Adhyaya 111

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि पुष्करारण्यमुत्तमम् । तस्मादीशानकोणस्थं धनुषां षष्टिभिः स्थितम्

イーシュヴァラは仰せになった。「それから、ああ大女神よ、最勝のプシュカラの森へ赴くがよい。そこより北東の方角へ、弓六十張の距離にそれは在る。」

Verse 2

तत्र कुण्डं महादेवि ह्यष्टपुष्करसंज्ञितम् । सर्व पापहरं देवि दुष्प्राप्यमकृतात्मभिः

そこに、大女神よ、「アシュタプシュカラ」と名づけられた聖なる池がある。女神よ、それは一切の罪を滅するが、心を鍛えぬ者には得難い。

Verse 3

तत्र कुण्डसमीपे तु पुरा रामेशधीमता । स्थापितं तन्महालिङ्गं रामेश्वर इति स्मृतम्

そこでは聖池のほとりに、いにしえ智あるラーメーシャがその大いなるリンガを安置した。それは「ラーメーシュヴァラ」として知られている。

Verse 4

तस्य पूजनमात्रेण मुच्यते ब्रह्महत्यया

その（ラーメーシュヴァラのリンガ）をただ礼拝するだけで、人はブラフマハティヤー――バラモン殺しという最重の罪――から解き放たれる。

Verse 5

श्रीदेव्युवाच । भगवन्विस्तराद्ब्रूहि रामेश्वरसमुद्भवम् । कथं तत्रागमद्रामः ससीतश्च सलक्ष्मणः

女神は仰せになった。「主よ、ラーメーシュヴァラの起源を詳しくお語りください。ラーマはシーターとラクシュマナを伴い、いかにしてそこへ来たのですか。」

Verse 6

कथं प्रतिष्ठितं लिङ्गं पुष्करे पापतस्करे । एतद्विस्तरतो ब्रूहि फलं माहात्म्यसंयुतम्

罪を盗み去るプシュカラにおいて、いかにしてリンガは安置されたのか。聖なる威徳（マーハートミヤ）を備えた果報とともに、詳しく語り給え。

Verse 7

ईश्वर उवाच । चतुर्विंशयुगे रामो वसिष्ठेन पुरोधसा । पुरा रावणनाशार्थं जज्ञे दशरथात्मजः

イーシュヴァラは告げた。「第二十四の時代に、ダシャラタの子ラーマは、王家の祭司ヴァシシュタを伴い、ラーヴァナを滅するために誕生した。」

Verse 8

ततः कालान्तरे देवि ऋषिशापान्महातपाः । ययौ दाशरथी रामः ससीतः सहलक्ष्मणः

やがて時が過ぎ、女神よ、仙人の呪いによって、ダシャラタの子にして大苦行者ラーマは、シーターとラクシュマナを伴い旅立った。

Verse 9

वनवासाय निष्क्रांतो दिव्यैर्ब्रह्मर्षिभिर्वृतः । ततो यात्राप्रसंगेन प्रभासं क्षेत्रमागतः

森に住まうために旅立ち、光り輝くブラフマリシたちに囲まれ、さらに巡礼の縁により、聖地プラバーサのクシェートラへと到った。

Verse 10

तं देशं तु समासाद्य सुश्रांतो निषसाद ह । अस्तं गते ततः सूर्ये पर्णान्यास्तीर्य भूतले

その地に到ると、ひどく疲れて座に就いた。やがて日が沈むと、地に葉を敷き、休息した。

Verse 11

सुष्वापाथ निशाशेषे ददृशे पितरं स्वकम् । स्वप्ने दशरथं देवि सौम्यरूपं महाप्रभम्

夜がほとんど尽きようとする頃、彼は眠りに落ち、夢のうちに自らの父—ダシャラタ王—を見た。おお女神よ、その御姿は柔和にして、大いなる光輝に満ちていた。

Verse 12

प्रातरुत्थाय तत्सर्वं ब्राह्मणेभ्यो न्यवेदयत् । यथा दशरथः स्वप्ने दृष्टस्तेन महात्मना

朝になって起き上がると、その大いなる魂の人は、夢の中でダシャラタをどのように見たかを含め、すべてをバラモンたちに告げた。

Verse 13

ब्राह्मणा ऊचुः । वृद्धिकामाश्च पितरो वरदास्तव राघव । दर्शनं हि प्रयच्छंति स्वप्नान्ते हि स्ववंशजे

バラモンたちは言った。「おおラाघヴァよ、汝のピトリ（祖霊）は、汝の家系の安寧と繁栄を願い、また恩寵を授ける者である。まことに彼らは、夢の終わりに姿を現し、自らの血統に生まれた者にその拝見を与えるのだ。」

Verse 14

एतत्तीर्थं महापुण्यं सुगुप्तं शार्ङ्गधन्वनः । पुष्करेति समाख्यातं श्राद्धमत्र प्रदीयताम्

「このティールタは至上の功徳に満ち、シャールンガの弓を担う御方（ヴィシュヌ）によってよく守護されている。ここは『プシュカラ』と称えられるゆえ、ここにてシュラーダ（Śrāddha）の供養を捧げよ。」

Verse 15

नूनं दशरथो राजा तीर्थे चास्मिन्समीहते । त्वया दत्तं शुभं पिण्डं ततः स दर्शनं गतः

「まことにダシャラタ王は、このティールタにて功徳の果を求めておられる。汝が吉祥なるピンダ（piṇḍa）を供えたゆえに、王は顕現を得て、汝の前に姿を現したのだ。」

Verse 16

ईश्वर उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा रामो राजीवलोचनः । निमंत्रयामास तदा श्राद्धार्हान्ब्राह्मणाञ्छुभान्

イーシュヴァラは語った。彼らの言葉を聞くや、蓮華の眼をもつラーマは、シュラーダ（Śrāddha）の儀にて供養を受けるにふさわしい吉祥なるバラモンたちを招いた。

Verse 17

अब्रवील्लक्ष्मणं पार्श्वे स्थितं विनतकंधरम् । फलार्थं व्रज सौमित्रे श्राद्धार्थं त्वरयाऽन्वितः

彼は傍らに立ち、うなだれるラクシュマナに告げた。「おおサウミトラよ、シュラーダ（Śrāddha）のために果実を求めて来い。急げ。」

Verse 18

स तथेति प्रतिज्ञाय जगाम रघुनंदनः । आनयामास शीघ्रं स फलानि विविधानि च

彼は「そのとおりに」と誓って出立し、ラグ族の喜び（ラグナンダナ）はさまざまな果実を速やかに持ち帰った。

Verse 19

बिल्वानि च कपित्थानि तिन्दुकानि च भूरिशः । बदराणि करीराणि करमर्दानि च प्रिये

ビルヴァ、カピッタ、ティンドゥカの果が豊かにあり、さらにバダラ（ナツメ）、カリーラ、カラマルダもあった、愛しき者よ。

Verse 20

चिर्भटानि परूषाणि मातुलिंगानि वै तथा । नालिकेराणि शुभ्राणि इंगुदीसंभवानि च

またチルバタとパルーシャの果、さらにマートゥリンガもあり、白き椰子の実と、イングディー（iṅgudī）より生じた果実もあった。

Verse 21

अथैतानि पपाचाशु सीता जनकनंदिनी । ततस्तु कुतपे काले स्नात्वा वल्कलभृच्छुचिः

そのとき、ジャナカの娘シーターはそれらを速やかに調理した。ついで相応しきクタパ・カーラの時に沐浴して清浄となり、樹皮の衣をまとって儀礼の支度を整えた。

Verse 22

ब्राह्मणानानयामास श्राद्धार्हान्द्विजसत्तमान् । गालवो देवलो रैभ्यो यवक्रीतोऽथ पर्वतः

彼はシュラーダの供養にふさわしい最勝の再生者、すなわち婆羅門たちを招き寄せた。ガーラヴァ、デーヴァラ、ライビヤ、ヤヴァクリータ、そしてパルヴァタである。

Verse 23

भरद्वाजो वसिष्ठश्च जावालिर्गौतमो भृगुः । एते चान्ये च बहवो ब्राह्मणा वेदपारगाः

そこにはバラドヴァージャ、ヴァシシュタ、ジャーヴァーリ、ガウタマ、ブリグがいた。さらに他にも多くの、ヴェーダに通暁した婆羅門たちが集っていた。

Verse 24

श्राद्धार्थं तस्य संप्राप्ता रामस्याक्लिष्टकर्मणः । एतस्मिन्नेव काले तु रामः सीतामभाषत

彼らは、倦むことなく清らかな行いをなすラーマのためにシュラーダを営むべく到来した。まさにその時、ラーマはシーターに語りかけた。

Verse 25

एहि वैदेहि विप्राणां देहि पादावनेजनम् । एतच्छ्रुत्वाऽथ सा सीता प्रविष्टा वृक्षमध्यतः

「来なさい、ヴァイデーヒーよ。婆羅門たちの足を洗う水を差し出しなさい。」そう聞くと、シーターは木々の間へと入っていった。

Verse 26

गुल्मैराच्छाद्य चात्मानं रामस्यादर्शने स्थिता । मुहुर्मुहुर्यदा रामः सीतासीतामभाषत

彼女は茂みの中に身を隠し、ラーマの目に触れぬようにしていた。ラーマは幾度も「シーター！ シーター！」と呼びかけた。

Verse 27

ज्ञात्वा तां लक्ष्मणो नष्टां कोपाविष्टं च राघवम् । स्वयमेव तदा चक्रे ब्राह्मणार्ह प्रतिक्रियाम्

彼女が姿を消したと知り、ラाघヴァが怒りに呑まれているのを見て、ラクシュマナは自らブラーフマナにふさわしい正しい作法と儀礼を執り行った。

Verse 28

अथ भुक्तेषु विप्रेषु कृत पिंडप्रदानके । आगता जानकी सीता यत्र रामो व्यवस्थितः

やがてブラーフマナたちが食事を終え、ピṇḍa（供団）の奉献が成就すると、ジャーナキー・シーターはラーマの座す場所へとやって来た。

Verse 29

तां दृष्ट्वा परुषैर्वाक्यैर्भर्त्सयामास राघवः । धिग्धिक्पापे द्विजांस्त्यक्त्वा पितृकृत्यमहोदयम् । क्व गताऽसि च मां हित्वा श्राद्धकाले ह्युपस्थिते

彼女を見るや、ラाघヴァは荒い言葉で叱責した。「恥を知れ、罪深き者よ！ ブラーフマナたちと、祖霊のためのこの大いなる吉祥の務めを捨てて、シュラーダ（śrāddha）の時が来ているのに、私を置いてどこへ行ったのだ。」

Verse 30

ईश्वर उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भयभीता च जानकी

イーシュヴァラは語った。彼のその言葉を聞いて、ジャーナキーは恐れおののいた。

Verse 31

कृताञ्जलिपुटा भूत्वा वेपमाना ह्यभाषत । मा कोपं कुरु कल्याण मा मां निर्भर्त्सय प्रभो

彼女は合掌して震えながら言った。「どうかお怒りにならぬよう、気高き御方よ。どうか私を叱責なさらぬよう、主よ。」

Verse 32

शृणु यस्माद्विभोऽन्यत्र गता त्यक्त्वा तवान्तिकम् । दृष्टस्तत्र पिता मेऽद्य तथा चैव पितामहः

「お聞きください、力ある御方よ。私はあなたの御側を離れて他所へ参りました。そこにて今日、父を見、さらに祖父をも見たのです。」

Verse 33

तस्य पूर्वतरश्चापि तथा मातामहादयः । अंगेषु ब्राह्मणेन्द्राणामाक्रान्तास्ते पृथक्पृथक्

さらに彼のより古き祖先たち—祖父らその他—もまた、それぞれ別々に、祭儀を執り行う最勝のバラモンたちの四肢に憑依し、占めたのである。

Verse 34

ततो लज्जा समभवत्तत्र मे रघुनन्दन । पित्रा तत्र महाबाहो मनोज्ञानि शुभानि च

そのとき、ラグ族の喜びよ、私はその場で恥じ入った。さらにその場で、強き腕の御方よ、父は心喜ぶ吉祥の事々を整えた。

Verse 35

तत्र पुष्करसान्निध्ये दक्षिणे धनुषां त्रये । लिंगं प्रतिष्ठयामास रामेश्वरमिति श्रुतम्

そこ、プシュカラの近く、南へ弓三張ほどの地に、彼はリンガを安置した。人々はそれを「ラーメーシュヴァラ」と聞き伝える。

Verse 36

भक्ष्याणि भक्षितान्येव यानि वै गुणवन्ति च । स कथं सुकषायाणि क्षाराणि कटुकानि च । भक्षयिष्यति राजेन्द्र ततो मे दुःखमाविशत्

「彼はすでに滋養に富み、質の良い食を口にしてきました。それなのに、渋味のあるもの、鹹くアルカリ性のもの、辛辣なものをどうして食べられましょうか。」王よ、かくして悲しみが我が身に入り込みました。

Verse 37

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा विस्मितो राघवोऽभवत् । विशेषेण ददौ तस्मिञ्छ्राद्धं तीर्थे तु पुष्करे

彼女の言葉を聞いて、ラाघヴァは驚嘆した。そこでプシュカラのティールタにおいて、彼は格別の心配りと荘厳さをもってシュラーダ（祖霊供養）を執り行った。

Verse 39

यस्तं पूजयते भक्त्या गन्धपुष्पादिभिः क्रमात् । स प्राप्नोति परं स्थानं य्रत्र देवो जनार्दनः

香、花などを次第に供え、信愛をもって彼を礼拝する者は、主ジャナールダナの住まわれる至上の境地に到る。

Verse 40

किमत्र बहुनोक्तेन द्वादश्यां यत्प्रदापयेत् । न तत्र परिसंख्यानं त्रिषु लोकेषु विद्यते

ここで多くを語る必要があろうか。ドヴァーダシーの日に施しとして与えさせるいかなるものも、その功徳は三界においてさえ量り尽くせない。

Verse 41

शुक्रांगारकसंयुक्ता चतुर्थी या भवेत्क्वचित् । षष्ठी वात्र वरारोहे तत्र श्राद्धे महत्फलम्

もしある時、チャトゥルティーが金曜日と火曜日に重なり、あるいはここでシャシュティーとなるならば、美しき者よ——その折に営まれるシュラーダは大いなる果報をもたらす。

Verse 42

यावद्द्वादशवर्षाणि पितरश्च पितामहाः । तर्पिता नान्यमिच्छन्ति पुष्करे स्वकुलोद्भवे

十二年のあいだ、父祖たちはタर्पナ（tarpaṇa、水の供養）によって満足すると、他を望まない。自らの血統に生まれた者がプシュカラ（Puṣkara）でこれを行うならば。

Verse 43

तत्र यो वाजिनं दद्यात्सम्यग्भक्तिसमन्वितः । अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः

そこで正しい信愛（バクティ）をもって馬を施す者は、アシュヴァメーダ（Aśvamedha）祭の果報に等しい功徳を得る。

Verse 44

इति ते कथितं सम्यङ्माहात्म्यं पापनाशनम् । रामेश्वरस्य देवस्य पुष्करस्य च भामिनि

かくして、美しき女よ、罪を滅するマーハートミャ（māhātmya）として、神なる主ラーメーシュヴァラ（Rāmeśvara）の偉大さ、そしてプシュカラ（Puṣkara）の偉大さを、正しく汝に語り終えた。

Verse 111

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्करमाहात्म्ये रामेश्वरक्षेत्रमाहात्म्यवर्णनंनामैकादशोत्तरशततमोऽध्यायः

かくして『シュリー・スカンダ・マハープラーナ』—八万一千頌のサンヒター—第七巻プラバーサ・カーンダにおいて、第一のプラバーサ聖域マーハートミャ、プシュカラ・マーハートミャ中の、「ラーメーシュヴァラ聖域の偉大さの叙述」と名づけられた第百十一章はここに終わる。