभासं क्षेत्रमागतः

Transliteration

purā yajñe vartamāne somasya tu mahātmanaḥ | brahmā suragaṇaiḥ sārdhaṃ prabhāsaṃ kṣetramāgataḥ

Translation

いにしえ、偉大なるソーマのヤジュニャが執り行われていた時、ブラフマーは神々の群れとともに、聖なるプラバーサのクシェートラへ来臨した。

Word by Word

• पुरा: formerly
• पुरा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (temporal indeclinable: “formerly/once”)

• यज्ञे: in the sacrifice
• यज्ञे: Adhikarana (Locus-occasion/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; अधिकरण (occasion)

• वर्तमाने: while it was going on
• वर्तमाने: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृत् (धातु) + शानच् (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (present middle participle/शानच्); पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी, एकवचन; यज्ञे इत्यस्य विशेषण; “while (it was) proceeding”

• सोमस्य: of Soma
• सोमस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; यज्ञे इत्यस्य सम्बन्ध

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle: “indeed/and”)

• महात्मनः: great-souled
• महात्मनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी, एकवचन; सोमस्य इत्यस्य विशेषण

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• सुरगणैः: with groups of gods
• सुरगणैः: Sahakarana (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + गण (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुष: “सुराणां गणाः”); पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; सहकारक

• सार्धम्: together with
• सार्धम्: Sahakarana (Accompaniment/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; सहार्थक (indeclinable: “together with”)

• प्रभासम्: Prabhāsa
• प्रभासम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; क्षेत्रम् इत्यस्य विशेषण/नाम

• क्षेत्रम्: the sacred place (kṣetra)
• क्षेत्रम्: Karma (Goal/Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; आगतः इत्यस्य कर्म (गत्यर्थक-क्रियायाः लक्ष्य)

• आगतः: came
• आगतः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-गम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past active participle/क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ब्रह्मा इत्यस्य विधेय

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A grand sacrificial arena at Prabhāsa: Soma’s yajña with blazing fire altar; Brahmā arrives on haṃsa-vāhana accompanied by devas, while sages chant; the sea/coastal horizon hints at Prabhāsa’s littoral setting.

Characters & Entities

• Soma
• Brahmā
• Sura-gaṇa (gods)
• Prabhāsa Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha’s greatness is authenticated through sacred history—divine presence and yajña narratives establish its enduring sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra as a divine-visited field of pilgrimage.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it provides mythic-historical context tied to yajña.