Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 46

Devanagari script

रौरवः पंचमः प्रोक्तः षष्ठः प्राण इति स्मृतः । सप्तमोऽथ बृहत्कल्पः कन्दर्पोऽष्टम उच्यते

Transliteration

rauravaḥ paṃcamaḥ proktaḥ ṣaṣṭhaḥ prāṇa iti smṛtaḥ | saptamo'tha bṛhatkalpaḥ kandarpo'ṣṭama ucyate

Translation

第五はラウラヴァ（Raurava）と説かれ、第六はプラーナ（Prāṇa）と記憶される。次いで第七はブリハット・カルパ（Bṛhat Kalpa）、第八はカンダルパ（Kandarpa）と称される。

Word by Word

• रौरवः: Raurava
• रौरवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रौरव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पंचमः: the fifth
• पंचमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• प्रोक्तः: is declared
• प्रोक्तः: Karma (Predicate complement)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: कृदन्तः; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘said/declared’

• षष्ठः: the sixth
• षष्ठः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: षष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• प्राणः: Prāṇa
• प्राणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; उद्धरणसूचक-निपातः (quotative particle)

• स्मृतः: is known/remembered
• स्मृतः: Karma (Predicate complement)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: कृदन्तः; भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘remembered/known as’

• सप्तमः: the seventh
• सप्तमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अनुक्रम/आरम्भार्थक-निपातः (sequencing particle)

• बृहत्कल्पः: Bṛhatkalpa (the great kalpa)
• बृहत्कल्पः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बृहत् (प्रातिपदिक) + कल्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• कन्दर्पः: Kandarpa
• कन्दर्पः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कन्दर्प (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• अष्टमः: the eighth
• अष्टमः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अष्टम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• उच्यते: is said/called
• उच्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), कर्मणि प्रयोगः (passive), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्

Speaker

Skanda (deduced from Prabhāsakṣetra-māhātmya narrative context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Four further kalpa emblems appear: Raurava (fierce motif), Prāṇa (breath/wind), Bṛhat (vast expanse), Kandarpa (desire/beauty), arranged as successive steps on a spiral of time, with Prabhāsa’s shrine grounding the scene.

Characters & Entities

• Raurava Kalpa
• Prāṇa Kalpa
• Bṛhat Kalpa
• Kandarpa Kalpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It underscores the vastness and order of sacred time, inviting reverence for dharma that persists through changing Kalpas.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The frame is Prabhāsakṣetra-māhātmya; the verse itself is a cosmological list.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it continues the enumeration of Kalpa-names.