Adhyaya 103

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेद्वरारोहे कपालेश्वरमुत्तमम् । तस्या उत्तरदिग्भागे सुरगंधर्वपूजितम्

イーシュヴァラは言った。「それから、麗しき腰の者よ、最勝のカパーレーシュヴァラへ赴くがよい。その北の方角では、神々とガンダルヴァたちが礼拝している。」

Verse 2

पुरा यज्ञे वर्त्तमाने दक्षराजस्य धीमतः । उपविष्टेषु विप्रेषु हूयमाने हुताशने

昔、賢王ダクシャの祭祀が執り行われていた時—婆羅門たちが座し、供物が火へと投じられていたその折—（その出来事が起こった）。

Verse 3

जीर्णकंथान्वितो देवि मलवान्धूलिधूसरः

おおデーヴィーよ、（彼は）ぼろ布をまとい、不浄にして、塵にまみれて灰色に見えた。

Verse 4

अथ ते ब्राह्मणाः क्रुद्धा दृष्ट्वा तं जाल्मरूपिणम् । कपालधारिणं सर्वे धिक्छब्दैस्तं जगर्हिरे

そのとき、あのバラモンたちは、彼が卑しき姿で—髑髏を携えて—現れたのを見て憤り、皆して侮蔑の声をもって彼を罵った。

Verse 5

असकृत्पापपापेति गच्छगच्छ नराधम । यज्ञवेदिर्न चार्हा हि मानुषास्थिधरस्य ते

彼らは幾度も叫んだ。「罪だ、罪だ！去れ、去れ、人の中の最下劣よ！人骨を携える者に、祭祀の祭壇は決してふさわしくない。」

Verse 6

अथ प्रहस्य भगवान्यज्ञवेद्यां सुरेश्वरि । क्षिप्त्वा कपालं नष्टोऽसौ न स ज्ञातो मनीषिभिः

そのとき、福徳具足の主は笑い、神々の女王よ、祭祀の祭壇へ髑髏鉢を投げつけた。するとその瞬間に姿を消し、賢者たちでさえ行方を知り得なかった。

Verse 7

तस्मिन्नष्टे कपालं तत्क्षिप्तं मंडपबाह्यतः । अथान्यत्तत्र संजातं तद्रूपं च वरानने

彼が消え去ると、投げられたその髑髏は मंडप（堂）の外へ落ちた。すると、美しき面影の者よ、同じ形のものがそこに再び現れた。

Verse 8

क्षिप्तंक्षिप्तं पुनस्तत्र जायते च महीतले । एवं शतसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च

投げても投げても、それはその地の大地に再び生じた。かくして幾十万、幾万、さらにはクロール（億）にも及ぶ回数が繰り返された。

Verse 9

तत्र क्षिप्तानि जातानि ततस्ते विस्मयान्विताः । अथोचुर्मुनयः सर्वे निर्विण्णाश्चास्य चेष्टितम्

そこでは、投げ捨てられたものがことごとく再び生じ続けたので、彼らは驚嘆に満たされた。やがて諸々の牟尼たちは、彼の比類なき神聖な戯れを量り知れず疲れ果てて語り合った。

Verse 10

कोऽन्यो देवान्महादेवाद्गंगाक्षालितशेखरात् । समर्थ ईदृशं कर्त्तुमस्मिन्यज्ञे विशेषतः

神々のうち、ガンガーによって頂髻を清められたマハーデーヴァ以外に、ことにこの祭祀において、かくのごときことを成し得る者がいようか。

Verse 11

ततस्ते वि विधैः स्तोत्रैः स्तुवंतो वृषभध्वजम् । होमं चक्रुर्मुहुर्वह्नौ मंत्रैस्तैः शतरुद्रियैः

それから彼らは、牛の旗印を掲げる主をさまざまな讃歌で讃え、またそのシャタルドリーヤの真言によって、たびたび火中に供物を捧げてホーマを行った。

Verse 12

ततः प्रत्यक्षतां प्राप्तस्तेषां देवो महेश्वरः । ततस्ते विविधैः स्तोत्रैस्तुष्टुवुः शूलपाणिनम् । वेदोक्तमंत्रैर्विविधैः पुराणोक्तैस्तथैव च

そのとき、彼らの神マヘーシュヴァラは眼前に顕現した。そこで彼らは、三叉戟を執る御方を多くの讃歌で讃え、ヴェーダに説かれた種々の真言、またプラーナに宣示された真言をもって礼拝した。

Verse 13

ऋषय ऊचुः । ॐ नमो मूलप्रकृतये अजिताय महात्मने । अनावृताय देवाय निःस्पृहाय नमोनमः

仙人たちは言った。「オーム—根本のプラクリティに礼拝、征服されざる者、偉大なる魂に礼拝。覆いなき神、欲望を離れた御方に、重ねて礼拝し奉る。」

Verse 14

नम आद्याय बीजाय आर्षेयाय प्रवर्त्तिने । अनंतराय चैकाय अव्यक्ताय नमोनमः

原初なる御方、万有の種子なる御方、仙人（ṛṣi）のごとく万象を起動せしめる主に帰依して礼拝する。無限なる唯一者、未顕現なる御方に、重ねて重ねてナモー。

Verse 15

नानाविचित्रभुजगांगदभूषणाय सर्वेश्वराय विरजाय नमो वराय । विश्वात्मने परमकारणकारणाय फुल्लारविंदविपुलायतलोचनाय

さまざまに妙なる蛇の臂輪を飾りとする至上者、万有の主、垢なき清浄にして最勝なる御方に礼拝する。宇宙のアートマン、因の因たる御方、満開の蓮のごとく広大なる眼をもつ御方に礼拝する。

Verse 16

अदृश्यमव्यक्तमनादिमव्ययं यदक्षरं ब्रह्म वदंति सर्वगम् । निशाम्य यं मृत्युमुखात्प्रमुच्यते तमादिदेवं शरणं प्रपद्ये

我はその原初の神に帰依する――見えず、未顕現にして、無始・不滅なる御方。賢者らは、遍く行きわたり不変なる不壊のブラフマン（梵）であると説く。彼を拝することにより、人は死の口より解き放たれる。

Verse 17

एवं स्तुतस्तदा सर्वैरृषिभिर्गतकल्मषैः । ततस्तुष्टो महादेवस्तेषां प्रत्यक्षतां गतः । अब्रवीत्तानृषीन्देवो वृणुध्वं वरमुत्तमम्

かくして、罪垢を離れたすべてのリシたちに讃えられると、マハーデーヴァは満悦し、彼らの前に現れ給うた。神はそのリシたちに告げて曰く、「最上の恩寵を選べ」。

Verse 18

ब्राह्मणा ऊचुः । यदि तुष्टोऽसि नो देव स्थानेऽस्मिन्निरतो भव । असंख्यातानि यस्माच्च कपालानि सुरेश्वर

ブラーフマナたちは申し上げた。「もし我らに満足されるなら、神よ、この地にこそ心を留めてお住まいください。ここには、 देवたちの主よ、数えきれぬ髑髏がございます…」。

Verse 19

पुनः पुनः प्रवृत्तानि व्यपनीतान्यपि प्रभो । अस्मिन्नसंशयं स्थाने कपालेश्वरनामभृत्

主よ、取り除かれてもなお、それらは幾度も幾度も起こります。ゆえに疑いなくこの地において、あなたは「カパーレーシュヴァラ」の御名を帯びたまえ。

Verse 20

स्वयं तु लिंगं देवेश तिष्ठेन्मन्वंतरांतरम् । कपालेश्वरनाम्ना त्वमस्मिन्स्थाने स्थितिं कुरु

神々の主よ、あなた自ら顕れたリンガが、マヌヴァンタラの間の時を越えてここにとどまりますように。「カパーレーシュヴァラ」の御名のもと、この地に常住の御座をお定めください。

Verse 21

येत्र त्वां पूजयिष्यंति धूपमाल्यानुलेपनैः । तेषां तु परमं स्थानं यद्देवैरपि दुर्लभम्

ここで香、花鬘、塗香をもってあなたを礼拝する者は、神々でさえ得がたい至上の住処に到達するでしょう。

Verse 22

बाढमित्येवमुक्त्वाऽसौ स्थित स्तत्रमहेश्वरः । पुनः प्रवर्तितो यज्ञो निशानाथस्य भामिनि

「しかるべし」と告げて、マヘーシュヴァラはそこに安住された。ついで、光輝ある者よ、ニーシャーナータの祭祀は再び執り行われ始めた。

Verse 23

तस्मिन्दृष्टे लभेन्मर्त्यो वाजिमेधफलं प्रिये । मुच्यते पातकैः सर्वैः पूर्व जन्मार्ज्जितैरपि

愛しき者よ、ただ彼（そこに在す主）を拝見するだけで、人はアシュヴァメーダ祭の果報を得、前生に積んだものをも含め、あらゆる罪から解き放たれる。

Verse 24

इदं माहात्म्यमखिलमभूत्स्वायंभुवांतरे । वैवस्वते पुनश्चान्यद्दक्षयज्ञविनाशकृत्

この聖地の全き偉大さはスヴァーヤンブヴァ・マンヴァンタラにおいて現れ、さらにヴァイヴァスヴァタ・マンヴァンタラにおいて、ダクシャの祭祀の破壊に関わる別の出来事が起こった。

Verse 25

कपालीति महेशानो दक्षेणोक्तः पुरा हरः । तेन यज्ञस्य विध्वंसं कपाली तमथाकरोत् । कपालेश्वरनामेति स्थितोस्मिन्मानवान्तरे

かつてハラ—マヘーシャーナ—は、ダクシャによって「カパーリー」と呼ばれた。そのゆえにカパーリーはそのヤジュニャを滅ぼした。今のマンヴァンタラにおいて、彼はここに「カパーレーシュヴァラ」の名で鎮まっている。

Verse 26

अथास्य नाम देवस्य सूर्य सावर्णिकेंऽतरे । भविष्यति वरारोहे नाम तत्त्वेश्वरेति च

そしてスーリヤ・サーヴァルニのマンヴァンタラにおいて、麗しき腰の女神よ、この神の名はまた「タットヴェーシュヴァラ」となるであろう。

Verse 27

जाल्मरूपधरो भूत्वा शंकरस्तत्र चागतः

そののちシャンカラは、ジャールマ（卑しき者に見せる仮の姿）となって、そこへも来臨した。

Verse 103

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मध्ययात्रायां कपालेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्यधिकशततमोऽध्यायः

かくして、尊き『スカンダ・マハープラーナ』八万一千頌のサンヒターにおける、第七巻プラバーサ・カーンダ、第一プラバーサクシェートラ・マーハートミャ（マディヤ・ヤートラー）中、「カパーレーシュヴァラの偉大さの叙述」と名づけられた第百三章は終わる。