Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Dvaraka Mahatmya›Adhyaya 30›Shloka 39
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 39

Devanagari script

वाराणसी कुरुक्षेत्रं पुण्यान्यन्यानि कृत्स्नशः । त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि क्षेत्राणि देवनायकाः । चक्रुर्गीतं च नृत्यं च द्वारकायाश्च सत्पथि

Transliteration

vārāṇasī kurukṣetraṃ puṇyānyanyāni kṛtsnaśaḥ | trailokye yāni tīrthāni kṣetrāṇi devanāyakāḥ | cakrurgītaṃ ca nṛtyaṃ ca dvārakāyāśca satpathi

Translation

ヴァーラーナシー（Vārāṇasī）、クルクシェートラ（Kurukṣetra）および他のあらゆる聖地――三界にあるすべてのティールタと聖域――は、天の導き手たちとともに、ドヴァーラカー（Dvārakā）の尊き道にて歌い舞った。

Word by Word
वाराणसीVārāṇasī
वाराणसी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Nominative, Singular)
कुरुक्षेत्रम्Kurukṣetra
कुरुक्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुरुक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Nom/Acc, Singular)
पुण्यानिholy
पुण्यानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘अन्यानि’/‘(तीर्थानि/क्षेत्राणि)’ इत्यर्थे विशेषणम् (Neuter, Nom/Acc, Plural; adjectival)
अन्यानिother
अन्यानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘(तीर्थानि/क्षेत्राणि)’ इत्यर्थे विशेषणम् (Neuter, Nom/Acc, Plural; adjectival)
कृत्स्नशःentirely; in full
कृत्स्नशः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकृत्स्नशस् (अव्यय)
Formअव्यय, क्रियाविशेषण (indeclinable adverb: ‘entirely/altogether’)
त्रैलोक्येin the three worlds
त्रैलोक्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative, Singular)
यानिwhich
यानि:
Sambandha (Relative connector/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Relative pronoun; Neuter, Nom/Acc, Plural)
तीर्थानिtīrthas; holy places
तीर्थानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Neuter, Nom/Acc, Plural)
क्षेत्राणिsacred fields/regions
क्षेत्राणि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (Neuter, Nom/Acc, Plural)
देवनायकाःleaders of the gods
देवनायकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + नायक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (देवानां नायकाः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Masculine, Nominative, Plural)
चक्रुःdid; performed
चक्रुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद (3rd person plural)
गीतम्song; singing
गीतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगीत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular)
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
नृत्यम्dance; dancing
नृत्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनृत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Neuter, Accusative, Singular)
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
द्वारकायाःof Dvārakā
द्वारकायाः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootद्वारका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन (Genitive, Singular)
चand
च:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
सत्पथिon the good path/road
सत्पथि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसत्पथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (Locative, Singular)
Speaker

Sūta (deduced from section context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A grand cosmic procession on the noble road to Dvārakā: personified tīrthas and kṣetras (Vārāṇasī, Kurukṣetra, and others) accompanied by deva-leaders, singing and dancing as they move toward the city of Kṛṣṇa.

Characters & Entities
D
Dvārakā
V
Vārāṇasī (Kāśī)
K
Kurukṣetra
T
Tīrtha
K
Kṣetra
D
Devanāyaka

FAQs

Dvārakā is portrayed as so sanctifying that even the greatest tīrthas and divine powers are said to celebrate there—affirming the supremacy of bhakti-centered sacred space.

Dvārakā is directly glorified; Kāśī (Vārāṇasī) and Kurukṣetra are named as eminent tīrthas participating in the praise.

Celebratory worship through gīta and nṛtya is described (devotional singing and dancing in the sacred precincts/paths of Dvārakā).

←Previous Verse
Next Verse→