Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 11

Devanagari script

ये ब्राह्मणाः सोऽहमसंशयं प्रिये तेष्वर्चितेष्वर्चितोऽहं भवेयम् । तेष्वेव तुष्टेष्वहमेव तुष्टो वैरं च तैर्यस्य ममापि वैरम्

Transliteration

ye brāhmaṇāḥ so'hamasaṃśayaṃ priye teṣvarciteṣvarcito'haṃ bhaveyam | teṣveva tuṣṭeṣvahameva tuṣṭo vairaṃ ca tairyasya mamāpi vairam

Translation

そのブラーフマナたちは、疑いなく、愛しき者よ、まさに我自身である。彼らが敬われれば我も敬われ、彼らが満たされれば我も満たされる。彼らに怨みを抱く者は、我にも怨みを抱くのだ。

Word by Word

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धक-यत्

• ब्राह्मणाः: brāhmaṇas
• ब्राह्मणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सः: that (one)
• सः: Karta/Predicate nominal
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta/Predicate nominal
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• असंशयम्: certainly, without doubt
• असंशयम्: Kriya-viseshana (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: असंशय (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक-क्रियाविशेषण (adverb: certainly)

• प्रिये: O dear one
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; प्रिय-शब्दः (dear one)

• तेषु: among them / in them
• तेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), बहुवचन

• अर्चितेषु: when (they are) worshipped
• अर्चितेषु: Adhikarana (Condition/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: अर्चित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √अर्च्)
• Form: भूतकर्मणि-प्रत्यय (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन

• अर्चितः: worshipped
• अर्चितः: Predicate adjective
• Type: Adjective
• Root: अर्चित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √अर्च्)
• Form: भूतकर्मणि-प्रत्यय (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• भवेयम्: would be / should become
• भवेयम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद

• तेषु: in them
• तेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन

• एव: indeed, only
• एव: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (particle of emphasis)

• तुष्टेषु: when (they are) pleased
• तुष्टेषु: Adhikarana (Condition/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √तुष्)
• Form: भूतकर्मणि-प्रत्यय (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एव: indeed
• एव: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Predicate adjective
• Type: Adjective
• Root: तुष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √तुष्)
• Form: भूतकर्मणि-प्रत्यय (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वैरम्: enmity
• वैरम्: Karma/Predicate nominal (contextual)
• Type: Noun
• Root: वैर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Connector
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-निपात (conjunction)

• तैः: by them / with them
• तैः: Karana/Agent-in-passive (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन

• यस्य: of whom, whose
• यस्य: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सम्बन्धक-यत्

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• अपि: also
• अपि: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपेक्षार्थक-निपात (also/even)

• वैरम्: enmity
• वैरम्: Predicate nominal
• Type: Noun
• Root: वैर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विधेय (predicate noun)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The Lord declares identity with Brāhmaṇas; two contrasting vignettes: devotees honoring Brāhmaṇas and receiving divine approval; a hostile figure shown as opposing the deity’s will.

Characters & Entities

• Brāhmaṇas
• Śiva
• Priyā (Pārvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Respect for dharma-bearers is inseparable from devotion to God; harming them is treated as harming the divine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, by teaching how divine favor is accessed through pleasing the Brāhmaṇas associated with the tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Honor and please Brāhmaṇas; avoid Brāhmaṇa-dveṣa (enmity), treated as a serious religious fault.