Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 75

Devanagari script

दिनेदिने द्विकालं च आयास्ये मुनिसत्तम । विनोदयिष्ये तां तां तु मुनिकन्यां च काम्यया

Transliteration

dinedine dvikālaṃ ca āyāsye munisattama | vinodayiṣye tāṃ tāṃ tu munikanyāṃ ca kāmyayā

Translation

「最上の聖仙よ、わたしは日ごとに、朝夕の二時に来よう。そして望むままに、その牟尼の娘を幾度も歓ばせよう。」

Word by Word

• दिने: in (each) day
• दिने: Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचनम्

• दिने: day by day
• दिने: Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी, एकवचनम्; पुनरुक्ति (iteration)

• द्विकालम्: twice (daily)
• द्विकालम्: Kala-adhikarana (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: द्वि + काल (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; क्रियाविशेषणम् (adverbial accusative): द्वौ कालौ यथा (twice a day)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्ययम् (and)

• आयास्ये: I shall come
• आयास्ये: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु) + आ (उपसर्ग)
• Form: लृट् (Simple Future), आत्मनेपदम्, उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्; धातुः: या (to go/come), उपसर्गः: आ

• मुनिसत्तम: O best of sages
• मुनिसत्तम: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनीनां सत्तमः)

• विनोदयिष्ये: I shall amuse/entertain
• विनोदयिष्ये: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नुद् (धातु) + वि (उपसर्ग)
• Form: लृट् (Simple Future), परस्मैपदम्, उत्तमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः: नुद् (to drive/urge) → विनोदयति (to amuse/entertain)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्; सर्वनाम

• ताम्: that very (her)
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्; पुनरुक्ति (emphasis)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषबोधक-निपातः (but/indeed)

• मुनिकन्याम्: the sage’s daughter
• मुनिकन्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि + कन्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (मुनेः कन्या)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्ययम् (and)

• काम्यया: with desire / as desired
• काम्यया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: काम्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, तृतीया (3rd/करण), एकवचनम्; भाववाचक/हेतुवाचक-प्रयोगः (as per desire/with desire)

Speaker

Keśava (Śrī Viṣṇu)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: muni-sattama addressed in-verse

Visual Art Cues

Scene: A radiant visitor promises to arrive twice daily, morning and evening, to delight a sage’s maiden; the scene alternates between dawn light and twilight lamps near an āśrama by the sea.

Characters & Entities

• Keśava
• muni
• munikanyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace is portrayed as active and recurring—Bhagavān repeatedly approaches devotees to console and uplift them.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā, within the Dvārakā Māhātmya of the Prabhāsa Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is prescribed here; it emphasizes the Lord’s repeated coming (dvikāla—twice daily).